De Europese Rekenkamer waarschuwt voor de snel stijgende schuld van de EU. Die is afgelopen jaren verdrievoudigd, naar bijna 740 miljard euro. De Rekenkamer voorziet een verdere stijging tot 1.000 miljard, waardoor rente en aflossing een steeds groter deel van de EU-begroting opeisen.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De EU-schuld is nog nooit zo hoog geweest, blijkt uit het jaarverslag van de Rekenkamer dat donderdag is gepresenteerd. De toename komt vooral door het coronaherstelfonds (750 miljard euro) waarmee de regeringsleiders in 2020 instemden om de economische crisis door de pandemie het hoofd te bieden. Daarnaast kwamen er miljardenleningen vanwege de oplopende werkloosheid, voor Oekraïne en voor het versterken van de Europese defensie. Bij de start van de huidige meerjarenbegroting in 2021 bedroeg de schuld 235 miljard euro.
De komende twee jaar groeit de schuld verder omdat er nog 122 miljard euro aan herstelfondsleningen moet worden uitbetaald. Verder stijgt de rente en heeft Oekraïne extra geld nodig. Daarnaast zijn in het voorstel voor een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2028-2034) extra leningen van nog eens 650 miljard euro voorzien.
Volgens de Rekenkamer, die de uitgaven van de EU controleert, gaat straks ruim 8 procent van het EU-budget naar rente en aflossingen. ‘Dat drukt andere uitgaven weg’, stelt Stef Blok, het Nederlandse lid van de Rekenkamer. ‘Of de lidstaten moeten kiezen voor een hoger budget.’
De lidstaten zijn zwaar verdeeld over de nieuwe meerjarenbegroting, die volgens de Europese Commissie 2.000 miljard euro moet bedragen. Nederland en Duitsland willen daar ‘enkele honderden miljarden euro’s’ van af halen; ruim vijftien lidstaten kunnen zich wel vinden in het Commissievoorstel of willen meer. In december hopen de regeringsleiders een compromis te vinden.
Het jaarverslag van de Rekenkamer toont dat een derde van de herstelfondsgelden nog steeds niet is uitgegeven. Nederland is trager dan het EU-gemiddelde: van de beschikbare 5,4 miljard euro ligt nog ruim de helft op de plank. Ook met de miljarden uit het reguliere EU-budget gaat het langzaam: pas 14,8 procent van het beschikbare budget (2021-2027) was eind 2025 uitgegeven, een forse daling vergeleken met de vorige budgetperiode.
Blok noemt dit ‘zorgelijk’. Hij wijst erop dat de kans op verkeerde besteding en fraude toeneemt als landen onder tijdsdruk EU-geld uitgeven omdat ze het anders mislopen. ‘Er zijn meer risico’s als het geld snel de deur uit moet.’
Die risico’s zijn er toch al: de Rekenkamer weigert ook over 2025 (voor de zevende keer op rij) een goedkeurende verklaring over de uitgaven van de Unie. Het foutenpercentage bedroeg 3,8 procent in 2025, vergeleken met 3,6 procent een jaar eerder. Te hoog, aldus de Rekenkamer, die 2 procent fouten het maximaal toelaatbare acht. De EU gaf in 2025 ruim 175 miljard euro uit.
De meeste fouten komen voor bij subsidies voor armere regio’s en landbouw- en milieuprojecten. Meestal gaat het om projecten die eigenlijk niet voor subsidie in aanmerking kwamen of waarvan de regels voor de verplichte openbare aanbesteding niet goed zijn nageleefd. Van bewuste fraude is meestal geen sprake, al geeft de Rekenkamer wel enkele voorbeelden: een Griekse schapen- en geitenhouder die EU-geld kreeg voor zijn dieren die op een eiland 200 kilometer verderop zouden grazen.
Volgens de Europese Commissie ligt het foutenpercentage maar net boven de 2 procent. De Rekenkamer noemt dit een onderschatting omdat de Commissie uitgaat van de mogelijke kans op fouten en niet naar de realiteit kijkt. De afkeurende verklaring van de Rekenkamer heeft overigens praktisch geen effect, omdat de lidstaten en het parlement tot nog toe de uitgaven wel goedkeuren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant