De bewogen relatie tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky lijkt opnieuw ernstig bekoeld. Experts maken zich nog geen zorgen over de Amerikaanse steun aan Oekraïne. "Maar het is weer duidelijk dat Trump onbetrouwbaar is."
"Ik denk dat het tijd wordt dat Oekraïne een nieuwe president krijgt", zei Trump zaterdag toen journalisten hem vroegen naar de reactie van Zelensky op de dieseldeal met Rusland. Daarbij krijgen de Russen geld in ruil voor tonnen diesel. Zelensky noemde het een "investering in een oorlog die moet worden beëindigd, niet verlengd".
Met de Russisch-Amerikaanse deal zocht Trump opnieuw toenadering tot de Russische president Vladimir Poetin. Dat Trump nu óók openlijk zegt dat Zelensky moet plaatsmaken als president, in lijn met Poetins standpunt, wijst op verdere escalatie in slechts enkele dagen tijd.
Toch denkt Amerikadeskundige Andrew Gawthorpe niet dat Trump Oekraïne zomaar in de steek zal laten. "Het is niet in het voordeel van Trump als Oekraïne echt grote verliezen lijdt." Dat zou gezichtsverlies betekenen voor de NAVO en Europa, en daarmee ook voor de Verenigde Staten.
Het omstreden dieselakkoord legt volgens Gawthorpe vooral het verschil in morele afwegingen tussen de VS en Europa als het om Rusland gaat bloot. "Waar andere leiders er niet voor zouden kiezen om zaken te doen met Rusland, vindt Trump de dieselprijzen in eigen land belangrijker dan de gevolgen van de deal voor Oekraïne." Lees hieronder meer over de gevolgen van het dieselakkoord.
Ook houdt Trump andere sancties tegen Rusland wél in stand, vult Gawthorpe aan. Hoewel Trump volgens hem niet sterk gehecht is aan het verdedigen van Oekraïne, had hij veel eerder kunnen ingrijpen door sancties en steun af te bouwen.
Toch zullen de woorden van Trump over Zelensky niet lekker zijn gevallen binnen de EU en de NAVO. De Britse premier Andy Burnham en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul voelden zondag de noodzaak om hun steun aan de Oekraïense president uit te spreken.
Deze spanningen in de relatie tussen de VS en de EU komen telkens weer bovendrijven, ziet ook Michaloliákos. Hij is geopolitiek en geo-economisch analist aan het Haagsch Instituut voor Geopolitiek. "Het is inmiddels wel duidelijk dat Trump een onbetrouwbare partner is en tegen het Europees belang en de Europese afspraken ingaat."
Meestal proberen Europese landen in dit soort situaties de problemen weg te "masseren", zegt Michaloliákos. Dat deed NAVO-leider Mark Rutte bijvoorbeeld na de opzienbarende ruzie tussen Zelensky en Trump in het Witte Huis in maart 2025. Rutte koos de kant van Trump en reisde af naar Washington om de banden te lijmen.
Maar die tactiek blijkt niet effectief genoeg, concludeert Michaloliákos. Het is volgens hem een belangrijke les voor de EU om meer tanden te laten zien. Als voorbeeld noemt hij het Europese optreden in de Groenlandkwestie. Verschillende landen namen deel aan de NAVO-missie om veiligheidsmaatregelen op Groenland te verkennen, nadat Trump had gedreigd het eiland in te nemen. "Dat was een sterke boodschap aan de VS."
Maar zo hard ingrijpen lijkt volgens beide experts nog niet nodig. De laatste uitspraak van Trump en de Amerika-gezinde deal met Rusland zijn volgens hen nog geen tekenen van een koerswijziging in de aanpak van de Oekraïneoorlog. Maar er valt nog genoeg winst te behalen, zegt Michaloliákos.
Hij benadrukt dat de VS ook afhankelijk is van Europa. Zo zette Trump vorige week de EU nog onder druk om strategische oliereserves vrij te geven. Via de G7 en het Internationaal Energieagentschap (IEA) is een akkoord bereikt om 100 miljoen vaten olie en diesel vrij te geven.
"Hoewel wij er ook baat bij hebben om die vrij te geven, had de EU daar meer tegenover kunnen zetten. Die kaart moeten ze beter spelen." Het is volgens hem een langlopende trend dat Europese landen toegeven aan de VS, maar die trend kan op dit soort momenten worden doorbroken.
Dat Trump opnieuw openlijk de aanval op Zelensky opent, zien beide experts niet als iets nieuws, maar dat maakt het volgens hen niet minder zorgelijk. "Het onderstreept de kwetsbaarheid van Europa", zegt Gawthorpe. "Trump kan dit soort beslissingen gewoon nemen, zonder overleg en zonder gevolgen."
Source: Nu.nl algemeen