Friedrich Merz Na drie verloren deelstaatverkiezingen in één maand wordt de positie van de Duitse bondskanselier steeds precairder. Merz zelf denkt niet aan opstappen en kiest nu de vlucht naar voren.
Toeschouwers kijken naar de speech van bondskanselier Merz deze zondag na de exitpolls.
Opnieuw een „ramp” voor de CDU van Friedrich Merz, in de woorden van de bondskanselier zelf. De christen-democraten behaalden bij de verkiezingen in de Noord-Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren een historisch slecht resultaat. Ze hebben er zelfs de kiesdrempel niet gehaald. Ook bij de verkiezingen in Berlijn deze zondag verloor de CDU fors, hoewel de partij de tweede plek na de socialistische Die Linke behaalde. Eerder deze maand werd de CDU bij parlementsverkiezingen in Saksen-Anhalt gehalveerd. De positie van Merz – aan wie veel partijgenoten de landelijke verliezen wijten – wordt zo steeds precairder.
Dat weet Merz zelf ook. Kort na de exitpolls op zondagavond hield hij een korte toespraak waarin hij het nieuwe verlies van zijn partij erkende, maar ook te kennen gaf dat hij er niet aan denkt om te stoppen. In Mecklenburg-Voor-Pommeren waren de impopulaire pensioenhervormingen van Merz een belangrijk thema. De twee partijen die na de eerste prognoses aan kop liggen, SPD en de uiterst rechtse Alternative für Deutschland (AfD), voerden fel campagne tegen deze hervormingen uit Berlijn. Maar desondanks stelde Merz zondagavond dat hij aan zijn koers vasthoudt.
„Het antwoord [op de opkomst van autoritaire partijen, red.] is: ons land klaar maken voor de toekomst”, zei Merz. Duitsland moet volgens hem vooruit kijken en ook jongeren perspectief bieden. „Daarom moeten de hervormingen nu worden doorgezet.” Door de sterke vergrijzing in Duitsland wordt het pensioenstelsel steeds duurder, de regering-Merz wil onder meer de pensioenleeftijd verhogen. Volgens veel economen zijn de hervormingen van de huidige coalitie van CDU/CSU en SPD nog te behoudend. Volgens veel met name oudere kiezers in Mecklenburg-Voor-Pommeren en Saksen-Anhalt zijn de hervormingen een belediging. Maar die kritiek wil Merz met „ruggengraat en […] geduld” uitzitten.
De snelle reactie van Merz op de uitslag zondag laat in ieder geval zien dat hij probeert beter te communiceren. Merz is uiterst ongeliefd -volgens een recente enquête is 90 procent van de Duitsers niet tevreden met de kanselier – en een belangrijk punt van kritiek is zijn onbehouwen communicatie. Ook binnen zijn eigen partij heerst steeds vaker openlijke ontzetting over Merz’ gebrek aan politieke tact.
Na de grote nederlaag van de CDU in Saksen-Anhalt – waar de AfD er met de grote winst vandoor ging – klonken steeds luider stemmen van anonieme of minder bekende CDU’ers die Merz’ aftreden eisten. Zelf zei Merz na die nederlaag begin september dat „opgeven geen optie is”.
Om gehoor te geven aan het koor van stemmen dat Merz wil zien vallen, zou de kanselier zelf de handdoek in de ring moeten gooien. Dat is onwaarschijnlijk zolang de top van zijn partij hem niet openlijk afvalt. Vorige week verklaarden de CDU-minister-presidenten van acht deelstaten dat ze Merz steunen – vooralsnog.
Ook nu, na de nederlaag in Mecklenburg-Voor-Pommeren kiest Merz weer de vlucht naar voren. Maar of hij echt zoveel „ruggengraat” kan laten zien als hij aankondigde, valt te bezien. Coalitiepartner SPD twijfelt aan de juistheid van de pensioenhervormingen; SPD-lijsttrekker Manuela Schwesig behaalde namelijk in Mecklenburg wel een goed resultaat, onder meer door tegen de plannen van haar partijgenoten in Berlijn te protesteren. Volgens prognoses behaalt de SPD van Schwesig in de Noord-Duitse deelstaat 36 procent, de AfD 38 procent. Het is veel waarschijnlijker dat de SPD een coalitie bij elkaar krijgt dan de AfD.
Onenigheid tussen Merz’ CDU en de SPD in Berlijn over de hervormingen wordt misschien enthousiast onthaald door mensen die vrezen voor hun pensioen, maar zal de twee partijen op lange termijn geen goed doen. De AfD heeft zich officieel ten doel gesteld de middenpartijen uit elkaar te spelen, en de „tegenstellingen tussen CDU en SPD onoverkomelijk” te maken. Met die tweestrijd, zo zien AfD-strategen, schaden de partijen vooral zichzelf. En uiteindelijk zou een verzwakte CDU niet anders kunnen dan met de AfD regeren.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie