De Verenigde Staten zijn van plan de executie van een militair die in 2009 dertien mensen doodschoot te livestreamen op 3 december. Dat is een unicum in landen die nu nog publiekelijk executeren – een fenomeen dat ook een grote geschiedenis heeft in de VS.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De executie van Nidal Hasan is in veel opzichten ongekend. Hij is de eerste Amerikaanse militair die sinds 1961 wordt geëxecuteerd, de eerste militair sinds 1945 die wordt gefusilleerd en de eerste Amerikaan sinds 1936 die publiekelijk ter dood wordt gebracht, zo werd vrijdag bekend. In veel opzichten is het besluit ook exemplarisch voor de regering-Trump, onder wiens leiding de federale doodstraf en theatraal machtsvertoon bezig zijn aan een comeback.
De executie is op Fort Hood, de militaire basis waar Hasan zijn aanslag pleegde, om 13.00 uur ’s middags, het tijdstip van die aanslag. Dat een vuurpeloton de straf voltrekt, is volgens minister van Defensie Hegseth een ‘no-brainer’. ‘Dat hebben we sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer gedaan. Nou, ik ben best gecharmeerd van de mentaliteit die we toen hadden en die was: winnen. Toen begrepen we dat als de vijand je aanvalt, je voet bij stuk houdt.’
De nostalgische verheerlijking van het Amerika van rond de Tweede Wereldoorlog vormt de ideologische basis van Hegseths ministerschap. Destijds waren de VS nog behept met een waar ‘krijgersethos’ en een winnaarsmentaliteit, vindt hij. Daarna zou onder meer ‘diversiteitsideologie’ tot een zwak leger hebben geleid. Onder Hegseth is het ministerie van Defensie daarom weer omgedoopt in het ministerie van Oorlog, zoals het tot 1949 heette.
Het vuurpeloton past in Hegseths ideologie, zegt militair rechtsdeskundige Brenner Fissell tegen persbureau AP: ‘Vuurpelotons hebben een gepercipieerd beeld van mannelijkheid en militair vertoon dat past in een ‘cultuur van dodelijkheid’ die Hegseth wil benadrukken.’
Ironisch genoeg zijn het voornamelijk radicaal-islamitische regimes, waar Hegseth tegen fulmineert, die nu nog publiekelijk executeren. In Iran worden sommige veroordeelden publiekelijk opgehangen aan kranen. De Taliban – die Hasan zei met zijn aanslag in 2009 te willen beschermen – laten veroordeelden vaak executeren in volle stadions. Nabestaanden van moordslachtoffers mogen zelf de trekker overhalen. Volgens Amnesty International waren Iran (11) en Afghanistan (6) de enige landen waar in 2025 publieke executies zijn uitgevoerd, al zijn er van eerder ook gevallen bekend uit Noord-Korea, Saoedi-Arabië, Somalië en Jemen.
Van dergelijke publieke executies zijn vaak geen beelden, hooguit korrelige foto’s gemaakt met telefoons. Terroristen en militante bewegingen leggen soms wel haarscherp hun daden vast, zoals Islamitische Staat dat video’s maakte van onthoofdingen en in een geval zelfs van het levend verbranden van een Jordaanse piloot. Dat is ook kritiek die van rechts en links klinkt op Hegseths plan. ‘Het is walgelijk. Probeert hij IS-executies na te doen?’, vraagt de Democratische senator Chris Murphy zich af bij CNN.
Een publieke executie is niet illegaal in de VS, maar een livestream roept wel juridische vragen op. De grondwet verbiedt ‘wrede en ongebruikelijke straffen’. Ook zeggen de regels van het leger dat minderjarigen geen getuigen mogen zijn van executies. Onduidelijk is wat de voorwaarden zullen zijn om de stream te kunnen bekijken. Het kantoor van VN-mensenrechtenchef Volker Türk noemt het plan een ‘overtreding van het verbod op marteling’.
Federale executies en executies door Amerikaanse staten zijn op dit moment besloten, al is er al decennia discussie over het uitzenden ervan. Nu kan er een kleine groep bij zijn, vaak familie, nabestaanden van slachtoffers en journalisten. In sommige staten zijn getuigen zelfs verplicht. In 2001 werd de executie van Oklahoma City-bomber Timothy McVeigh live uitgezonden op een besloten kanaal, waar 2.000 nabestaanden van zijn slachtoffers naar hadden mogen kijken. Het werden er ruim 200.
Hoewel een publieke livestream nooit eerder is vertoond, hebben de VS een lange geschiedenis van publieke executies. Dat waren vroeger hele evenementen met een ‘kermissfeer’, aldus een expert tegen AP. Ouders en leraren namen kinderen er mee naartoe uit didactisch oogpunt.
De laatste publieke executie in de VS was in 1936. Toen werd in Kentucky een jonge zwarte man opgehangen die was veroordeeld voor verkrachting van een oude witte vrouw. 20 duizend mensen kwamen opdagen. Het gebruik raakte in onmin omdat er problemen ontstonden met de openbare orde en omdat ophangingen niet altijd goed gingen.
Mislukte executies zijn ook nu nog een groot probleem, voornamelijk als ze worden uitgevoerd met een injectie, zoals recent bij Christa Pike in Tennessee, die als eerste ooit die methode overleefde. Om die reden zijn niet alle experts tegen het plan. Doodstrafdeskundige Deborah Denno zegt tegen AP dat een livestream de hele procedure transparanter maakt: ‘Het publiek is dan volledig bewust van wat er gebeurt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant