Duizenden Oekraïners in het door Rusland bezette stadje Olesjky en omgeving zijn al maanden verstoken van voedsel en medicijnen. Rusland werkt niet mee aan hun evacuatie. Daarover luiden Oekraïense instanties de noodklok, tot dusver zonder resultaat.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Het stadje op de linkeroever van de Dnipro ligt recht tegenover de grotere stad Cherson, die nog wel in Oekraïense handen is, en midden in de oorlogszone. Volgens Oekraïense autoriteiten is de stad sinds 26 mei niet meer bevoorraad en kunnen de resterende inwoners niet meer weg vanwege frequente droneaanvallen, en omdat de uitvalswegen ondermijnd zijn.
Dmytro Lubinets, de mensenrechtenombudsman van Oekraïne, spreekt van een ‘hel’ waar mensen uit verlost moeten worden. Rusland weigert tot nu toe mee te werken aan een evacuatie van honderden inwoners uit het gebied, die door Oekraïne was voorbereid, met medewerking van het Internationale Rode Kruis. Het Holodomor Genocide Museum in Kyiv, dat is gewijd aan de bewuste massamoord door voedselonthouding onder Sovjetleider Jozef Stalin in de jaren dertig van de vorige eeuw, spreekt van een ‘onacceptabele stilte rond deze grote humanitaire crisis’.
De situatie in Olesjky en andere door Rusland bezette stadjes en dorpen in deze regio is volgens humanitaire organisaties en mensen die eruit zijn ontsnapt al veel langer ondraaglijk. Maar de internationale aandacht voor de grootschalige mensenrechtenschendingen in Russisch bezet gebied is onverminderd klein – ook omdat westerse journalisten er geen toegang toe hebben.
Er wonen nog ongeveer tweeduizend mensen in Olesjky en duizenden meer in het aangrenzende gebied, dat in 2023 al zwaar werd getroffen toen Rusland de Kachovka-dam opblies. Grote delen kwamen onder water te staan, waardoor volgens lokale getuigen honderden mensen omkwamen. Sinds die tijd is er geen elektriciteit meer in de regio. Omdat ook de aanvoer van brandstof stokt, werken er steeds minder generatoren.
Sinds 26 mei zijn er geen mensen meer geëvacueerd uit Olesjky en is de stad niet meer bevoorraad met voedsel en medicijnen, zegt Tetiana Hasanenko, het uitgeweken Oekraïense hoofd van bestuur van het stadje. Bij een poging om voedsel de stad in te brengen op 2 juni, werden twee hulpverleners gedood door Russische drones.
Een soortgelijke poging met een konvooi van vijf voertuigen werd op 1 september opnieuw door drones tegengehouden. ‘Er zijn absoluut geen meel, olie, vlees, vers brood en andere basisproducten in de stad’, zegt Hasanenko tegen de Kyiv Independent.
Tot het voorjaar konden vrijwilligers het stadje nog bereiken, maar de dreiging van drones en mijnen heeft bijna al het verkeer onmogelijk gemaakt – al zijn er wel burgers die hun vrees voor de mijnen trotseren om de onheilsplek te ontvluchten. Russische militairen blijven Olesjky en andere plekken langs de oever gebruiken om, al dan niet in burgerkleding gestoken, Oekraïense doelen te bestoken.
Sommige mensen proberen de stad te voet te ontvluchten, maar zij moeten dan niet alleen het mijnengevaar trotseren. Ook kunnen ze door Russische drones bestookt worden, zegt Stefan Vorontsov, een hulpverlener. Volgens hem verspreidt de honger zich ook naar aanpalende gebieden.
De VN-mensenrechtenwaarnemingsmissie in Oekraïne (HRMMU) waarschuwde in juni al – tevergeefs – voor de noodsituatie in het gebied, onder meer vanwege toenemende honger en stilvallende medische zorg. ‘Onder het internationaal recht’, stelde HRMMU toen, ‘heeft de bezettende macht de plicht de bevolking te bevoorraden met voedsel en medische goederen en humanitaire zorg toe te staan wanneer dat noodzakelijk is.’
Oleksandr Tolokonnikov, plaatsvervangend hoofd van het militaire bestuur van Cherson, beschuldigde dit voorjaar de Russische bezettingstroepen ervan de lokale bevolking te gebruiken als menselijk schild. Dat doen ze onder meer door hun geschut in woonwijken te plaatsen. ‘Oleshky en zijn inwoners zijn nodig voor de Russische troepen zodat Oekraïense militairen ze niet kunnen aanvallen op deze plekken.’
Maria, een inwoner die erin slaagde de stad te verlaten, beschrijft hoe lokale mannen vaak ‘verdwenen’ na een ontmoeting met Russische militairen en hoe sommige burgers simpelweg werden geëxecuteerd. Volgens een recent VN-rapport is seksueel geweld tegen Oekraïense burgers die zijn opgepakt in bezet gebied wijdverbreid, net zoals dat het geval is bij krijgsgevangenen.
Source: Volkskrant