De aandeelhouders van de NAM (Nederlandse Aardolie Maatschappij), Shell en ExxonMobil, laten zich een superdividend uitkeren van 1,3 miljard euro. Dat lijkt strijdig met de afspraken met de overheid over het herstel van de schade door de gaswinning in Groningen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De NAM sloot 2025 af met een nettowinst van 420 miljoen euro. Als aandeelhouders dividend krijgen, is dat meestal een deel van de winst. Maar Shell en ExxonMobil laten zich nu veel meer uitkeren, net als vorig jaar toen de NAM na het vaststellen van de jaarrekening liefst 3 miljard euro bijschreef op hun rekeningen. Dat was meer dan het dubbele van de nettowinst over 2024, die uitkwam op 1,28 miljard.
In een korte toelichting op zijn financiële jaarverslag stelt de NAM dat het bedrijf ‘financieel robuust’ is, ‘met voldoende middelen om toekomstige verplichtingen na te komen, waaronder de ontmanteling (van gasinstallaties, red.) en verplichtingen die samenhangen met schadeherstel en versterking in Groningen’. De NAM heeft na de uitbetaling nog 6,25 miljard euro aan liquide middelen (contanten en geld op rekeningen).
In 2018 spraken het toenmalige kabinet en de NAM af dat het oliebedrijf genoeg geld in kas zou houden om de gasinstallaties in Groningen te ontmantelen en de gebouwen en woningen op te lappen die aardbevingsschade hadden als gevolg van bodemdalingen die de gaswinning met zich meebrengt.
Voldoende geld betekende een solvabiliteit van 25 procent: de verhouding tussen het eigen vermogen en vreemd vermogen. Daar duikt de NAM nu onder. Het bedrijf schrijft echter in zijn jaarverslag dat dit geen probleem is. De NAM heeft namelijk het ‘onvoorwaardelijke, onherroepelijke en direct opeisbare recht’ om tot 2031 geld te eisen van de aandeelhouders, als de kas toch leeg blijkt.
Centraal in het gesteggel tussen de Nederlandse Staat en de Nederlandse Aardolie Maatschappij staan de exacte kosten voor het herstel van de schade aan huizen en gebouwen door de gaswinning in Groningen. In 2023 trok het kabinet 11,5 miljard euro uit voor ‘Groningen’ waarvan 3 miljard voor schadeherstel en versterking van huizen – een deel daarvan zou voor rekening komen van de NAM.
Het bedrijf zegt in het jaarverslag een onderbouwing te missen en vindt dan ook niet dat het Rijk die 3 miljard op zijn bordje mag schuiven.
De vraag is nu of de NAM het herenakkoord van 2018 met de overheid schendt. Tegenover nieuwszender BNR zegt hoogleraar bestuurskunde Herman Bröring van de Rijksuniversiteit Groningen dat het besluit ‘tegen de geest van de afspraak ingaat’.
De NAM vecht al jaren het prijskaartje aan dat de overheid aan ‘Groningen’ hangt. In een reeks rechtszaken verhogen of verlagen rechtbanken iedere keer weer de bedragen die de NAM zou moeten ophoesten. Nog in juni van dit jaar kwam een rechter tot de slotsom dat het olie- en gasconcern voorlopig geen 521 miljoen euro hoeft te betalen als compensatie voor de daling van de waarde van woningen in het gaswinningsgebied.
Wat wel bleef staan, is het bedrag van 268 miljoen euro dat de NAM moet bijdragen aan het herstel van de schade door de gaswinning. Dat is maar een deel van de miljarden die de overheid bij de NAM wil verhalen. De NAM stelt daartegenover dat er huiseigenaren zijn die ten onrechte claims indienen voor schade die helemaal niet door bodemdaling zouden zijn veroorzaakt.
In zijn toelichting stelt de NAM dat de ‘seismiciteit in Groningen in 2025 verder afnam, en zich inmiddels op een stabiel niveau bevindt, geheel in de lijn der verwachtingen’. De Groningse gaskraan werd in 2023 dichtgedraaid.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant