is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
Noord- en Zuid-Europa komen opnieuw tegenover elkaar te staan bij de onderhandelingen over een nieuwe EU-begroting. Niemand durft te bezuinigen uit angst voor het electoraat, maar het oplopen van de staatsschuld is minstens zo gevaarlijk.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De onderhandelingen over de begrotingen komen overal in Europa onder steeds grotere druk te staan. Er is een grote behoefte om te investeren in defensie om het Rusland van Poetin te kunnen weerstaan en een groot verlangen om te investeren in de economie om te kunnen concurreren met China en de VS. Tegelijkertijd is er een bevolking die niet bereid lijkt om financiële offers te brengen en een snel oplopende rente waardoor de staatsschuld steeds zwaarder op de begroting drukt en het onverantwoord is nieuwe schulden te maken.
Deze spanning is overal voelbaar: in Nederland, waar het minderheidskabinet met zes oppositiepartijen gaat praten om voldoende steun voor de begroting te krijgen, maar ook in Brussel, waar wordt onderhandeld over een nieuwe meerjarenbegroting (2028-2034).
De regeringsleiders van Nederland, Duitsland, Denemarken, Oostenrijk en Finland publiceerden deze week een geïrriteerde opiniebijdrage om te protesteren tegen de groeiende Europese uitgaven. Als de EU meer geld wil uitgeven aan veiligheid en defensie, het versterken van de economie en het tegengaan van migratie, dan moet er op andere plekken worden bezuinigd, betoogden zij.
Noord- en Zuid-Europa komen opnieuw tegenover elkaar te staan. Frankrijk, Italië en – in mindere mate – Spanje kampen met hoge rentes. Ze willen daarom liefst dat zoveel mogelijk uitgaven via Brussel lopen, zodat hun budget wordt ontlast en een lagere rente hoeft te worden betaald. Ze willen ook niet dat er wordt gesneden in landbouwsubsidies en steun aan arme regio’s omdat ze daar bovengemiddeld van profiteren.
EU-president António Costa probeert een uitweg te vinden in de vorm van nieuwe Europese belastingen, maar daar willen de noordelijke lidstaten niets van weten. Ze zijn bang dat landen als Frankrijk, die niet in staat blijken om hun eigen begroting op orde te krijgen, dan worden beloond voor slecht gedrag.
Alle Europese landen moeten fundamentele keuzes maken, maar hebben nog moeite om die onder ogen te zien. Het is onmogelijk om fors te investeren in defensie en de economie – allebei hard nodig – zonder offers aan de bevolking en het bedrijfsleven te vragen. De tragiek wil dat dit alleen maar moeilijker is geworden door de populistische opstand die door Europa waart.
Het alternatief is een oplopende staatsschuld. Sommige landen hebben misschien nog wel enige ruimte – de staatsschuld in Nederland is bijvoorbeeld nog steeds historisch laag – maar voor Europa als geheel is dat geen goed idee. Bij eerdere schuldencrises moest de Europese Centrale Bank (ECB) uiteindelijk te hulp komen: de overheidsschulden werden gefinancierd door nieuw geld te creëren. Dat zou opnieuw kunnen, maar bij een reeds oplopende inflatie is dat hoogst onverstandig.
Een wereldmacht kan niet alleen militair – zoals de VS nu – maar ook financieel zijn hand overspelen. Dat de VS en Europa tot nu toe wegkomen met hun steeds hogere schulden, is geen garantie dat dit altijd zo blijft. Op enig moment kan de rest van de wereld het vertrouwen verliezen, wat zich meestal uit in oplopende inflatie, oplopende rentes en grote economische schade.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant