De Noorse regering heeft een vergunning afgegeven voor het dumpen van mijnbouwafval in het Førdefjord in Midden-Noorwegen. Daarmee negeert ze een uitspraak van het Hooggerechtshof en jarenlange protesten door milieuorganisaties.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Bij de titaniummijn in het Noorse Engebø is de efficiëntie deze week ver te zoeken. Steeds opnieuw moet de politie voorrijden om demonstranten te verwijderen die zichzelf hebben vastgeketend aan de toegangshekken of de transportband. De veelal piepjonge activisten zijn lid van Natur och Ungdom, vertaald: natuur en jeugd. Dat is een van de vele milieuorganisaties die er schande van spreekt dat het bedrijf Nordic Mining zijn afval via een onderaardse en dan onderzeese pijpleiding in het verder ongerepte Førdefjord stort.
Sinds deze zomer hebben de protesteerders steun in de rug van het Hooggerechtshof. Het hoogste juridische orgaan van Noorwegen oordeelde dat de sinds 2024 plaatsvindende lozingen illegaal zijn, omdat zij in strijd zijn met de Europese regels voor waterbeheer – waaraan Noorwegen zich als lid van de Europese Economische Ruimte zou moeten committeren.
Maar van de regering mag het toch. Het ministerie van Klimaat en Milieu gaf vorige week een nieuwe, tijdelijke vergunning af voor drie jaar. ‘De Noorse regering vindt dat de mineralen uit de Engebø-berg van groot belang zijn voor Noorwegen en Europa’, verklaarde verantwoordelijk minister Sigrun Aasland tegen de Noorse pers.
De genoemde berg bevat een van de grootste bekende wereldvoorraden rutiel, een titaniumhoudend mineraal. Titanium (hard, licht, hittebestendig en niet giftig) is belangrijk in de vliegtuigbouw, maar wordt ook gebruikt voor protheses en andere medische toepassingen. Het staat op de door de EU vastgestelde lijst van kritieke grondstoffen met een groot strategisch belang. Buiten Noorwegen is Oekraïne het enige andere Europese land waar het kan worden gedolven.
Zo verkoopt het sociaaldemocratische minderheidskabinet de vergunning als noodzakelijke prioriteit in het kader van een geopolitiek weerbaarder Europa. Dat is ook de missie die Nordic Mining uitdraagt, een in 2006 opgericht beursgenoteerd bedrijf dat ook op andere plekken in Noorwegen en Noord-Europa kritieke grondstoffen delft.
Maar volgens milieubeschermers en politici van linkse oppositiepartijen is het in werkelijkheid de zoveelste knieval die de regering maakt voor het vervuilende bedrijfsleven. De ophef over de afvallozingen in het fjord komt boven op de verhitte discussie over de grootschalige vervuiling door de Noorse zalmkwekerijen in open water. De verrijking van het zeewater rond deze Fish Farms met uitwerpselen en voerresten leidt tot ongewenste algenbloei met vissterfte en verschraling van het ecosysteem tot gevolg – een situatie die doet denken aan het Nederlandse stikstofprobleem, maar dan ter zee.
Onderzoeken tonen aan dat mijnafval vergelijkbaar schadelijke effecten kan hebben. De methode die Nordic Mining gebruikt – het door een buis pompen van vergruisd gesteente en chemisch afval – heet Submarine Tailings Disposal (STD) en is in de EU verboden.
Het conflict tussen de Engebø-mijn en milieuorganisaties begon al in 2014. Na een jarenlange tocht langs alle lagen van het Noorse rechtssysteem belandde de zaak dit voorjaar bij de hoogste rechters die zich in juni verrassend snel en duidelijk uitspraken. Een paar uur lang verkeerde ecologisch gezind Noorwegen in een overwinningsroes. Maar al dezelfde avond kondigde de regering op televisie aan dat zij Nordic Mining geen strobreed in de weg zouden leggen. In een eerder deze week gehouden peiling in opdracht van de krant Aftonbladet sprak twee derde van de ondervraagden zich uit tegen de afvallozingen in het fjord.
Source: Volkskrant