‘Ik won de hele tijd prijzen voor mooie boeken, maar financieel gezien heb je daar geen kloot aan’, zegt Marije Sietsma van uitgeverij Loopvis. Na vijftien jaar ondernemen staat haar serie Kakkerlakjes in honderden boekhandels. En schrijft ze haar eerste echte businessplan.
is redacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over voedsel en cultuur.
De onderneming van Marije Sietsma (48), ooit journalist te Groningen, begon in 2010 met een combinatie van kruidnoten en koppigheid. Met een eigenzinnig idee voor een kookboek, creatief en speels van opzet. Denk aan jarenvijftig-illustraties en typografische geintjes. Enthousiasme te over bij de makers, Sietsma, collega Karin Sitalsing en illustrator Helga de Graaf.
Goed plan, vond ook de uitgeverij waar ze aanklopten, maar het moest wél anders. ‘Die uitgever wilde er behalve kruidnoten ook kerstkransjes, paaseitjes en dat soort dingen in. We zouden veel aanpassingen moeten doen, maar ik wilde per se óns boek maken.’
De onderneming
In deze wekelijkse rubriek vertellen ondernemers over hun bedrijf. Vandaag: Uitgeverij Loopvis in Arnhem, opgericht in 2011, met 1,5 werknemers en een omzet van 390 duizend euro in 2025.
Marije Sietsma besloot toen zelf maar haar weg te zoeken in uitgeefland en het was meteen bingo. Kort na publicatie won het boek Maak van de noot een deugd de Gourmand World Cookbook Award voor het mooist geïllustreerde kookboek. Ter wereld.
Fijn dat dwarsdenken wordt gewaardeerd, meent ze, maar het levert geen verdienmodel op: de prijs viel in maart, doorgaans een kruidnootvrije periode, zodat geen enkele boekhandel het bekroonde werk alsnog in de etalage legde.
Uitgeverij Loopvis was niettemin geboren. Loopvis? ‘Zo’n dier bestaat. De Mexicaanse wandelvis of axolotl heeft pootjes. Hij is nooit geëvolueerd, een soort puberbeest dus. Enorm weerbaar ook – als hij een pootje kwijtraakt, groeit het vanzelf weer terug.’
Inderdaad ja, Marije Sietsma lijkt in retrospectief wel wat op dat Mexicaanse amfibietje. Want mooie boeken uitgeven en er geen cent aan verdienen, leek jarenlang de story of her life. Maar uitgeverij Loopvis bestaat nog.
Haar van ideeën tollende hoofd lijkt leeggestroomd in haar vrolijke winkel annex kantoor, annex workshop- en ontmoetingsruimte vlakbij het station in Arnhem, de stad waar ze in 2012 naartoe verhuisde. Een oase van kleur in de grauwe stationsomgeving, een ‘snoepwinkel’ voor volwassenen en kinderen, met tactiele dingen van papier, dingen die niet schreeuwen en geen snoeren hebben.
Na het kruidnotenboek volgden een stamppottenboek, een pindakaasboek, ander culinair werk. In 2015 gaf ze een eerste prentenboek uit, Schobbejacques en de 7 geiten van Merlijne Marell, en weer bingo: de prijs voor het Best Verzorgde Boek.
‘Ik won de hele tijd prijzen, maar daar heb je financieel gezien geen kloot aan, want prijzengeld was er nooit. Gelukkig heb ik niet veel nodig. Ik werkte me een slag in de rondte en kan leven van een absoluut minimum.’ Toch overwoog Marije Sietsma de journalistiek weer op te pakken – ideeën genoeg, maar er moest brood op de plank komen.
Ze besloot zichzelf nog één kans te geven. Met een paar goede vrienden trok ze zich een weekend terug in Duitsland om op een rij te zetten wat er mogelijk was. ‘Daaruit kwam naar voren dat ik sterk ben in het samenbrengen van schrijvers, illustratoren, fotografen en andere creatieve mensen, van makers.’
Die eigenschap benutte ze vervolgens in de uitwerking van een van haar ideeën: met de serie Kakkerlakjes wist Sietsma meteen een plek te veroveren in zo’n honderd Nederlandse boekhandels. De dunne, geïllustreerde boekjes die in een bijgeleverde envelop kunnen worden verstuurd en door de brievenbus passen, bevatten een kort gedicht of een poëtische tekst met een thema.
Verjaardag, ziekte, troost, bezinning, of gewoon zomaar: ‘Mensen grijpen naar poëzie om uiting te geven aan grote dingen in het leven zoals vriendschap, liefde en overlijden. Een teveel aan woorden slaat dan vaak dood. Poëzie heeft als voordeel dat het ruimer interpretabel is.’
Bekende en onbekende schrijvers, dichters, illustratoren en kunstenaars, jong en oud, worden door Sietsma twee-aan-twee bij elkaar gebracht. Samen maakt zo’n duo een Kakkerlakje, een klusje dat geen maanden tijd vergt en waarbij ze ‘even buiten de lijntjes mogen kleuren’. Gedrukt met plantaardige inkten, nauwelijks snij-afval.
Met de aldus duurzaam geproduceerde Kakkerlakjes – ook zo’n ‘mega-weerbaar’ diertje – ging ze ‘eindelijk’ doordacht te werk, zegt ze. ‘Ik heb een jaar gewerkt aan de voorbereidingen.’ Ze bracht 32 titels tegelijk op de markt met een kaartenmolen erbij voor in de boekhandels.
Het project werd gefinancierd door de kaartenmolens al voor de productie te verkopen aan winkels, daarnaast met crowdfunding en met het geduld van haar drukker die bereid was op zijn geld te wachten tot Sietsma’s eerste inkomsten binnenkwamen. 158 Kakkerlakjes zijn er nu, en het gaat maar door, de grens over ook. In Duitsland zijn inmiddels Kleine Kakerlaken gesignaleerd.
De ideeën blijven stromen. In haar winkel kun je terecht in de medicijnkast met ‘poëziepillen’, voor ‘troostdozen’, mooie boekjes en enveloppen, of gewoon voor een notitieboekje en een kop koffie – ‘ik heb vanochtend cake gebakken’.
In 2023 richtte ze achterin de zaak een werkplaats in, Zilvervis papierwaren genaamd, waar mensen met afstand tot de arbeidsmarkt handmatig papierwaren maken van reststromen papier en karton.
Historische momentje: onlangs is Marije Sietsma na 15 jaar ondernemen in het uitgeefvak begonnen met het schrijven van haar eerste businessplan. ‘Ik ben geselecteerd om mee te doen aan de Ignite Awards, een traject voor startende sociaal ondernemers. De winnaar krijgt 100 duizend euro startkapitaal. Misschien is vliegwielkapitaal in mijn geval een beter woord.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant