De Catalaanse politicus Carles Puigdemont kan na negen jaar eindelijk terugkeren naar eigen land. Het Spaanse Hooggerechtshof besloot dinsdag dat hij volledige amnestie krijgt, samen met zijn belangrijkste politieke medestanders.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en natuur.
Puigdemont stond als regiopresident van Catalonië aan het hoofd van de organisatie van een afscheidingsreferendum in 2017. Enkele weken na die volksraadpleging riep hij de onafhankelijkheid ook daadwerkelijk uit. De Spaanse regering zette Puigdemont en zijn regering vervolgens aan de kant. Om aan gerechtelijke vervolging te ontkomen, week de Catalaan uit naar Waterloo in België.
De sociaal-democraat Pedro Sánchez beloofde Puigdemont en zijn medestanders in 2023 amnestie. In ruil daarvoor maakte Junts, de partij van Puigdemont, het aantreden van Sánchez als premier mogelijk.
Het Spaanse Hooggerechtshof zette echter een streep door deze plannen, en bepaalde dat de amnestiewet niet zou gelden voor het misdrijf ‘verduistering’. Daarvan werden Puigdemont en de zijnen beticht, omdat ze overheidsgeld zouden hebben gebruikt voor het onafhankelijkheidsreferendum. Indirect zou dit hebben geleid tot zelfverrijking; ze hoefden de stembusgang zo niet uit eigen zak te bekostigen.
Maar het Grondwettelijk Hof oordeelt nu dat het Hooggerechtshof de definitie van ‘verduistering’ te ver heeft opgerekt. Volgens een meerderheid van de rechters aan het Grondwettelijk Hof gaat het Hooggerechtshof daarmee in tegen ‘geest en doel’ van de amnestiewet die Sánchez opstelde.
De uitspraak werd gedaan in de zaak van Dolors Bassa, voormalig regionaal bestuurder voor Werk, maar geldt ook voor de andere politici – waaronder Puigdemont, die het belangrijkste gezicht van de afscheidingsbeweging was. Het Hooggerechtshof legt zich neer bij deze uitspraak en heeft het arrestatiebevel tegen Puigdemont reeds opgeheven. Ook de andere twee voortvluchtigen die in België verblijven, Lluís Puig en Toni Comín, hoeven niet meer te vrezen voor arrestatie.
Vooralsnog is onbekend wanneer Puigdemont, die nog altijd partijleider is van Junts, zal terugkeren op Catalaans grondgebied. Zijn advocaat zei wel dat hij verwachtte dat Puigdemont met kerst in Catalonië terug zou zijn.
Nu Spanje op 29 november voor landelijke verkiezingen naar de stembus gaat, kan de terugkeer van Puigdemont een impuls geven aan zijn partij. Zelf zal de voormalige burgemeester van Girona overigens geen kandidaat zijn voor het Spaans parlement; mogelijk in de toekomst wel voor het regiopresidentschap.
Het centrum-rechtse Junts en haar voorgangers waren decennialang een vanzelfsprekende machtsfactor in Catalonië, met veel politici afkomstig uit de Barcelonese bourgeoisie. Jarenlang werd deze regio in het noordoosten van Spanje onafgebroken geleid door een president uit deze politieke stroming.
Sinds de mislukte afscheiding in 2017 is de populariteit van Junts echter sterk afgenomen. Kiezers hebben gezien hoe de belofte van een onafhankelijk Catalonië onder leiding van Puigdemont in rook opging.
Voor Puigdemont zal het niet gemakkelijk zijn deze teleurgestelde kiezers terug te winnen. Op links heeft hij concurrentie van de sociaal-democratische PSC, die met de huidige regiopresident Salvador Illa de rust heeft weten terug te brengen in Catalonië.
Op radicaal-rechts is er nieuwkomer Aliança Catalana, een partij die anti-migratiestandpunten combineert met het streven naar onafhankelijkheid. Een meevaller voor Junts: partijleider Sílvia Orriols heeft al laten weten dat Aliança Catalana niet meedoet aan de aanstaande verkiezingen voor het Spaanse parlement. Ze wil zo min mogelijk met Spanje te maken hebben en heeft gezegd dat ze ‘Spanje (als concept) haat’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant