Het is vaak te horen dat Duitsland veel minder strenge stikstofregels heeft. Dan klinkt de vraag: waarom nemen we de regels van de oosterburen niet over? Het kan niet en bovendien: ook Duitsland kampt met te veel stikstof.
"Duitsland heeft stikstofregels die ruim vierduizend keer minder streng zijn dan die in Nederland. Waarom voeren we die regels niet in? Dan zijn we in één klap van het stikstofprobleem af." Het is een vraag die vaak wordt gesteld als het gaat over het strenge Nederlandse stikstofmaatregelenpakket.
Zo op het eerste gezicht lijkt het inderdaad alsof Duitsland een stikstofgrens hanteert die 4.200 (!) keer ruimer is dan de Nederlandse. Als je in Nederland wil bouwen en daarbij meer dan 0,005 mol stikstof (een fractie van een gram) op beschermde natuur terechtkomt, heb je een natuurvergunning nodig.
Zo'n natuurvergunning wordt nu amper verleend, omdat er te veel stikstof op de natuur terechtkomt. Het moet eerst beter gaan met de natuur voor er extra stikstof bij kan. Dat is het Nederlandse stikstofslot in een notendop. Het maatregelenpakket van het kabinet is erop gericht om de natuur te verbeteren.
In Duitsland is die grens niet 0,005 mol, maar 21 mol. Dat is zo'n beetje 300 gram. Alle bouwprojecten waarbij minder stikstof op de natuur terechtkomt, kunnen gewoon doorgaan. De hoogste bestuursrechter van Duitsland oordeelde eerder dat het gebruik van die ondergrens van 21 mol juist is.
Wel zijn er twijfels over of die waarde van 21 mol niet te hoog is. Het idee achter die waarde is dat alle stikstofneerslag die daaronder zit, geen meetbaar effect heeft op de natuur. "Maar dat is natuurlijk niet waar. Tien keer zo'n nauwelijks meetbaar effect heeft wel degelijk effect op de natuur", zegt hoogleraar omgevingsrecht Chris Backes van de Universiteit Utrecht.
Eerder uitte de advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie ook al twijfels over de hoge Duitse grenswaarde, maar tot een zaak is het nooit gekomen. "In Duitsland zijn er ook rechters die zeggen dat die hoge grenswaarde moet worden aangescherpt. Maar de hoogste bestuursrechter heeft dat afgewezen", zegt Backes.
Maar als Duitse rechters tot dat oordeel komen, waarom kunnen Nederlandse rechters dat dan niet? "Omdat we in Nederland rechters hebben die anders denken dan de Duitse. Zij zeggen niet dat een effect op de natuur uitgesloten is als je het niet kan meten. De rechter heeft in Nederland al vaak gezegd: ook al is een bijdrage klein, dan neemt dat niet weg dat die kleine bijdragen bij elkaar opgeteld significant zijn. En daar kan ik geen speld tussen krijgen", zegt Backes.
In theorie zou het volgens Backes kunnen dat de Europese Commissie een ingebrekestellingsprocedure start tegen Duitsland. Dat zou kunnen uitmonden in een rechtszaak. Maar omdat Duitsland recent nog is veroordeeld vanwege het laten verslechteren van beschermde natuur, ziet Backes dat niet zo snel gebeuren.
Overigens wil de ruimere ondergrens voor vergunningen niet zeggen dat Duitsland geen stikstofprobleem heeft. De hoeveelheid stikstof die de natuur aankan, wordt in Duitsland "op grote schaal" overschreden, zegt Markus Geupel van het Umwelt Bundesamt. Dat zou je kunnen zien als een combinatie van het RIVM en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).
In de deelstaten Nedersaksen, Sleeswijk-Holstein en Noordrijn-Westfalen is het stikstofprobleem volgens Backes ook groter dan in Nederland. "Daar is veel intensieve veehouderij. Daarnaast waait er ook veel stikstof vanuit Nederland richting die deelstaten."
Die veel te hoge uitstoot vormt volgens Geupel een "bedreiging voor het voortbestaan van biotopen" en leidt tot "het verlies van biodiversiteit". Net als Nederland probeert Duitsland de stikstofuitstoot naar beneden te krijgen. Maar het doel wordt vooralsnog niet gehaald. De aanpak is volgens Geupel "niet succesvol" en hij noemt een verdere vermindering van stikstofuitstoot "noodzakelijk".
Het is ook niet zo dat Duitse boeren het veel makkelijker hebben dan boeren in Nederland. "Duitse boeren schreeuwen moord en brand dat de mestnormen voor Nederlandse boeren ruimer zijn dan voor Duitse", vertelt Backes. Duitsland heeft eerder ook al vanuit Brussel een forse tik op de vingers gekregen omdat in het grondwater te veel meststoffen zaten.
Het lijkt zo eenvoudig: jaloers kijken naar de buurman, die de zaken beter voor elkaar lijkt te hebben. Maar zo eenvoudig is het dus niet. Het RIVM constateerde deze zomer al dat Nederland en Duitsland op stikstofvlak veel van elkaar verschillen. Ze hanteren andere meetmethodes en andere manieren van rekenen. "De situatie is niet een-op-een vergelijkbaar."
Het voelt wat krom dat voor alle Europese lidstaten dezelfde regels gelden, maar dat dat toch leidt tot beleid dat flink van elkaar verschilt. "Maar dat is in vrijwel alle lidstaten het geval", benadrukt Backes. "Je kunt Europees niet alles dichttimmeren. Europa kan een gemeenschappelijk kader vaststellen en daarbinnen ontstaan aanzienlijke verschillen. Al denk ik dus dat de Duitse invulling van de stikstofgrens in strijd is met het Europees recht."
Source: Nu.nl algemeen