De Tweede Kamer begint maandag aan de wetsbehandeling van het Belastingplan. Het kabinet is nog steeds niet verzekerd van een meerderheid voor dit pakket fiscale wijzigingen, waarvan de forse verhoging van de inkomstenbelasting de belangrijkste is.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Maandag staat in de Tweede Kamer het eerste van twee wetgevingsoverleggen over het Belastingplan 2027 op het programma. VVD-minister van Financiën Eelco Heinen en D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg (Fiscaliteit) doen dan een nieuwe poging de kritische oppositie ervan te overtuigen hun plannen te steunen.
Krap vijf weken voor de stemming op donderdag 12 november lijkt een Kamermeerderheid nog ver weg. De kans dat het Belastingplan de eerste stemronde niet overleeft, lijkt dus reëel. In de Eerste Kamer, die pas half december over de wetswijzigingen stemt, liggen de stemverhoudingen voor het kabinet nog ongunstiger. Maar wat gebeurt er als het Belastingplan het niet haalt?
De financiële gevolgen blijven op korte termijn beperkt, leert een inventarisatie van de 29 maatregelen in de verzamelwet. Minister Heinen haalt in 2026 en 2027 dan per saldo 1,8 miljard euro minder belasting op dan geraamd. Ook in de jaren daarna stijgt het begrotingstekort, maar die gaten kan Heinen nog opvullen met lastenverzwaringen en bezuinigingen in het Belastingplan voor 2028.
Maar de belastingderving van 1,8 miljard euro over 2026 en 2027 is niet meer te voorkomen als het Belastingplan dit najaar sneuvelt. Het ontstane tekort kan alleen achteraf gecompenseerd worden met geldbesparende maatregelen in de jaren erna.
Een aderlating van 1,8 miljard euro is bepaald geen ramp voor het kabinet. Dergelijke inkomstentegenvallers zijn voor ministers van Financiën aan de orde van de dag. In elke Voorjaars- en Miljoenennota verschuiven kabinetten miljarden euro’s aan inkomsten en uitgaven. Op een totale begroting van rond de 500 miljard euro is een verlies van minder dan 2 miljard euro klein bier.
Overigens zou de derving voor de schatkist bij het wegstemmen van het Belastingplan oorspronkelijk 2,7 miljard euro zijn geweest. Maar vrijdag voerde Eerenberg nog een paar wijzigingen door die geld kosten, zoals een korting op de dieselaccijns en een wijziging van de inkomstenbelasting in 2027. Daardoor valt de ‘schade’ van een dwarsliggend parlement nu lager uit.
Dit zijn de maatregelen uit het Belastingplan met de grootste financiële impact in 2026 en 2027:
Het kabinet verhoogt de inkomstenbelasting in 2027 met 3,5 miljard euro. Dit is een optelsom van al geplande verhogingen van het vorige kabinet, de ‘vrijheidsbijdrage’ van burgers en de koopkrachtmaatregelen van Prinsjesdag. Als het parlement het Belastingplan aanvaardt, gaat de inkomstenbelasting de komende jaren verder omhoog. De uiteindelijke lastenverzwaring in 2031 bedraagt dan 7,9 miljard euro.
De grootste lastenverlichting uit het pakket is de verlenging van de accijnskorting op benzine en diesel. Dat is een meevaller voor eigenaren van auto’s die op fossiele brandstof rijden van 1,4 miljard euro in 2027 (en nog eens 749 miljoen euro in 2028). Nederlanders zonder auto of die elektrisch rijden hebben er niets aan.
De belasting op leidingwater gaat volgend jaar met 10 cent per kubieke meter omhoog. Deze maatregel moet niet alleen zorgen voor extra belastinginkomsten (111 miljoen euro per jaar), maar Nederlanders ook aanzetten tot minder drinkwaterverbruik.
Het kabinet-Schoof besloot in 2024 de vliegbelasting met ingang van 2027 op te knippen in drie schijven met aparte tarieven voor korte, middellange en langeafstandsvluchten. Voor vluchten vanaf 5.500 km zouden reizigers 72 euro per persoon gaan betalen. Het kabinet-Jetten verlaagt dat hoge tarief nu naar 59,43 euro om de Nederlandse vliegbelasting gelijk te trekken met het Duitse tarief. Door deze verzachting van de geplande verhoging loopt de schatkist jaarlijks 61 miljoen euro mis.
Per saldo gaat de vliegbelasting nog steeds omhoog, want het huidige tarief is 30 euro voor alle vliegafstanden. Dat tarief geldt vanaf volgend jaar alleen nog op vluchten van minder dan 2.000 kilometer.
Een van de belangrijkste machtsmiddelen van het parlement is het zogenoemde budgetrecht. Een kabinet mag in principe pas nieuwe belastingen heffen en nieuwe uitgaven doen als beide Kamers der Staten-Generaal daarmee hebben ingestemd. In de praktijk hebben kabinetten vaak meer handelingsruimte. Tijdens de coronapandemie gaf het kabinet bijvoorbeeld op stel en sprong miljarden uit. Het parlement moest die uitgaven achteraf goedkeuren en werd daarmee voor voldongen feiten gesteld. Het geld was immers al uitgegeven.
Ook het Belastingplan bevat een paar ‘voldongen feiten’-maatregelen. Er zitten vier maatregelen in die het kabinet dit voorjaar nam om de prijsschok van de Iran-oorlog te verzachten. Deze belastingwijzigingen werden als ‘beleidsbesluit’ afgekondigd en zijn maanden geleden al ingegaan. Het gaat om de verhoging van de onbelaste reiskostenvergoeding voor werknemers (ingangsdatum 1 januari 2026), de tijdelijke verlaging van de motorrijtuigenbelasting voor bedrijfsbestelauto’s en vrachtauto’s (vanaf 1 juli 2026), en de tijdelijke verlaging van de vrachtwagenheffing (per september 2026).
Het is heel onwaarschijnlijk dat deze lastenverlichtingen met terugwerkende kracht worden teruggedraaid als de Tweede of Eerste Kamer het Belastingplan verwerpt. Ondernemers en werkgevers hebben er immers op gerekend. Het aloude verwijt van een ‘onbetrouwbare overheid’ is dan snel gemaakt. Het kabinet zal dus vermoedelijk een aparte reparatiespoedwet indienen om alsnog parlementaire goedkeuring te verkrijgen.
Hetzelfde geldt voor de verlaging van de brandstofaccijns: daar is een ruime Kamermeerderheid voor. Als het Belastingplan sneuvelt, kan het kabinet daarom een aparte wet indienen om het alsnog te regelen. In de eerste maanden van 2027 kan de accijnsverlaging via een voorlopig ‘beleidsbesluit’ alvast geëffectueerd worden, voordat het parlement formeel toestemming geeft.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant