Met het afkondigen van nieuwe sancties hebben de VS vrijdag een furieuze aanval ingezet op het Internationaal Strafhof. Terwijl voorheen functionarissen van het hof op de korrel werden genomen, worden nu strafmaatregelen getroffen tegen het instituut als zodanig.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag wordt door het Amerikaanse ministerie van Financiën toegevoegd aan de lijst met personen en instellingen waarmee de VS op vijandige voet staan, de ‘SDN’-lijst met ‘Specially Designated Nationals’. Daarmee worden over het algemeen zware criminelen, drugskartels en notoire mensenrechtenschenders bedoeld.
Het is alle Amerikaanse burgers, ondernemingen en organisaties nu verboden diensten te verlenen aan of zaken te doen met het hof en daarmee verbonden personen. Ook zaken als pensioenbetalingen en ziekteverzekeringen lopen gevaar. Op overtreding staan maximaal 20 jaar celstraf en een boete van 1 miljoen dollar.
Alom werd het Amerikaanse besluit vrijdagavond veroordeeld. De Europese Commissie liet weten de stap van de VS ‘diep te betreuren’. VN-mensenrechtenchef Volker Türk sprak zijn ‘onaanvaardbaar’ uit. Ruim dertig VN-rapporteurs voor de mensenrechten spreken in een verklaring van een ‘grove aanval van één land op de internationale rechtspleging’, om te voorkomen dat ‘bondgenoten van de VS ter verantwoording worden geroepen voor genocide, oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid’.
Het ICC zelf stelde in een verklaring zijn werk hoe dan ook te zullen voortzetten. ‘Het hof kan echter niet alleen staan. Het lot ervan ligt nu ook in handen van de staten die het hebben opgericht.’ De internationale rechtsorde als zodanig staat op het spel, aldus het hof. ‘De geschiedenis zal over dit moment oordelen.’
Die oproep kan in het bijzonder Nederland, gastland van het hof, zich aantrekken. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken zei in een reactie dat Nederland ‘pal staat’ voor het hof en er ‘alles aan zal doen het hof te beschermen’. Op zijn wekelijkse persconferentie, een uur voor de bekendmaking van de sancties, zei premier Rob Jetten dat Nederland het ICC ‘steen voor steen’ zal verdedigen.
Een uur later dreigde Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, het hof daarentegen ‘stukje bij beetje’ te ontmantelen. ‘We zullen transacties met dit schimmige nephof verbieden, zijn middelen afsnijden en zijn vermogen om tegen ons op te treden verlammen’, zei hij in een videoboodschap.
Vooralsnog hoopt Nederland volgens Berendsen echter de ‘diplomatieke route’ te kunnen bewandelen om de VS op andere gedachten te brengen. Washington geeft volgens het vrijdag gepubliceerde besluit betrokkenen een half jaar de tijd om aan de nieuwe vereisten te voldoen. Berendsen legde dit zo uit dat de sancties pas over zes maanden ingaan.
Er is dus nog tijd om te praten, zei hij. Nederland wil daarbij samen optrekken met het Strafhof, de Europese Commissie en andere Europese landen. Maandag spreekt hij met zijn Europese collega’s. Door verslaggevers gevraagd wat hij de Amerikanen in dergelijke gesprekken te bieden heeft, gaf hij geen concreet antwoord.
Als het overleg met de Amerikanen niets oplevert, heeft de Europese Unie de zogenoemde ‘nucleaire optie’ achter de hand. Dat is een verordening die het Europese ondernemingen en burgers verbiedt aan bepaalde internationale sancties mee te werken. Volgens Berendsen is inzetten van dit ‘paardenmiddel’ nu nog niet aan de orde; eerst krijgt de diplomatie een kans.
Berendsen ging niet in op de vraag of inperking van de rechtsmacht van het hof een optie kan zijn om de Amerikanen tevreden te stellen. Hij zei echter ook niet dat Nederland daar niet toe kan besluiten; in dat geval moeten immers alle 124 lidstaten van het hof instemmen met wijziging van het statuut.
Wat de VS vooral dwarszit, is dat het Internationaal Strafhof rechtsmacht heeft over alle misdrijven die gepleegd worden op het grondgebied van bij het hof aangesloten landen, ook als de daders onderdaan zijn van een niet-lid. Hiervan zijn bijvoorbeeld de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zijn oud-minister van Defensie Yoav Gallant het slachtoffer. Het hof heeft tegen hen arrestatiebevelen uitgevaardigd.
Ook doet de aanklager van het hof onderzoek naar in Afghanistan gepleegde misdrijven. Het onderzoek strekt zich in potentie ook uit naar Amerikaanse militairen. Tot nu zijn alleen Afghanen aangeklaagd. Dat ook Amerikanen zullen worden vervolgd, lijkt niet waarschijnlijk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant