Activisme Het grootste deel van de moorden vond plaats toen kleine boeren of inheemse groepen hun land probeerden te verdedigen tegen grootschalige economische activiteiten als mijnbouw, houthak of cocaplantages.
De Braziliaanse milieuactiviste Alessandra Korap Munduruku protesteert in april van dit jaar Brasília om landrechten voor de inheemse bevolking op te eisen.
Zeker 124 milieubeschermers moesten afgelopen jaar pogingen om hun leefgebied te beschermen bekopen met hun leven. Dat blijkt uit een woensdag verschenen rapport van de ngo Collective Power. Het daadwerkelijke aantal gedode milieubeschermers ligt waarschijnlijk hoger, omdat geweld in landen als Soedan en DR Congo het bemoeilijkt om de doden vast te stellen.
In Colombia werden de meeste mensen gedood die hun leefgebied probeerden te beschermen. De 39 doden bestonden grotendeels uit kleine boeren en de inheemse bevolking. Dat komt overeen met het algemene beeld, waarin bijna driekwart van de gedocumenteerde gevallen inheemse bevolkingsgroepen en kleinschalige boeren betreft. Zuid-Amerika was met 72 geregistreerde doden het dodelijkste continent voor milieuverdedigers.
Een van de groepen die de ngo in haar rapport uitlicht is de Kakataibo. Deze inheemse groep leeft in het oosten van Peru en zag haar leefgebied in het regenwoud van de Amazone de afgelopen jaren sterk slinken door ontbossing. Dat bedreigt niet alleen het leefgebied van de Kakataibo, maar ook de cultuur en identiteit, legt Olga Huayta Maynas, lid van een beschermingseenheid, uit in het rapport. „Het is onze markt, ons ziekenhuis. [De plek] waaruit we onze medicijnen halen.”
Naast boeren en de inheemse bevolking liggen ook journalisten onder vuur. In DR Congo werd Fiston Wilondja Mazambi dood gevonden met een touw om zijn nek, in de oostelijke stad Bukavu. Hij deed onderzoek naar goudwinning van de door Rwanda gesteunde rebellengroep M23, die vorig jaar de controle in de regio overnam.
En in Turkije werd Hakan Tosun, die milieuverwoesting door het hele land jarenlang in meerdere documentaires had vastgelegd, in oktober vorig jaar in Istanbul op brute wijze aangevallen. Hij overleed aan zijn verwondingen. Reporters Without Borders riep de Turkse autoriteiten, die dit jaar de klimaatconferentie COP31 organiseren in Antalya, op de achtergronden van de moord aan het licht te brengen – iets wat tot op heden nog niet gebeurd is.
Achter de meeste moorden gaan economische motieven schuil. Houthakkers en veeboeren pikken land in met grof geweld. Ook mijnbouw is een belangrijke factor voor bedrijven, overheden en de georganiseerde misdaad voor zogenoemde land grabs. Ten slotte is ook de wereldwijd toegenomen vraag naar cocaïne een belangrijke reden om leefgebied van de inheemse bevolking in te pikken. Criminele organisaties hebben het land nodig voor cocaplantages en drugslabs.
In de jaren voor 2025 werden meer mensen die het milieu probeerden te beschermen vermoord volgens de telling van Collective Power: 142 in 2024 en 196 in 2023. De daling betekent niet per se dat het beter gaat met de bescherming van milieuverdedigers. Niet alleen blijft geweld in meerdere landen onder de radar, naast moorden zijn ook andere vormen van (online en offline) intimidatie en criminalisering aan de orde van de dag. In de Filippijnen is het bijvoorbeeld staande praktijk om activisten als ‘communisten’ of ’terroristen’ te brandmerken.
De rapporteurs noemen de enorme bezuinigingen op ontwikkelingshulp door de regering-Trump in de VS als belangrijke factor die het moeilijker maakt voor mensen die zich inzetten voor de bescherming van hun leefomgeving. USAID bijvoorbeeld, dat kort na Trumps aantreden vrijwel volledig werd ontmanteld, ondersteunde initiatieven voor inheemse volkeren om hun eigen land te beheren. Nu die fondsen en andere internationale hulpgelden zijn opgedroogd, wordt het alleen maar moeilijker voor mensen om hun leefomgeving te verdedigen en staan zij juist zwakker.
Om milieubeschermers beter te beschermen doet Collective Power tal van aanbevelingen. Daarin wijst het in het bijzonder ook naar de landen die aan het eind van de toeleveringsketen staan voor de producten waarvoor de activisten vermoord worden, vaak in het Westen. EU-landen moeten zich rekenschap geven van de represailles, het geweld en criminalisering die gepaard gaan met de productie van producten als hout, vlees en cocaïne. En de juridische kaders die er zijn handhaven.
Landen waar de moorden hebben plaatsgevonden zouden hun wetgeving moeten aanscherpen en toepassen om de gemeenschappen en activisten een mogelijkheid op bescherming en gerechtigheid te geven. De juridische kaders die onder druk van grote bedrijven zijn afgezwakt, moeten worden aangescherpt en verdere uitholling van wetgeving moet worden voorkomen. Collective Action roept de landen op om juist samen met inheemse gemeenschappen op te trekken in de strijd tegen klimaatverandering.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie