Indiase jongeren dwongen afgelopen zomer na wekenlang protest een minister tot aftreden. Nu ze het vertrek van de volgende ambtsdrager eisen, proberen de autoriteiten het protest te onderdrukken door duizenden mensen aan te houden. Die harde aanpak kan ook averechts werken.
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant. Hij woont in Mumbai
De Indiase premier Narendra Modi heeft een kakkerlakkenprobleem, en het wordt steeds groter.
De Kakkerlak Volkspartij begon in mei als een internetgrap, maar is sindsdien uitgegroeid tot een van de meest vocale protestbewegingen van het land. Afgelopen zomer protesteerden de 31-jarige partijoprichter Abhijeet Dipke en zijn vele duizenden volgers wekenlang om het aftreden van onderwijsminister Dharmendra Pradhan te eisen. Ze hielden hem verantwoordelijk voor een examenschandaal.
Toen de minister eind juli daadwerkelijk opstapte, was de verbazing groot. Sinds Modi in 2014 premier werd, is slechts één keer eerder een minister onder publieke druk afgetreden.
Het vertrek van de minister gaf Dipke en zijn jeugdige achterban – die zichzelf ‘kakkerlakken’ noemen – vleugels. Het was dan ook afwachten tot de Kakkerlakpartij weer van zich zou laten horen.
De Kakkerlak Volkspartij (CJP) ontstond in mei als reactie op een uitspraak van een Indiase opperrechter. Tijdens een rechtszitting zette hij jonge, werkloze Indiërs weg als ‘parasieten’ en ‘kakkerlakken’.
In plaats van woedend te reageren, eigende Abhijeet Dipke zich de naam toe. ‘Wat als alle kakkerlakken nu samenkomen?’, schreef de Indiër op X. Hij lanceerde een website, schreef een manifest en postte enkele AI-video’s.
Wat begon als internetgrap, groeide in recordtempo uit tot een serieuze protestbeweging. Dat succes komt mede voort uit zelfspot: eisen om lid te worden zijn onder meer werkloosheid, luiheid en ‘het vermogen om professioneel te klagen’.
Binnen twee weken vergaarde de CJP op Instagram 22 miljoen volgers, veel meer dan de regeringspartij BJP van premier Narendra Modi (9 miljoen) of de Congrespartij (13 miljoen).
Nu richten de jongeren hun pijlen op de voorzitter van de Indiase kiesraad, de 62-jarige Gyanesh Kumar. Onder zijn leiding schrapte de raad meer dan 130 miljoen namen uit het kiesregister. Dat is volgens de raad noodzakelijk om namen van overleden, verhuisde of niet-staatsburgers te verwijderen.
Poging tot verkiezingsfraude en het uitsluiten van minderheden, claimt de oppositie. Het schrappen vond meermaals plaats kort voor cruciale deelstaatverkiezingen. De kiesraad legt de bewijslast bovendien bij burgers, die plots via ingewikkelde procedures aan moeten tonen dat ze wel stemrecht horen te hebben.
De smeulende onvrede ontbrandde toen The Indian Express berichtte dat Kumars mede-raadsleden veertien keer formeel bezwaar hadden gemaakt tegen zijn besluiten. Kumar zou buiten hen om cruciale besluiten nemen. Voor de jeugd is de maat vol: ze eisen Kumars aftreden.
Zaterdag wilden ze hun eerste protest houden in de hoofdstad New Delhi. Maar nog voordat het eerste bord de lucht in geheven kon worden, grepen de autoriteiten opvallend hard in. Zo’n 1.000 organisatoren, prominente deelnemers en andere kopstukken werden preventief opgepakt. Onder wie leider Dipke zelf, die door meerdere agenten uit het vliegtuig werd gehaald.
De demonstratie was verboden omdat de vergunningsaanvraag te laat zou zijn ingediend. De binnenstad werd hermetisch afgesloten: 45 metrostations gingen dicht, het treinverkeer naar Delhi werd gestremd en het mobiele netwerk ging plat. Wie toch de stad wist te bereiken, stuitte op een muur van zeker 25 duizend politie- en veiligheidstroepen.
Volgens mediaberichten leidde de operatie zaterdag tot de aanhouding van zo’n 6.000 mensen, waaronder politici, advocaten en journalisten.
En zo liggen de jongeren in ’s werelds grootste democratie opnieuw op ramkoers met de autoriteiten. Dat de 76-jarige premier Modi en zijn regering zich geen raad weten met de protestbeweging is enigszins te begrijpen. De jongeren dagen de macht uit via memes op Instagram en filmpjes op TikTok, ongrijpbaar voor het Indiase politieke establishment dat wordt gedomineerd door oude mannen.
De vraag is echter of de massa-aanhoudingen de ontevreden jongeren zullen tegenhouden. Het verleden belooft weinig goeds: afgelopen zomer zwol het protest pas aan na repressief optreden van de autoriteiten.
Toen de politie een activist in hongerstaking onder dwang naar het ziekenhuis stuurde, sloeg de vlam in de pan. Tienduizenden mensen trokken de straat op, waarna de autoriteiten reageerden met de inzet van traangas, bamboestokken, hagelgeweren en stroomstootwapens.
Zondag werden de autoriteiten teruggefloten door het Hooggerechtshof. De rechtbank droeg de regering op om het internet te herstellen en de metro- en treindiensten te hervatten. De rechter stelde ook dat demonstranten niet zomaar mogen worden vastgehouden en mensen zich vrij moeten kunnen bewegen.
Een voor de hand liggende manier om de situatie nu enigszins te de-escaleren is een publieke verantwoording van Kumar, de voorzitter van de kiesraad. Over de herziening van het kiesregister en de onthullingen van The Indian Express. Maar tot nu toe laat de voorzitter van de kiesraad zich nergens zien.
De Indiase autoriteiten hopen dat het probleem overwaait, maar Dipke en zijn kakkerlakken sturen aan op een confrontatie. Ze hebben de macht al eerder op de knieën gedwongen, dat smaakt naar meer. ‘De staat is in oorlog met zijn eigen burgers’, zeiden protestleiders zondag na hun vrijlating. ‘De strijd is begonnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant