is wetenschapsjournalist.
Daar sta je dan, als Matterhorn, zomaar in je blote berg. De sneeuw van je Toblerone-top is de afgelopen maanden in de hitte weggesmolten; wat rest, is naakte rots in de nazomerzon.
Ergens anders, maar in dezelfde Alpen, staat een NOS-verslaggever samen met een glacioloog op de resten van een stervende gletsjer. ‘Het is bijna niet voor te stellen, maar als we hier een jaar geleden hadden gestaan, dan stonden we 8 meter hoger’, vertelt hij. ‘8 meter, omdat al dat ijs in de tussentijd is weggesmolten.’
Hij heeft per ongeluk zijn wat-is-wetenschap-toch-gaaf-glimlach nog op. De glacioloog vertelt dat hij als kind al bij deze gletsjer kwam en dat die toen zo reusachtig was dat het ijs de hele vallei vulde; de rotsen die nu hoog boven het duo uittorenen, waren destijds niet eens te zien.
Nu valt de gletsjer uit elkaar. Er zitten gaten in – ‘als Zwitserse kaas’, zegt de glacioloog – omdat de gletsjer van binnenuit afbrokkelt en smelt. Om dit angstaanjagende en deprimerende feit te illustreren, is de NOS-reportage voorzien van smaakvol geschoten beelden van schattige stroompjes smeltwater die kabbelen over het ijs.
De aarde verandert razendsnel door menselijke ingrepen en de klimaatverandering. Asha ten Broeke beschrijft elke maand waar dat pijn doet.
Het heeft me altijd verbaasd dat de zeven wereldwonderen gebouwen zijn, dingen die door mensenhanden zijn gemaakt, terwijl we toch op een planeet wonen met bergen waar ook in de zomer sneeuw ligt en rivieren van ijs die langzaam, zo langzaam hun weg naar beneden zoeken, aarde en rots verplaatsend als het moet, om uiteindelijk rivieren te baren die ons weer leven geven.
Als ik hier langer dan een kort moment bij stilsta, vervult die wetenschap me van vreugde en dankbaarheid: hoe gelukkig zijn wij als mensen, wat een pure mazzelaars, dat we mogen bestaan op deze aarde. Wat een geschenk dat we een rotblok in de ruimte mogen delen met gletsjers en sneeuwtoppen – en ook nog zonsondergangen, en herfstbladeren, en regenbogen, en het gezang van kleine vogels.
Soms droom ik van een wereld waarin dit mijn enige emotie kan zijn: blijdschap, liefde, verwondering. Waarin het ons is gelukt om de klimaatcrisis en natuurverwoesting te stoppen, zodat de volgende gedachte nooit hoeft te komen: en wat een monsters zijn we, dat we als mensheid zoveel kapotmaken. En: ik geloof niet dat ik wil leven in een wereld zonder rivieren van ijs. Het idee alleen al voelt leeg en grijs.
Schrijver en activist Inge van der Weijden noemt dit ‘pre-traumatische stress’: ‘rouw om wat al verloren is en om het verlies waar we getuige van zijn’. Maar getuigen moeten we, want wegkijken maakt zo’n naakte Matterhorn of zieltogende gletsjer nog verdrietiger. Ook ijs verdient het niet om alleen te sterven.
Dus staar ik lang naar de foto in deze krant, in de rubriek van Hans Aarsman, van een groot terras waar mensen in 1988 naast het 300 meter dikke ijs van de Mer de Glace een koffietje konden drinken en nu een verrekijker nodig hebben om een soort klein, ijzig slootje te zien in de verte.
En lees ik het nieuws. Over hoe de Zwitserse gletsjers dit jaar 5,5 procent kleiner zijn geworden, door de vroege hitte in mei en juni en de heetste zomer aller tijden die erop volgde. Ook hier een foto: een kale berghelling waar ooit vast een prachtige ijsrivier was, en nu drie lullige stukjes gletsjer bedekt zijn met een wit God-zegene-de-greep-dekentje.
Over hoe de smelt in een stroomversnelling terecht is gekomen, misschien exponentieel is. Over hoe er van de 3.200 Alpengletsjers aan het eind van de eeuw nog 110 over zullen zijn. Over hoe het landschap dan verandert van wit naar grijs en zwart, en een wetenschapper zegt: ‘Dat grijpt ons, onderzoekers die er direct getuige van zijn, echt naar de keel.’
Mij ook. En wie niet? Wie kan dit zien gebeuren en denken: dit laat me koud?
Onze aarde is een fantastische planeet. Ik wil niet kijken naar haar vernietiging en rouwen om de verwoesting. Liever zou ik haar vieren, over haar onvoorstelbare schoonheid zingen en dansen en dromen en dichten. En dat we dat dan allemaal doen, en daarna kunnen zeggen: onze liefde heeft de gletsjers gered.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant