De Europese Commissie wil extra waarborgen inbouwen om het draagvlak voor een verdere EU-uitbreiding overeind te houden. Voor echt weerwerk tegen de ‘vijanden in Europa’s achtertuin’ is meer nodig.
is buitenlandverslaggever van de Volkskrant en schrijft over de VS, Rusland en de internationale rechtsorde.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Bij de verkiezingen in Bosnië-Herzegovina was de pro-Russische politicus Milorad Dodik het afgelopen weekend een van de grote winnaars. Van de EU moet hij niks hebben, van zijn steunpilaar Vladimir Poetin en van Donald Trump, die hem van een sanctielijst haalde, des te meer. Beide leiders werden bedankt in de overwinningsspeech.
Tot frustratie van de pro-Europese krachten was de EU nergens te bekennen. Zeker de jonge generatie had gemobiliseerd kunnen worden als Brussel erin was geslaagd om het potentiële EU-lidmaatschap tot inzet van de verkiezingen te maken, zo luidt de klacht. Nu was de opkomst extreem laag, won de oude garde en verdwijnt EU-toetreding verder uit zicht.
De gebeurtenissen in Bosnië-Herzegovina staan niet op zich. Een paar dagen na de verkiezingen kwam de Europese Commissie met voorstellen om het broze draagvlak voor een verdere EU-uitbreiding overeind te houden. Lang niet iedereen is daar nog enthousiast over. Met 27 lidstaten is het volgens sceptici al moeilijk om tot beslissingen te komen. Hoe moet dat met nog meer landen?
Het ultieme schrikbeeld blijft een nieuw Hongarije: een land dat heult met Rusland, een reactionaire ideologie uitdraagt en geen enkele solidariteit toont bij lastige dossiers als migratie of Oekraïne. De Europese Commissie komt nu met waarborgen om zo’n scenario te voorkomen. Nieuwkomers mogen een tijdlang hun vetostem niet inzetten, raken hun stemrecht kwijt als ze afspraken niet nakomen en kunnen pas op termijn aanspraak maken op fondsen.
De commissie combineert die extra checks and balances met een pleidooi voor verdere uitbreiding. Anders zullen de ‘vijanden in onze achtertuin’, zoals Rusland en China, het vacuüm vullen, waarschuwt eurocommissaris Marta Kos.
Daar valt weinig op af te dingen. Ook met de nieuwe voorstellen blijven er risico’s verbonden aan een verdere uitbreiding, maar het risico van niet-uitbreiden is nog groter.
Een EU-buurland als Belarus laat zien waar afzijdigheid toe kan leiden. In 2020 werden daar grootschalige protesten voor een Europese toekomst hardhandig neergeslagen. De EU had nauwelijks geïnvesteerd in de oppositiebeweging en het land leek van weinig strategisch belang. Nu is het een voorpost van de Russische oorlogsmachine.
Zo somber zijn de vooruitzichten voor Bosnië-Herzegovina niet, maar Poetin zal genoeg aanknopingspunten zien voor verdere ondermijning. Vooral jonge inwoners willen het land massaal verlaten en de welig tierende corruptie houdt zich evenmin aan landsgrenzen. Een nog groter gevaar is het oplaaien van oude etnische spanningen, al dan niet opgepookt vanuit Moskou.
De EU zal nooit strak gecoördineerde beïnvloedingscampagnes uitvoeren à la Rusland of China. Toch valt te hopen dat de extra waarborgen die nu worden voorgesteld de politieke ruimte creëren voor het actiever steunen van krachten die vechten voor een toekomst binnen de EU. Ook in Bosnië-Herzegovina is het daarvoor nog niet te laat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant