De radicaal-linkse kandidaat Elif Eralp kan burgemeester van Berlijn worden. Ze is geïnspireerd door de New Yorkse burgemeester Zohran Mamdani en voert een sterke campagne op één thema: de huren moeten omlaag.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
‘Na de overwinning van de AfD in Saksen-Anhalt zou het een geweldig signaal zijn als een vrouw met een migratiegeschiedenis zou winnen in Berlijn’, zegt Elif Eralp (45), lijsttrekker van de radicaal-linkse partij Die Linke, op de markt in de wijk Kreuzberg. Om haar hals bungelt een goudkleurige ketting met het woord Mietdeckel, ‘huurplafond’, waarmee ze haar boodschap onderstreept: wonen in Berlijn moet weer betaalbaar worden.
Elif Eralp, mensenrechtenadvocaat met Turkse wortels, maakt een goede kans om de nieuwe burgemeester van Berlijn te worden. Zondag zijn de verkiezingen voor het stadsparlement. In de peilingen liggen Die Linke (20,7 procent) en de christendemocratische CDU (20,2 procent) nek aan nek. Daarna kiest het parlement een nieuwe burgemeester. De Groenen (16 procent) en de sociaaldemocratische SPD kunnen Eralp in het zadel helpen, maar ook voor een coalitie met de CDU kiezen.
Veel zal afhangen van de uitslag en de onderhandelingen die daarop volgen. In dit proces speelt de radicaal-rechtse AfD (18 procent) geen rol, hoewel zij haar aanhang ook in Berlijn waarschijnlijk zal zien verdubbelen.
Eralps grote voorbeeld is Zohran Mamdani, de socialistische immigrantenzoon die verrassend burgemeester van New York werd. Leden van Mamdani’s campagneteam hebben haar geadviseerd. Eralp voert een krachtige campagne die om één thema draait: de huren in Berlijn moeten omlaag.
Het vroeger zo goedkope Berlijn is peperduur geworden. Zittende huurders worden nog redelijk beschermd, maar de huren voor huizen die op de markt komen, zijn tussen 2010 en 2022 met 152 procent gestegen, zo becijferde de aan Die Linke gelieerde Rosa-Luxemburg-Stiftung.
‘Zelf woon ik al heel lang in hetzelfde huis. Ik betaal een redelijke huur, iets meer dan 10 euro per vierkante meter. Maar ik kan niet verhuizen, want een nieuw huis is onbetaalbaar’, zegt Eralp. ‘Natuurlijk zijn er mensen die het veel zwaarder hebben. Zo ken ik een alleenstaande moeder die met vier kinderen een tweekamerwoning deelt.’
Door de hoge huren verliest Berlijn aan glans, zegt Eralp tegen buitenlandse journalisten in Berlijn. Na de val van de Muur kwamen kunstenaars en jonge creatievelingen uit de hele wereld naar Berlijn, waar de woningen en de ateliers goedkoop waren. De alternatieve clubscene bloeide in kraakpanden en op braakliggende terreinen. Berlijn is arm, maar sexy, zei burgemeester Klaus Wowereit in 2003.
‘Berlijn is zo duur geworden dat ook de kunstenaars en die fantastische clubscene in moeilijkheden komen’, zegt Eralp. ‘Nu is Berlijn vooral arm, en nauwelijks nog sexy.’
Die Linke, voortgekomen uit de communistische partij van de DDR, wil onder meer een huurplafond en bescherming tegen ‘woekerhuren’. Het meest ambitieus is echter een plan om meer dan tweehonderdduizend huurwoningen van grote vastgoedbedrijven te onteigenen (‘vermaatschappelijken’), om ze als betaalbare huurwoning weer op de markt te brengen.
Volgens critici kost onteigening veel geld – de vastgoedbedrijven moeten een vergoeding krijgen – terwijl het geen extra woningen oplevert. ‘Het is een manier om de huurmarkt te reguleren’, zegt Eralp. ‘Als er nu een woning leeg komt, wordt de huur meteen verdubbeld.’
Volgens lijsttrekker Stefan Evers van de CDU zullen investeerders Berlijn mijden, waardoor er nog minder woningen gebouwd worden. Grote vastgoedbedrijven bouwen echter vooral dure woningen die het tekort aan betaalbare huisvesting niet oplossen, zegt Eralp.
Evers moet proberen Berlijn voor de CDU te behouden, nu de zittende burgemeester Kai Wegner zich niet herkiesbaar heeft gesteld. Hij kwam in opspraak toen hij na de grote stroomstoring van januari eerst een partijtje ging tennissen, terwijl hij beweerde dat hij vanaf het begin paraat had gestaan.
Elif Eralp is een vluchtelingenkind. Na de militaire staatsgreep van 1980 vluchtten haar ouders, socialistische activisten, van Turkije naar Duitsland. Op dat moment was haar moeder hoogzwanger van haar.
De racistische aanslagen van de jaren negentig maakten grote indruk op de jonge Eralp. In Hoyerswerda en Rostock werden asielzoekerscentra aangevallen. In Mölln en Solingen werden huizen van Turkse migranten in brand gestoken, waarbij acht doden vielen. Eralp: ‘Ik vroeg mijn moeder: komen ze ons nu ook vermoorden, alleen omdat we uit Turkije komen?’
Nu kan ze burgemeester van Berlijn worden. Op de markt in Kreuzberg wordt Eralp vooral aangesproken door Berlijners met een migratiegeschiedenis. Het zijn mensen die zich vaak niet gezien voelen door de politiek, zegt ze. Haar campagnethema, de woningmarkt, richt zich echter op alle Berlijners, van de migranten in Kreuzberg tot de AfD-kiezers in het oude Oost-Berlijn en de kunstenaars in het centrum. Eralp: ‘We hebben een geweldige kans om de belangen van mensen te behartigen, ongeacht hun herkomst of sociale achtergrond.’
Zondag zijn er ook verkiezingen in de Oost-Duitse deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. In de peilingen gaan de radicaal-rechtse AfD en de sociaaldemocratische SPD nek aan nek, met rond de 36 procent van de stemmen. De christendemocratische CDU staat op zwaar verlies, van 13 naar 7 procent, en zou zelfs onder de kiesdrempel van 5 procent kunnen uitkomen.
Door de slechte verkiezingsresultaten van de CDU staat bondskanselier Friedrich Merz zwaar onder druk. Zijn bezoek aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York heeft hij afgezegd vanwege de binnenlandse politieke situatie in Duitsland. Deze week lieten de acht CDU-premiers van deelstaten weten dat zij achter de kanselier staan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant