De Russische raketten en drones blijven komen en de luchtafweerraketten zijn op. Oekraïners gaan waarschijnlijk de zwaarste winter tegemoet sinds de grootschalige Russische invasie. Maar voor het eerst kunnen ze de gewone Rus daar ook iets van laten voelen.
De vorige winter bracht al grote humanitaire uitdagingen voor Oekraïne. Honderdduizenden woningen zaten wekenlang zonder stroom of verwarming, terwijl de temperatuur naar -25 graden zakte. Vooral Kyiv werd zwaar getroffen. De schade die Rusland toebracht aan Oekraïense civiele infrastructuur, zoals de elektriciteits- en warmtenetten, is nog steeds niet helemaal gerepareerd.
De Oekraïense energieminister Denys Shmyhal zei eind vorige maand dat hij verwacht dat Oekraïne tegen november 19,6 gigawatt aan stroom kan genereren. Dat is iets meer dan nodig is tijdens de piekuren in de winter.
Veel Oekraïners vinden dat niet heel hoopgevend: ze verwachten dat deze winter erger wordt of op z'n minst net zo erg als de vorige, toen de Russen het vermogen om 9 gigawatt op te wekken uitschakelden met hun aanvallen - ongeveer de helft van de benodigde elektriciteit.
Alexander De Croo, directeur van het VN-ontwikkelingsprogramma, waarschuwde vorige week dat een "humanitaire catastrofe" dreigt in Oekraïne, waar de voorbereidingen op de winter "een race tegen de klok" zijn.
De lijst met problemen is lang. Om te beginnen heeft de Oekraïense regering onvoldoende geld. Een plan om de civiele infrastructuur winterklaar te maken, dat in maart werd gepresenteerd, zou 5,4 miljard euro gaan kosten. Tot nu toe is de regering erin geslaagd slechts zo'n 1,2 miljard euro vrij te maken.
Er zijn niet genoeg luchtafweerraketten om de civiele infrastructuur te beschermen. Vervangende machines en onderdelen hebben soms levertijden die in de jaren lopen en er is een groot tekort aan ingenieurs en monteurs. Publieke warmtebedrijven zitten diep in de schulden, omdat ze hun prijzen al jaren niet mogen verhogen en niet genoeg compensatie ontvangen van de regering.
Naast munitie voor luchtafweer is ook bepaalde civiele apparatuur moeilijker te krijgen dan vorig jaar. Het gaat bijvoorbeeld om mobiele gasturbines, die kunnen worden ingezet op plekken waar de vaste voorzieningen zijn beschadigd. "We concurreren voor die turbines met datacentra uit de hele wereld vanwege de AI-boom", zei een ingewijde uit de Oekraïense energiesector tegen The Kyiv Independent. "De prijs stijgt en de wachtrij groeit."
Critici verwijten de overheid dat die zich te traag en niet afdoende heeft voorbereid op de naderende winter. De situatie in Kyiv wordt daarbij vaak als voorbeeld genoemd. De plaatselijke autoriteiten bereiden verwarmde schuilkelders voor met plek voor 200.000 mensen, maar de Oekraïense hoofdstad heeft ongeveer drie miljoen inwoners.
Moskou kan in eigen land ook een zwaardere winter verwachten dan voorheen. In de afgelopen maanden hebben de Oekraïners hun droneaanvallen op raffinaderijen, militaire installaties en infrastructuur en op webwinkeldepots diep in Rusland opgevoerd. Volgens het Oekraïense ministerie van Defensie werden in augustus twaalf grote olieraffinaderijen geraakt, waarvan de verst gelegen ongeveer 1.500 kilometer van de grens tussen Oekraïne en Rusland ligt.
De Oekraïense aanvallen maken de oorlog voor veel gewone Russen echt voelbaar, vaak voor het eerst voor mensen die niet in een grensregio wonen of die familieleden of vrienden hebben die in Oekraïne vechten. Bijna elke regio in Rusland heeft maatregelen genomen vanwege brandstoftekorten. Op sociale media doen beelden de ronde van automobilisten die met elkaar op de vuist gaan in de lange wachtrijen bij benzinestations. Boeren klagen dat ze niet genoeg brandstof hebben voor hun oogstmachines.
Dat staat niet in verhouding tot de beproevingen die Oekraïense burgers deze winter in het vooruitzicht hebben, maar het vermogen om terug te slaan is wel een opsteker voor het Oekraïense moreel. "Oekraïne bereidt zich voor op een Russische winter", schreef een columnist van de nieuwsorganisatie Glavcom recent. "Maar is Rusland klaar voor een Oekraïense?"
De strijd in het oosten van Oekraïne spitst zich toe op de zogeheten fortengordel in Donetsk, die je hieronder kunt zien. Het is een strook van ongeveer 50 kilometer, met daarin vier grotere steden en een aantal kleinere, die in de afgelopen elf jaar is veranderd in een verdedigingsbolwerk. De fortengordel vormt de ruggengraat van de Oekraïense verdediging in het oosten van het land. (De tekst gaat onder de afbeelding verder.)
Militaire analisten beschouwen niet de winter, maar de herfst als het seizoen waarin de Russen de beste kans maken op vorderingen. Russische drones kunnen de Oekraïense posities beter in kaart brengen als de bomen hun bladeren verliezen, zonder de mate van mist en bewolking die dronepiloten parten speelt tijdens de winter. Ook voetsoldaten komen in de herfst makkelijker vooruit.
Volgens de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War (ISW) is Oekraïne er in het afgelopen half jaar in geslaagd de Russische terreinwinst netto ongeveer op nul te houden. Voor het eerst sinds augustus 2024, toen Oekraïne plotseling de Russische regio Kursk binnenviel, heeft het land het initiatief weer overgenomen aan het front, stelt het ISW.
De Russen blijven op sommige plekken vooruit kruipen, vooral in de richting van de fortstad Druzhkivka, maar de Oekraïners hebben op hun beurt een aantal succesvolle tegenaanvallen gelanceerd. Een daarvan, operatie Vivaldi, die momenteel nog loopt, heeft korte metten gemaakt met de Russische poging om de fortengordel vanuit het noorden en zuiden te omsingelen. Oekraïense troepen dwongen de Russen naar achteren in de buurt van de stad Lyman.
Er zijn nog geen tekenen die wijzen op een groot Russisch winteroffensief zoals vorig jaar rond de stad Pokrovsk, die afgelopen februari werd veroverd. Militaire analisten verwachten dat de uitputtingsoorlog zonder veel beweging ook de wintermaanden zal kenmerken, terwijl de strijd in de lucht intenser wordt.
Source: Nu.nl algemeen