Bijna net zo lang als de auto bestaat, is een vliegend exemplaar hét toekomstbeeld. In september kondigde het Brabantse PAL-V de introductie van zijn vliegauto aan. In 1969 landde op Zestienhoven al een vliegtuig dat de pers ‘vliegende Daf’ doopte.
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Aan de hemel boven vliegveld Zestienhoven klonk het gepruttel van een onverwachte bezoeker. Op 13 september 1969, tijdens de feestelijkheden voor de opening van een nieuwe hangar, verscheen tot ieders verrassing de piepkleine PH-COR, een vliegtuigje dat beslist niet op het programma stond. De verbazing van het publiek, en de verbijstering van de luchtvaartautoriteiten, werden nog groter toen het toestel eenmaal was geland.
De PH-COR bleek een zelfgemaakt vliegtuig, ontworpen en gebouwd in een schuurtje in Beverwijk door de broers Cor en Leen Dijkman Dulkes. Het hart van de machine was de motor van een Daf 33 – een Nederlands personenautootje dat destijds smalend werd aangeduid als ‘truttenschudder’.
De belofte dat auto's ooit zullen vliegen, bestaat ongeveer net zo lang als de auto zelf. Begin september sloot het Brabantse bedrijf PAL-V aan bij die lange traditie met de aankondiging van een driewielige gyrocopter, een vliegauto die volgens het bedrijf mogelijk al binnen anderhalf jaar op de markt komt. Dat was overigens niet voor het eerst. Sinds 2014 heeft PAL-V minstens drie keer eerder beloofd dat de vliegende auto binnen afzienbare tijd in de verkoop zou komen.
In de rubriek Toen duiken historici en specialisten van de Volkskrant in het verleden om de actualiteit beter te kunnen begrijpen.
De gebroeders Dijkman hadden, zo leek het even, een vliegend Dafje gebouwd. Journalisten doken op het verhaal van de broers, respectievelijk timmerman en metaalbewerker, die een autootje hadden verbouwd tot vliegmachine. In werkelijkheid was het toestel ‘gewoon’ een vliegtuigje, maar het detail dat de broers een Daf-motortje hadden gebruikt (30 pk, meer dan 100.000 kilometer op de teller, meldden de kranten), sprak enorm tot de verbeelding.
De PH-COR had die dag, althans in de officiële lezing van de geschiedenis, nooit zullen vliegen. Op 13 september 1969 waren de broers met het vliegtuigje naar Wijk aan Zee gegaan om ‘taxiproeven’ te doen op het strand. Bestuurd door hun vriend Jaap van Ham reed het toestel rondjes langs de vloedlijn tot het ‘zomaar’ vloog. Van Ham, een ervaren piloot met meer dan vierhonderd vlieguren, vertelde later aan Het Parool dat hij een strook water op het strand had willen ontwijken. ‘Ik dacht: gas geven, er doorheen of er overheen. Toen kwam ik los.’
Vanwege de drukte op het strand leek Van Ham het onverantwoord het toestel zomaar aan de grond te zetten. Na een rondje boven de duinen, zette hij koers naar het Rotterdamse Zestienhoven, dat hij als sportvlieger goed kende. ‘Dat is per slot van rekening een goed vliegveld, met brandweer, ziekenauto’s en brancards, nietwaar.’
Geheel toevallig was op Zestienhoven net een groot vliegfeest gaande. Voor het oog van het dolenthousiaste publiek zette Van Ham zijn toestel aan de grond.
Toegestroomde collega-vliegers waren volgens nieuwsberichten ‘niet karig met hun lof’. Dagblad Tubantia citeerde testpiloot Van Ham over het vliegtuigje: ‘Ik heb alleen maar goede eigenschappen ontdekt. Het kistje deed alles even lief.’
De Rijksluchtvaartdienst was minder enthousiast. De PH-COR was niet gekeurd of gecertificeerd en het leek bij eerste inspectie verre van luchtwaardig. Een paar dagen na de vliegshow sprak De Telegraaf een technicus van de Rijkspolitie op Schiphol: ‘Het toestel is technisch gewoon om te huilen. Het is niet verantwoord daarmee de lucht in te gaan.’ Het officieel ogende registratienummer PH-COR was slechts een kwinkslag, een verwijzing naar de voornaam van bouwer Cor Dijkman.
Het vliegtuigje ging aan de ketting. Dijkman en piloot Van Ham kregen van de kantonrechter in Haarlem een boete van 100 gulden voor overtreding van de Luchtvaartwet. Volgens Het Parool hadden de rechter én de officier van justitie ondanks die bekeuring ‘bewondering voor de prestatie van de vliegamateurs’.
Na de PH-COR bouwde Cor Dijkman Dulkes nog drie vliegtuigjes. Die toestellen werden wél gekeurd door de Rijksluchtvaartdienst. De PH-COR kwam na haar miraculeuze verschijning boven Zestienhoven nooit meer van de grond. In 1989 verhuisde het vliegtuigje op een vrachtwagen naar het Luchtvaart- en Oorlogsmuseum op Texel. Daar hangt het toestel dat door de kranten het ‘vliegende Dafje’ was gedoopt, met staalkabels aan de zoldering. Bijna alsof het echt vliegt.
Source: Volkskrant