Hans-Thomas Tillschneider is de grote ideoloog van de AfD in Saksen-Anhalt. Dinsdag werd hij verrassend tot vicevoorzitter van het Duitse deelstaatparlement gekozen, terwijl verwacht werd dat hij, zelfs voor AfD-begrippen, te extreem zou zijn.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
De Russische president Vladimir Poetin is ‘een echte kerel’, zei AfD-politicus Hans-Thomas Tillschneider. In september 2022 reisde hij naar de Donbas, het door Rusland bezette deel van Oekraïne. Hij werd teruggefloten door de landelijke AfD-leiders Alice Weidel en Tino Chrupalla. Zelfs de pro-Russische AfD vond dit tripje naar de Donbas wat al te gortig, zeven maanden na de grootschalige Russische inval in Oekraïne.
Dinsdag werd Tillschneider gekozen tot vicevoorzitter van het parlement van de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. Zijn partijgenoot Tobias Rausch werd voorzitter, de eerste keer dat een extreemrechtse politicus een officieel ambt bekleedt in de naoorlogse Bondsrepubliek. Rausch geldt als relatief pragmatisch, Tillschneider is een ideologische hardliner die een groot deel van het verkiezingsprogramma schreef, dat ook voor AfD-begrippen radicaal is.
Tevoren werd gedacht dat Tillschneider zo extreem is dat hij geen stemmen van andere partijen zou krijgen. De AfD heeft 39 van de 83 zetels in het parlement. Daarom had Tillschneider minstens 3 stemmen van andere partijen nodig. Uiteindelijk werden het er 5. Voor Duitse media was dit een teken aan de wand. De AfD blijkt in staat om achter de schermen deals te sluiten met andere partijen.
Het weekblad Die Zeit noemde Tillschneider ‘de ultra-Duitser’. Zijn denken wordt gekenmerkt door een verlangen naar een zuivere Duitse identiteit. Hij vindt dat Duitsland vanwege zijn belaste verleden aan een identiteitsstoornis lijdt. In Saksen-Anhalt wil de AfD Duitsers leren weer trots te zijn op hun land. Kunst wordt alleen gesubsidieerd als zij bijdraagt aan ‘de Duitse identiteitsvinding’. Verenigingen krijgen pas geld als zij een ‘patriottische’ houding aannemen. Op school moet minder aandacht worden besteed aan oorlog en Holocaust, en meer aan de Duitse ‘successen’ uit de 19de eeuw.
Tillschneiders verlangen naar het zuivere Duits-zijn is nauw verbonden met zijn levensloop. Hij werd in 1978 geboren in het Roemeense Timisoara, als lid van een Duitse minderheid, de Banater Schwaben. Zijn familie probeerde uit alle macht Duits te blijven. Zijn grootmoeder las voor uit de sprookjes van de gebroeders Grimm en zong Goethes gedicht Heidenröslein voor. In de jaren tachtig vluchtte de familie het land uit, omdat het economisch slecht ging met Roemenië, maar volgens Tillschneider ook omdat zijn familie zich verzette tegen pogingen de Duitse minderheid te ‘romaniseren’.
Tillschneider ging naar school in het Schwarzwald in het Westen van Duitsland, maar ervoer pas echt een gevoel van thuiskomst toen hij in 2000 naar het Oost-Duitse Leipzig verhuisde. ‘Op de een of andere manier had ik de indruk dat het hier Duitser was dan in het Westen’, zei hij hierover tegen Die Zeit. Het was een thema dat hij verder zou ontwikkelen. ‘Oost-Duitsers zijn de beste Duitsers’, zei hij dit voorjaar op een congres van de AfD. In de DDR zijn ze niet bedorven door de culturele revolutie van de jaren zestig en het Amerikaanse consumentisme. Daarom zal de Duitse renaissance in het Oosten beginnen, aldus Tillschneider. ‘Aan het Oost-Duitse wezen zal Duitsland genezen’, zei hij op een filmpje voor de extreemrechtse site Deutschland Kurier.
De Verfassungsschutz, die dienst die is belast met de bescherming van de grondwet, noemt de AfD in Saksen-Anhalt ‘bewezen extreemrechts’, onder meer omdat zij ‘de racistische ideologie van het etnopluralisme’ aanhangt. In zijn boek Kulturpolitik schrijft Tillschneider dat God de mensheid heeft verdeeld in afzonderlijke volkeren. Wie deze orde probeert te doorbreken door volkeren te vermengen, maakt zich schuldig aan ‘zelfvergoddelijking’, aldus Tillschneider.
In een land waar ruim een kwart van de bevolking een migratieachtergrond heeft, leidt het streven naar etnisch homogene volkeren tot discriminatie en uiteindelijk het uitzetten van alle ‘volksvreemden’, aldus de Verfassungsschutz.
Tillschneider wordt op AfD-vergaderingen steevast aangekondigd als Doktor Hans-Thomas Tillschneider. Hij is gepromoveerd islamoloog. Rond de eeuwwisseling verbleef hij enige tijd voor studie in Damascus. ‘Dat was mooi, omdat ik het authentieke Arabische heb ervaren. Je gaat niet naar buitenland om te ervaren dat het overal ter wereld hetzelfde is’, zei hij tegen de Volkskrant. Het tekent zijn wereldbeeld. Syrië moet Syrisch zijn, Duitsland Duits.
Saksen-Anhalt moet onder AfD-leiding een laboratorium voor de hervinding van de Duitse identiteit worden. Zo zou Hans-Thomas Tillschneider, de jongen uit Timisoara, eindelijk aankomen in zijn beloofde land. Volgens experts is zijn ideaal van een extreemrechtse heilstaat, midden in de Bondsrepubliek, niet haalbaar. Maar één ding is zeker: Tillschneider zal de komende jaren zijn uiterste best doen om zijn keiharde ideologische lijn door te voeren.
• Tillschneider maakt deel uit van een extreemrechts netwerk. Hij woonde enige tijd in huis met Martin Sellner, kopstuk van de identitaire beweging. Ook onderhoudt hij goede contacten met Björn Höcke, de extreemrechtse AfD-leider in Thüringen.
• De ‘regenboogideologie’ wordt door Tillschneider een ‘satanische macht’ genoemd: ‘De regenboog-ideologie zegt dat er geen twee, maar veertig of vijftig geslachten zijn. Zij staat voor opheffing van identiteit.’
• Tillschneider wordt genoemd als mogelijke minister van Onderwijs in een nog te vormen AfD-regering. Duitse deelstaten hebben veel bevoegdheden op het gebied van onderwijs en cultuur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant