In de deelstaten Mecklenburg-Voor-Pommeren en Berlijn zijn zondag nieuwe verkiezingen. De AfD groeit ook daar, maar niet zo hard als in Saksen-Anhalt, waar de extreemrechtse partij twee weken geleden net geen absolute meerderheid haalde. ‘In Berlijn slaat ook een radicale boodschap aan, maar dan radicaal-links’, ziet correspondent Peter Giesen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Peter, laten we in je woonplaats Berlijn beginnen, met Elif Eralp. Zij is een soort Duitse versie van de New Yorkse burgemeester Zohran Mamdani. Ze wordt mogelijk burgemeester.
‘Elif Eralp, de lijsttrekker van Die Linke, is zeker een interessante kandidaat. Ze is een mensenrechtenadvocaat van 45 jaar, haar ouders zijn in 1980 uit Turkije naar Duitsland gevlucht. Ze waren socialistische activisten die niet veilig waren na een militaire staatsgreep.
‘Ik volgde haar op campagne in Kreuzberg. Het viel me op dat ze wordt aangesproken door mensen die zich doorgaans niet gezien voelen door de politiek, bijvoorbeeld mensen met een migratieachtergrond. Haar partij gaat nek-aan-nek met de CDU, het scheelt in de peilingen maar een half procent.
‘Ze voert een heel goede campagne. Er hangen hier veel posters. Als ik naar buiten kijk in mijn wijk Mitte zie ik bijvoorbeeld een poster van de SPD met de slogan Mitte=Liebe. Wat zegt dat nou? Terwijl Eralp heel consequent erin hamert dat Berlijn betaalbaar moet zijn.’
Waarom slaat dat aan?
‘Dat leeft in de hele stad. Bij migranten, bij kunstenaars en in de oude buitenwijken in Oost-Berlijn die naar de AfD neigen.
‘In Berlijn is 82 procent van de woningen een huurwoning. De huren waren altijd enorm laag, wat creatievelingen op zoek naar atelierruimte naar de stad trok. Maar sinds 2010 zijn de huren enorm gestegen. Eralp weet dat te koppelen aan een maatschappelijke visie: het verandert het karakter van de stad. De alternatieve scene verdwijnt, clubs in kraakpanden moeten verdwijnen of kunnen de huur niet meer betalen.’
Eralp belooft Berlijn goedkoper te maken. Kan dat wel?
‘Die Linke wil een huurplafond en huurders beter beschermen tegen woekerhuren. Maar het meest omstreden plan betreft het onteigenen van grote vastgoedbedrijven: ieder bedrijf met meer dan drieduizend woningen wordt onteigend. Dat zou neerkomen op tweehonderdduizend huurwoningen die ze dan met goedkope huur op de markt wil brengen.
‘Daar komt veel kritiek op, want het kost enorm veel geld om al die eigenaren schadeloos te stellen, en dat voor een niet al te kapitaalkrachtige stad. Maar volgens Eralp is het de enige manier om de huurmarkt te reguleren.
‘Je ziet dat een radicale boodschap hier aanslaat, net als bij de AfD die ook in Berlijn flink zal groeien. Het zou de eerste keer zijn dat Die Linke, die voortkomt uit de communistische partij van de DDR, de grootste wordt in Berlijn. En Eralp zou de eerste burgemeester met een migrantenachtergrond zijn.’
Ook in Mecklenburg-Voor-Pommeren wordt het heel spannend.
‘Lang werd gedacht dat de AfD ook hier dik ging winnen, net als in Saksen-Anhalt. Maar in de peilingen is de SPD spectaculair dichtbij gekomen, tegen alle landelijke ontwikkelingen in. Ik zag zelfs een recente peiling waarin de sociaaldemocraten één zetel voorstonden.
‘Mecklenburg-Voor-Pommeren is eveneens een voormalige DDR-deelstaat. Het ligt in het noordoosten, tussen Berlijn en de Oostzee. Het is een vrij kleine deelstaat, de dunst bevolkte van het land, en het is vooral landelijk gebied. De connectie met Rusland speelt hier een belangrijke rol. De Nord Stream 2-pijpleiding, waardoor gas van Rusland naar Duitsland zou gaan, zou hier aan land zijn gekomen.
‘De lijsttrekker van de SPD, Manuela Schwesig, heeft een enorme prestatie geleverd met een partij die landelijk zo in de lappenmand zit. Dat heeft vooral met haar persoonlijkheid te maken. Ze is nu al premier van de deelstaat en spreekt een bredere groep aan dan de traditionele achterban van de partij. Ook als AfD de grootste wordt, zal het voor haar mogelijk zijn een coalitie te vormen met bijvoorbeeld Die Linke en de Groenen.’
Kunnen deze verkiezingen nog gevolgen hebben voor kanselier Friedrich Merz?
‘Zeker. Hij zit in het nauw, hij heeft deze week zelfs de algemene vergadering van de VN in New York afgezegd. Acht CDU-premiers van deelstaten hebben verklaard dat ze achter de premier staan. Als ze dat zo expliciet moeten zeggen, is het vaak een foute boel.
‘Stel nou dat de CDU het in Berlijn verliest van Die Linke en in Mecklenburg-Voor-Pommeren de kiesdrempel van 5 procent niet haalt. Mede door de opmars van de SPD staan ze nu op 7 procent in de peilingen. Dat zou een enorme schok zijn die Merz’ positie wel heel penibel maakt. Dat kan hem fataal worden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant