Privacy Gemeentes en woonverenigingen in de VS installeerden massaal AI-camera’s die auto’s registreren. Deze zomer daalde bij Amerikanen het besef in dat ze daarmee een surveillancenetwerk hebben opgetuigd. „Ik wilde er bijna een zak overheen gaan doen.”
Een Flock-camera aan een paal in Miami monitort het passerende verkeer. De staat Florida kondigde deze zomer een vebod aan op automatische kentekenlezers op staatswegen.
Elke ochtend doet Tali Hoffman (45) wat rek- en strekoefeningen op het gazon voor haar huis in Brentwood, een stadje op zestig kilometer van San Francisco. Eerder deze zomer merkte ze op een ochtend iets vreemds op: aan de overkant van de straat stond opeens een camera van het bedrijf Flock. „Ik dacht: oké dan, vanaf nu word ik bekeken”, lacht de vrouw met paars geverfd haar een beetje ongemakkelijk in haar deuropening. „Hij stond recht op ons huis gericht!”
Hoffman, die haar vrijstaande woning in de welgestelde suburb samen met haar partner huurt, wist naar eigen zeggen van niks. Ze bleef haar oefeningen doen, maar met een gek gevoel. „Ik wil niet heel complotterig klinken, maar het voelde wel alsof we in een surveillancestaat terechtkwamen.” Vervolgens bleek dat niet de gemeente, maar de lokale vereniging van eigenaren (of HOA zoals VvE’s in de Verenigde Staten heten) de camera’s had neergezet – en dus ook de beschikking had over de beelden. „Dat maakte het nog vreemder.”
Zo dachten meer mensen in Brentwood erover. Na hevig protest verdwenen de camera’s weer. Nu staat er tegenover Hoffmans huis alleen nog een metalen paal.
Een van de achtergebleven palen in Brentwood.
Tot deze zomer hadden veel Amerikanen nog nooit gehoord van de camera’s. In hoog tempo zijn ze echter uitgegroeid tot een van de meest besproken thema’s in honderden gemeentes door het land – en hebben ze hun intrede gedaan in de campagne voor de landelijke Congresverkiezingen van begin november.
Duizenden steden en HOA’s namen de afgelopen jaren camera’s af bij Flock, dat gevestigd is in Atlanta. De systemen maken gebruik van AI om auto’s te herkennen, zowel op basis van hun nummerbord als op basis van andere aspecten, waaronder kleur en model.
Al die data kunnen, naar gelang de wensen van de afnemer, terechtkomen in een landelijk doorzoekbare, private database, waar politieagenten uit het hele land toegang toe hadden – en die zelfs ‘alerts’ kan afgeven als een bepaalde auto ergens is gespot. Dat leidde de afgelopen tijd tot grote privacyzorgen. In Milwaukee zou een agent bijvoorbeeld zijn partner en de ex van zijn partner 180 keer hebben opgezocht gedurende een periode van twee maanden.
Privacy-organisatie Institute for Justice telde in april al 63 bekende incidenten waarbij politiemensen Flock gebruikten voor stalking. Een andere ngo, de Electronic Frontier Foundation, ontdekte dat in meerdere steden agenten de systemen doorzochten op basis van zoektermen gerelateerd aan de grootschalige No Kings-protesten tegen de regering-Trump.
Daar komt nog bij dat er indicaties zijn dat beelden uit Flock-camera’s onderling gedeeld worden door overheidsorganisaties, waaronder de controversiële vreemdelingenpolitie ICE. Mogelijk is dat tegen de wet van sommige staten; in Californië is hierover een massaclaimzaak aangespannen.
In de VS daalt inmiddels het besef in dat in feite een surveillancenetwerk is aangelegd. Dat leidt door het hele land tot ophef, van Florida tot Washington. Bijna dagelijks besluit inmiddels wel een gemeente de camera’s weg te halen – als deze niet al vernield zijn door boze burgers, een praktijk waarvan de laatste weken massaal filmpjes opduiken.
Een waarschuwing aan passanten in Washington DC om erop te wijzen dat er een camera van Flock hangt.
Opvallend is dat de woede zowel afkomstig is van Republikeinen als van Democraten. Politici van beide partijen proberen, vlak voor de verkiezingen, zich nu om het hardst uit te spreken tegen de camera’s. In Texas zette gouverneur Greg Abbott overheidsfinanciering voor Flock stop. Daardoor gaat deze week in Dallas de helft van de camera’s uit. James Talarico, de Democraat die kans maakt een Senaatszetel te winnen in de staat, zei eind augustus dat er „geen plaats” is voor Flock in Texas.
Gouverneur Ron DeSantis van Florida, een Republikein met populistische instincten en mogelijk presidentiële ambities, zwichtte deze zomer voor het groeiende verzet tegen Flock. Hij vaardigde in zijn staat (23 miljoen inwoners) een decreet uit dat automatische kentekenlezers verbood op staatswegen. Dit zal ook gevolgen hebben voor een metropool als Miami, die volhangt met Flock-camera’s.
In Californië was Brentwood de afgelopen weken het epicentrum van de Flock-ophef. Nadat bewoners van Shadow Lakes – een buitenwijk met een eigen golfbaan en vrijstaande huizen met in de voortuinen Amerikaanse vlaggen en Republikeinse campagnebordjes – woest werden op vier plotseling geplaatste camera’s, bleek al gauw dat de gemeente per abuis de HOA had toegestaan deze op de openbare weg te installeren. De vereniging wordt bestuurd door een commerciële partij.
De schrik zit er goed in, blijkt op een hete vrijdagmiddag. „Ik was totaal geschokt”, zegt Jane Williams, een vijftiger in een streepjesjurk die haar hond aan het uitlaten is. Ze kende Flock al, vertelt ze, toen haar zoon zei dat hij in de buurt een camera had gezien. „Ik wilde er bijna een zak overheen gaan doen. Of mijn nummerbord afdekken.”
Ze weet wel dat de camera’s in principe de veiligheid van de buurt dienen. „Maar het beeld wordt vervolgens voor heel andere dingen gebruikt. We willen gewoon wat privacy hier in onze gemeenschap.”
Williams zegt dat de camera’s voor haar bijdragen aan een groeiend gevoel van ongemak over technologie en AI. Niet ver van Brentwood is ook een plan voor een groot datacenter – een ander belangrijk verkiezingsthema. „Er wordt van alles doorgedrukt zonder dat mensen inspraak hebben.” Dat de camera’s ook met AI-functies werken om patronen in rijgedrag te herkennen, versterkt het wantrouwen. „Ik krijg het idee dat er meer surveillance komt.”
Een Flock-camera in Maryland.
In sommige steden in de VS hebben politiekorpsen de laatste weken geprobeerd Flock te verdedigen. In Petaluma, niet al te ver van Brentwood, zei de politie eind augustus dat zij dankzij Flock-camera’s een vermiste man met ‘geheugenproblemen’ honderden kilometers verderop had gevonden. In Sheboygan, in de staat Wisconsin, zei de politie dat het weghalen van de systemen mogelijk leidt tot minder opgeloste misdaden – ofschoon de hoofdofficier zei het verwijderen toch wel een goed idee te vinden, vanwege het wantrouwen bij burgers.
Ook in Brentwood zijn bewoners te vinden die de camera’s verwelkomen. Een man die de deur opendoet en zich voorstelt als Victor zegt dat hij een paar jaar geleden overvallen is in zijn huis. Een vrouw die direct naast een van de verdwenen camera’s woont, zegt van achter haar hordeur dat het haar niet zoveel uitmaakt. Ze vertelt dat ook hier de camera een keer vernield is, en dat haar man daarom een keer de politie belde – het vandalisme werd dan weer vastgelegd op de camera die ze zelf aan haar huis heeft hangen.
Toch lijkt de frustratie te overheersen. Tali Hoffman, die sinds vier jaar in Brentwood woont, vindt de buurt juist uitzonderlijk veilig. „Ik heb nog nooit op zo’n plek gewoond, ik denk dat we de deur open zouden kunnen laten.” Dat de HOA besloot tot het plaatsen van camera’s, vindt ze daarom eigenlijk verdacht.
In een verklaring die de vereniging verspreidde onder lokale media, zei de organisatie wel degelijk de bewoners te hebben ingelicht met bijvoorbeeld nieuwsbrieven – hoewel ”sommige individuele huiseigenaren dit niet hebben gezien”. Ook wees de HOA erop dat ze vóór de installatie van de camera’s jaarlijks ongeveer 300.000 dollar (ruim 260.000 euro) uitgaf aan „24-uurs”-beveiliging. Met de camera’s was dat minder.
Flock zelf kwam eind augustus met een aantal wijzigingen, die het voorstelde als hervormingen. Zo is het volgens het bedrijf niet meer mogelijk om systemen te doorzoeken zonder een nummer van een specifieke strafzaak. Topman Garrett Langley spreekt inmiddels bij onder meer Fox News over zoeken naar een „compromis” tussen privacy en veiligheid.
Een anti-Flock-protest in augustus in Houston in de staat Texas.
Flock is niet de enige aanbieder van kentekenlezers, Motorola bijvoorbeeld verkoopt ze ook. Maar nu deze camera’s in de volksmond synoniem zijn geworden voor de merknaam Flock, vecht het bedrijf voor zijn voortbestaan. Dat het makkelijk is daarmee slogans te verzinnen (zoals: ‘What the Flock is That?’, ‘Flock off’ en ‘Geen Flocking Sleepnet’) helpt daarbij niet.
Over de financiële situatie bij het bedrijf door alle contractopzeggingen is weinig bekend, maar de signalen zijn niet goed. Afgelopen vrijdag berichtte techmedium Wired dat Flock inmiddels geld biedt aan veel van de circa 1.500 personeelsleden om te vertrekken.
Of het Langley nog lukt het bedrijf te redden is de vraag; het wantrouwen lijkt in de VS al veel te diep te zitten. Jane Williams vindt het bijvoorbeeld maar gek dat de palen in Brentwood er nog steeds staan. Ze vreest dat er plannen zijn om nieuwe camera’s op te hangen, mogelijk van een ander bedrijf. „Als ze dat doen, ga ik verhuizen. Ik wil niet leven op een plek waar overal camera’s zijn.”
Flock Safety is in 2017 opgericht door Garrett Langley, Paige Todd en Matt Feury, die elkaar kenden van de Georgia Tech-universiteit in de gelijknamige staat. De drie deden met hun bedrijf mee aan Y Combinator in San Francisco, het prestigieuze programma voor jonge techbedrijven. Over de jaren haalde het meer dan een miljard dollar aan investeringsgeld op; waarvan enkele honderden miljoenen bij het prominente investeringsfonds Andreessen Horowitz. Eerder dit jaar kwam de waardering uit op meer dan 8 miljard dollar. Marc Andreessen, de libertarische mede-oprichter van Andreessen Horowitz, is een adviseur van president Donald Trump.
In 2025 had Flock een omzet van 300 miljoen dollar, berichtte Reuters. Recentere cijfers zijn niet beschikbaar; Flock maakt weinig informatie openbaar omdat het in private handen is. Het bedrijf heeft naar schatting duizenden politiedepartementen als klant in de VS (gehad). Flock blijft eigenaar van de camera’s, het verhuurt deze aan klanten.
Het businessmodel van Flock is sterk gericht op de VS en dat is ook bijna onvermijdelijk. Nummerbordcamera’s komen ook in Europa voor, maar over het algemeen bestaan in landen op dit continent veel strengere eisen voor proportionaliteit, het bewaren van data en het doorzoeken van data.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie