In het verleden leverde Nederland met regelmaat grote judokampioenen af, maar afgelopen week werden bij de WK in Azerbeidzjan nul medailles gewonnen. Desondanks is bondscoach Mark van der Ham positief.
is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft vooral over schaatsen, zwemmen en tennis.
Voor de tweede keer in de geschiedenis keert de Nederlandse judoploeg zonder medailles terug van een WK. Dat is een historische prestatie, met een negatieve lading. En toch zegt bondscoach Mark van der Ham telefonisch vanuit Bakoe met een tevreden gevoel terug te kijken op het mondiale kampioenschap.
Met het verlies op ippon van zwaargewicht Jur Spijkers in zijn herkansingspartij tegen de Tsjech Lukáš Krpálek vervloog zaterdagmiddag ook de laatste kans op een WK-medaille. De gemengde teamwedstrijd van zondag liet Nederland schieten: te weinig kans, te hoge kosten doordat mensen apart moesten worden ingevlogen of langer moesten blijven. Dat geld besteedt Judobond Nederland (JBN) liever aan de deelname aan grand slams.
Slechts twee keer wist een Nederlandse judoka de afgelopen week het finaleblok in de Azerbeidzjaanse middag te halen. Europees kampioene Joanne van Lieshout (klasse tot 63 kilogram) en Yael van Heemst (klasse tot 78 kilogram) verloren hun strijd om het brons. Simeon Catharina, eerder dit jaar op de EK goed voor zilver in de klasse tot 100 kilogram, eindigde net als Spijkers als zevende.
Voor Spijkers was die klassering een opluchting, al had hij zich een medaille ten doel gesteld. Door het halen van de kwartfinale bleef zijn A-status bij sportkoepel NOCNSF behouden, wat zorgt voor financiële zekerheid voor de judoka. De prestatie van Van Heemst was het opvallendste positieve resultaat van de WK-week. De 24-jarige debuteerde op de WK, waar ze uiteindelijk de strijd om het brons verloor.
Er was een tijd dat Nederland met regelmaat grote judokampioenen afleverde, met olympisch kampioenen als Anton Geesink, Wim Ruska en Mark Huizinga. Edith Bosch en Henk Grol zorgden jarenlang voor succes op de belangrijkste toernooien, met andere kanshebbers aan hun zijde. Maar inmiddels is de status van het Nederlandse judo al jaren zorgwekkend, met af en toe een lichtpuntje tussendoor. Zo werd de inmiddels 23-jarige Van Lieshout in 2024 als groot talent wereldkampioen.
Inmiddels is ze Nederlands grootste troef op belangrijke toernooien. Ze stelde na afloop bij de NOS dat ze erg baalde van haar verliespartij om brons. Ze was afwachtend in de troostfinale en liep zo tegen twee straffen aan. Van der Ham: ‘Ze had wat beter de regie kunnen nemen, maar de wereld weet inmiddels ook dat als ze tegen haar aan gaan staan, en haar laten judoën, zij het wel zal winnen. Iedereen kan haar analyseren en mensen zoeken zwaktes. Aan de top komen is makkelijker dan er blijven.’
Een jaar geleden werd Van der Ham aangesteld als bondscoach. Zijn tevredenheid na een WK zonder medailles zit hem ‘met name in de progressie die ik bij sporters terugzie’, zegt hij. ‘Je kunt alleen naar de cijfers kijken, maar daar kijk ik niet naar. Waar ik grip op heb, is het proces bij de sporters.’
Deze WK vormen een tussenfase, zo benadrukten zowel hij als de eveneens vorig jaar aangestelde directeur, tevens oud-wereldkampioen, Guillaume Elmont meermaals. Verandering kost tijd. En verandering was nodig. Tegelijkertijd wordt er inmiddels al meer dan tien jaar om extra tijd gevraagd. ‘Maar we zitten nu wel op de goede weg’, zegt Van der Ham.
Op de WK van 2017 pakte Nederland ook al geen medaille, een jaar geleden was de bronzen plak van Sanne van Dijke het enige eremetaal. De terugkeer uit Bakoe doet denken aan het teleurstellende resultaat bij de Zomerspelen in Parijs: voor het eerst in veertig jaar wist de judoploeg geen olympische medaille te bemachtigen. Terwijl het team juist daar had moeten oogsten, na de invoering van een grote, veel bekritiseerde centralisatie. Die stelde als vereiste dat talenten al op jonge leeftijd naar Papendal vertrokken, waardoor clubs zich uitgehold voelden.
Die centralisatie heeft uiteindelijk niet gewerkt, zo luidde de conclusie. Er werden het afgelopen jaar coaches ontslagen. Er moet weer meer worden samengewerkt met clubs.
Bij deze WK zag Van der Ham meer ‘kalmte’ dan voorheen. De afgelopen jaren volgde hij de Nederlandse judoka’s vanaf de zijkant. Hij was bondscoach van de Belgische mannen en werkte voor de judofederatie van Azerbeidzjan. ‘Nu zie ik een gedragsverandering en een rustige setting. Dat is onze grootste winst, want de afgelopen jaren was er veel gedoe en een hoop irritatie. Het valt me bij wedstrijden op dat er nu kalmte in de judosport is.’
Dat de medailles ontbreken op het belangrijkste toernooi van het jaar is voor hem daardoor geen deceptie en eenvoudig te verklaren. ‘Natuurlijk wil je zo veel mogelijk medailles, maar niet alle handelingen die bij de veranderingen horen zijn goed ingeslepen. Kleine foutjes zijn daardoor nog beslissend op de mat.
‘En neem bijvoorbeeld Joanne van Lieshout: zij wordt vijfde, maar wint wel een partij van iemand die uiteindelijk derde wordt. Dat is judo, het zit dicht bij elkaar, de loting kan beslissend zijn. Zo werden er ook twee sporters uitgeschakeld door de latere kampioen. Dat wil ik niet als excuus gebruiken, maar om aan te geven: zo werkt de sport en soms zit het wat mee, soms zit het wat tegen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant