De Pro-Iraanse Houthi-groepering heeft ‘een barrage van ballistische raketten en drones’ afgevuurd op de Saoedi-Arabische hoofdstad Riyad. Ook de westelijke oliehaven Yanbu werd bestookt. De aanvallen lijken een nieuwe zware klap te zijn voor de Saoedische olie-export.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
In Riyad klonk zaterdag voor het eerst in maanden het luchtalarm. Een olieopslag bij het internationale vliegveld van de stad vloog in brand en het vliegverkeer zou een deel van die dag ontregeld blijven. Hoe groot de schade was, werd niet duidelijk. De Saoedische regering liet weten dat de luchtverdediging ‘een raket’ had onderschept die op weg was naar Riyad, maar inwoners van de hoofdstad zeiden zaterdag meerdere explosies te hebben gehoord.
De Houthi’s zelf meldden ‘een barrage van raketten en drones’ op de hoofdstad te hebben afgevuurd. Foto’s tonen een dikke zwarte rookwolk boven een van de opslagtanks bij de luchthaven. Ook elders in het land werden oliedoelen beschoten, onder meer in de havenstad Yanbu aan de Rode Zee.
Saoedi-Arabië wordt daarmee van twee kanten hard getroffen. Als bondgenoot van Amerika is het een doelwit van Iran, dat sinds het begin van de Amerikaans-Iraanse oorlog oliedoelen in het oosten van het land heeft bestookt. In het zuidwesten steunt Saoedi-Arabië de Jemenitische regering, die steeds meer in het nauw wordt gedreven door Houthi’s die met geld, wapens en militaire adviezen worden gesteund door Iran.
De Houthi’s zijn een bliksemoffensief begonnen langs de westkust van Jemen en hebben in korte tijd al bijna de hele Rode Zeekust veroverd. Bovendien controleren ze de enige toegang tot de Rode Zee, de Straat van Bab al-Mandab, door de verovering van het strategische eiland Perim. Vanuit het veroverde deel van Jemen bestoken ze nu Saoedi-Arabië met ballistische raketten, kruisraketten en drones.
Saoedi-Arabië wordt zwaar getroffen door deze Iraanse tangbeweging. Iran zelf heeft de Straat van Hormuz in het oosten, waar in vredestijd 20 procent van de wereldwijde olieproductie doorheen gaat, feitelijk afgesloten. De Saoedi’s gebruikten sindsdien de Rode Zee in het westen als achterdeur om toch nog olie te kunnen exporteren, vooral naar Azië. De olie werd door de Oost-Westpijpleiding van de Golf in het oosten naar de havenstad Yanbu gepompt van waar ze per schip verder werd getransporteerd.
Een drone-aanval verwoestte een week geleden al een groot pompstation aan de pijpleiding, waarna ook deze tweede grote uitweg voor Saoedische olie moest worden afgesloten. Saoedi-Arabië zei ook toen niets over schade, maar satellietfoto’s toonden de enorme ravage die was aangericht, waardoor het de vraag was of de schade op korte termijn zou kunnen worden hersteld.
De regering van Saoedi-Arabië zit erg met de situatie in haar maag. Kroonprins Mohammed bin Salman zou twee keer hebben getelefoneerd met de Amerikaanse president Donald Trump om hem te smeken de posities van de oprukkende Houthi's in Jemen te vernietigen. Trump weigerde tot dusver.
Volgens Houthi-bronnen heeft Saoedi-Arabië in een week tijd driehonderd luchtaanvallen uitgevoerd om het Houthi-offensief tot staan te brengen. Dat heeft de spanningen nog verder verhoogd. Amerikaanse ambassades in het Midden-Oosten waarschuwen landgenoten in de regio dat de situatie ‘onverwacht uit de hand kan lopen’.
De oorlog in Jemen dateert van 2015. In dat jaar ontketende de door Iran gesteunde Houthi-groepering een burgeroorlog in Jemen. Houthi’s namen de hoofdstad Sanaa in, die ze nog steeds in handen hebben, en beheersen nu al jaren het westen van Jemen. Saoedi-Arabië leidde een militaire alliantie van Golfstaten die het regeringsleger hielp in zijn strijd. In 2022 ging een staakt-het-vuren in, dat standhield tot het begin van de oorlog tussen Amerika en Iran, in februari.
De VS bestookten in het verleden regelmatig Houthi-posities van waaruit raketten werden afgevuurd op Israël en op schepen in de Rode Zee. De aanvallen op Riyad en Yanbu zijn de nieuwste escalatie. Door nu ook de Straat van Bab al-Mandab virtueel te blokkeren en de oliehaven Yanbu te bombarderen, wordt de Saoedische olie-export niet alleen door de geblokkeerde Straat van Hormuz in het oosten, maar ook via de Rode Zee in het westen vrijwel onmogelijk gemaakt.
Source: Volkskrant