Mattias Grafström | secretaris-generaal FIFA Hoewel onopvallend voor de buitenwereld, kent vrijwel iedereen in internationale voetbalkringen Mattias Grafström. De zoon van een Nederlandse moeder speelt een cruciale rol in de machtsstrijd bij de FIFA. Hoe loyaal is hij aan Infantino?
Mattias Grafström (links) in het Oval Office met Gianni Infantino en Donald Trump.
Weinig toeschouwers in het Houston Stadium in Texas zullen de tengere, kale man met rossig baardje in donker FIFA-pak kennen. Hij valt niet op, deze zaterdagmiddag 20 juni, bij het WK-duel tussen Nederland en Zweden. De camera’s gaan automatisch naar de prominenten op de eretribune die rondom Mattias Grafström (45) zitten. Met schuin voor hem FIFA-baas Gianni Infantino en koning Willem-Alexander, rechts van hem voormalig topcoach Arsène Wenger en links achter hem de oud-internationals Patrick Kluivert en Edwin van der Sar.
Hoewel onopvallend voor de buitenwereld, kent vrijwel iedereen in internationale voetbalkringen Grafström. Als secretaris-generaal van de FIFA is hij de rechterhand van Infantino en ontmoet in die rol wereldleiders als Donald Trump, Vladimir Poetin en Xi Jinping. Al draait het nu in Houston om voetbal. Voor Grafström is het een bijzondere middag. Als zoon van een Zweedse vader en Nederlandse moeder is voor hem ieder resultaat goed.
De crisis waar de FIFA zich sinds eind juli in bevindt, lijkt die dag nog ver weg. De stemming bij de KNVB, met bondsvoorzitter Frank Paauw en secretaris-generaal Gijs de Jong, is goed na de 5-1 zege op Zweden. Als afscheid is genomen van het koningspaar, drinken zij in het stadion nog wat met Infantino en Grafström. Want waar Infantino gaat, is Grafström vrijwel altijd, meestal op de achtergrond.
Bij de KNVB kennen ze Grafström goed. Hij is een „belangrijke ingang die we direct kunnen bereiken binnen de FIFA”, vertelde De Jong kort voor het toernooi op een persbijeenkomst. In maart dit jaar was Grafström nog te gast op de KNVB Campus in Zeist, om de band warm te houden. Hij kreeg van Paauw en De Jong een Oranjeshirt cadeau, met zijn naam achterop geprint. Dat hij Nederlands spreekt – hij heeft ook een Nederlands paspoort – maakt het contact soepeler.
Net als in Zeist gaat het er in Houston amicaal aan toe. Ze spreken over het spectaculaire duel met Zweden, over de eerste week van het toernooi, over dat alles goed geregeld is voor Oranje en over de vergoedingen voor deelnemende bonden die na kritiek zijn verhoogd. Als vrienden gaan ze uit elkaar – kenmerkend voor de zachte diplomatieke benadering van zowel de top van de KNVB als die van de FIFA.
FIFA-baas Gianni Infantino (links) voor het WK-duel Nederland-Zweden in Houston, met achter hem Mattias Grafström. Naast Infantino staan koning Willem-Alexander en koningin Máxima.
Wat die middag niet wordt besproken, is het dan nog geheime plan van Infantino om een deel van de commerciële rechten van het WK aan private investeerders te verkopen. Als dat ruim vijf weken later uitlekt, is het wereldnieuws. Vrijwel niemand was op de hoogte van het ingrijpende en omstreden plan, zelfs de FIFA Council (het hoogste bestuursorgaan) en de eigen werkorganisatie niet.
Die ontwikkeling zal leiden tot een breuk tussen met name westerse bonden en de FIFA onder leiding van Infantino en Grafström. De Nederlandse bond zegt al snel het vertrouwen op. In aanloop naar de FIFA-voorzittersverkiezing in maart 2027 wordt, onder regie van de Europese UEFA en met de KNVB als een van de betrokken bonden, gewerkt aan een tegenkandidaat voor Infantino. Ook de verhouding tussen de FIFA-baas en zijn rechterhand komt zwaar onder druk te staan, met mogelijk cruciale gevolgen voor Infantino.
„Grafström is een héle belangrijke pion in dit spel”, zegt een Europese voetbalbestuurder. Hij is een van de twaalf mensen die NRC sprak over Grafström en de FIFA, van wie een deel op voorwaarde van anonimiteit. Mattias Grafström en de FIFA reageerden niet op vragen die NRC hen voorlegde.
Wie is hij? Hoe loyaal is hij nog aan Infantino? En welke rol speelt hij in de machtsstrijd om het mondiale voetbalbestuur?
Op een zomerdag in 1997 krijgt de Deen Frits Ahlstrøm, hoofd-communicatie van de UEFA in het Zwitserse Nyon, een Nederlandse collega op zijn kantoor. Anneke, assistent van de secretaris-generaal van de Europese voetbalfederatie, vraagt of hij misschien een vakantiebaantje heeft voor haar zoon Mattias, vertelt Ahlstrøm terugblikkend. De volgende ochtend mag de bijna zeventienjarige Grafström beginnen aan een stage van een paar maanden, met administratieve klusjes. „Toen de zomervakantie voorbij was, wilde hij niet weg”, zegt Ahlstrøm nu. „En wij wilden hem ook graag houden.”
Binnen de UEFA zien ze zijn talent. Hij is een „slimme” jongen die makkelijk meedraait in de internationale organisatie, merkt Ahlstrøm. Naast Zweeds, Nederlands en Engels spreekt hij Frans, Duits en Spaans. Terwijl zijn moeder volgens toenmalig KNVB-directeur Harry Been regelmatig feesten en diners regelt voor de UEFA, helpt Grafström op de media-afdeling bij persaccreditaties voor toernooien en statistieken voor de Champions League.
Grafström is geboren in het Zwitserse Genève en groeit daar twintig kilometer vandaan op, net over de grens in het Franse dorpje Péron. Zijn vader, de Zweed Per Grafström, werkt als kernfysicus bij de Europese deeltjesfysicaorganisatie CERN op de Frans-Zwitserse grens. Mattias – enig kind – voetbalt bij een kleine lokale club in Péron, speelt op hoog niveau tafeltennis in Genève (als junior wordt hij Zwitsers kampioen met zijn team) en maakt in de winter langlauftochten.
Wat hem precies drijft, is moeilijk te doorgronden voor mensen die hem in die jaren meemaken: Grafström is introvert, timide, discreet. Wel is duidelijk dat hij toegewijd is. Rond de millenniumwisseling doet hij regelmatig klussen voor de UEFA, op kantoor en rond toernooien – in dienst is hij dan nog niet.
In die jaren volgt hij twee masterstudies, één in informatie- en communicatiesystemen aan de Université de Genève. De andere, sportmanagement- en technologie aan de International Academy of Sport Science and Technology in Lausanne, geldt als een opstap naar een bestuurlijke loopbaan in de sportwereld. Zijn scriptie, uit juni 2005, gaat over een technologie waarmee blinde mensen kunnen skiën. Wat precies zijn ambitie is in die tijd, vindt een oud-studiegenoot lastig te zeggen. „Hij was heel stil.”
Die terughoudende opstelling is ook wat Wil van Megen, jarenlang jurist van de internationale spelersvakbond FIFPro, zich herinnert. Grafström werkt, volgens zijn huidige cv op de FIFA-site, vanaf 2008 in verschillende rollen bij de UEFA – eerst bij ondersteunende afdelingen als ‘Media Technologies’ en ‘Professional Football Services’. Van Megen spreekt hem in die jaren regelmatig over spelersrechten, zoals een cao. „Hij hield zich altijd aan zijn woord, al was hij diplomatiek: hij kon weinig beloven.”
Wat Van Megen opviel bij de jaarcongressen van FIFPro, die Grafström vaak bezocht namens de UEFA-top, was dat hij daar niet het woord nam. Kenmerkend voor zijn bescheiden houding, vindt hij. „Meestal wilden bestuurders dan spreektijd hebben. Hij liep er gewoon rond, praatte met mensen. Meer niet.”
Door die pragmatische aanpak ligt hij goed binnen de UEFA en de nationale bonden. In een bedrijfstak vol met ego’s, is hij voor velen een toegankelijke en betrouwbare frontsoldaat die exact zijn weg weet in het Europese voetbal.
De carrière die Grafström maakt binnen de organisatie, valt samen met de snelle opkomst van Gianni Infantino in de top van de UEFA. Die groeit van directeur van de afdeling juridische zaken via een paar stappen door tot secretaris-generaal (in 2009).
Wanneer Infantino in 2016 meedoet aan de voorzittersverkiezing bij FIFA, is het Grafström die – als manager in zijn uitvoerend bureau – in de campagne fungeert als een soort persoonlijk assistent, zeggen meerdere oud-collega’s. Hij regelt vluchten en plant gesprekken met bondsbestuurders, in de zoektocht naar voldoende steun.
Steeds nadrukkelijker wordt Grafström de rechterhand van de ambitieuze Infantino. Die ziet hoe veelzijdig Grafström is, zo vertelt een toenmalig UEFA-manager. Grafström kan over alles meepraten, van de voetbalkalender tot de media-strategie. Hij weet zijn weg in de organisatie en vele comités binnen de UEFA, lost problemen op, blust brandjes. „Hij wist alles wat je nodig hebt om een goede secretaris-generaal te worden”, zegt de voormalig UEFA-manager. „Toen Gianni dat inzag, gebruikte hij hem voor zijn campagne.”
In drie keurige rijtjes stappen ze het Zwitserse gras op, de grootheden uit de recente voetbalgeschiedenis. Diego Maradona, Clarence Seedorf en Marco van Basten in het zwart, als opvallendste namen in het ‘wereldelftal’. Paolo Maldini, Alessandro Del Piero en Gianluigi Buffon in het azuurblauw van Italië. Tussen hen in het rood de Zwitserse delegatie.
Het is zomer 2017, halverwege Infantino’s tweede jaar als voorzitter van de FIFA. Om te benadrukken hoe dicht hij bij het voetbal staat, omringt de Italiaanse Zwitser zich graag met legendes uit de sport. Maar zelden zo uitbundig als bij het toernooitje dat hij op deze zonnige vrijdagmiddag organiseert op het veld van zijn vroegere amateurclub in het bergdorpje Brig. Zelf doet Infantino mee in alle drie de gelegenheidsteams.
Een andere opvallende deelnemer in het wereldelftal is een tengere dertiger. Vermomd met een lange, blonde pruik en een zweetband treedt Mattias Grafström aan, een knipoog naar de Zweedse tennislegende Björn Borg, blijkt ook uit de naam achterop zijn shirt. Samen met een woordvoerder is hij de enige werknemer van de FIFA die door Infantino is uitgenodigd om mee te spelen.
Infantino (links) en Grafström (rechts) tijdens een bijeenkomst van de FIFA in Zürich in december 2024 waar de toewijzing van de WK’s van 2030 en 2034 bekend werd gemaakt.
Hoezeer hij is doorgedrongen tot het clubje intimi rond de voorzitter, blijkt niet alleen uit die uitnodiging, maar ook uit een in 2023 geseponeerd Zwitsers strafonderzoek. Dat draait om geheime ontmoetingen die de FIFA-baas in 2016 en 2017 had met een hoge aanklager in het land, in een tijd dat de bond volop onder vuur lag vanwege de corruptie onder Infantino’s voorganger Sepp Blatter. Binnen de FIFA is Grafström de enige die van de ontmoetingen weet, constateren de onderzoekers. Volgens hen omdat Infantino bij de bond verder niemand vertrouwt.
Wat hem een ideale rechterhand maakt, is dat hij bij collega’s „erg geliefd” is, ziet Ahlstrøm, de man die hem binnenhaalde bij UEFA. „Omdat hij een fatsoenlijk persoon is, en nooit schreeuwde”. Een andere voormalig UEFA-manager herkent dat. „Hij wordt alom beschouwd als een aardige vent. Hij is nooit boos, praat zelden slecht over mensen.” Het maakt dat collega’s hem snel beschouwen als een bondgenoot.
In een wereld waarin je wekelijks machtige of beroemde mensen ontmoet, komt Grafström atypisch over. Zo herinnert Van Megen zich dat de vertrouweling van Infantino nooit met de taxi van Schiphol naar het FIFPro-kantoor in Hoofddorp reisde, anders dan veel collega’s uit de internationale voetbaltop. „Hij kwam altijd met de bus of trein. Hij had ook een Nederlandse OV-kaart.”
Ook professioneel gezien is hij nederig, zien mensen die met hem werkten. Zij omschrijven hem als een klassieke ‘fixer’. Als je hem iets vraagt, dan gebeurt het, of het nou gaat om onderonsjes met politiek leiders, of het boeken van hotels of restaurants. Ahlstrøm: „Hij heeft een erg klein ego”.
Het verraste oud-collega’s dat Grafström in 2024 secretaris-generaal bij de FIFA wordt, de op één na hoogste positie binnen de bond. Juist omdat het meer een aansturende functie is en Grafström een man is die uitvoert. „Ik heb nooit gedacht dat hij enige ambitie in die richting had”, zegt Ahlstrøm.
Ook Jos de Kruif, voormalig UEFA-manager, herinnert zich Grafström als terughoudend. „Met oud-collega’s hebben we het er nog weleens over gehad: de meesten vonden het best wel opvallend dat Mattias op die positie is beland, als je kijkt naar zijn rol destijds bij UEFA.”
De e-mail heeft alles weg van een frontale aanval. Het is 4 augustus 2026, in de ochtend, als Mattias Grafström het bericht verstuurt naar de werknemers van wereldvoetbalbond FIFA. Een week eerder is uitgelekt dat hun hoogste baas, Gianni Infantino, in het geheim plannen heeft gemaakt om een belang in de commerciële rechten van het WK te verkopen aan investeerders. Tot grote woede van met name westerse bonden, die dreigen met een boycot van toernooien en aansturen op zijn vertrek.
Grafström noemt het een „treurige en verwijtbare reeks gebeurtenissen”, en is opgelucht dat Infantino zijn plan al na enkele dagen heeft „opgegeven”. Hoewel hij de naam van zijn baas niet noemt, lijkt hij er wel naar te verwijzen. „Individuen […] komen en gaan”, verzekert hij zijn personeel, maar de FIFA en haar „missie” in het voetbal is een constante. Hij spreekt zijn steun en waardering uit naar collega’s in deze „onrustige tijd” en ondertekent het bericht bijna amicaal met alleen zijn voornaam.
Hij is niet de eerste in de organisatie die zich uitspreekt. Een paar dagen eerder neemt Kevin Lamour, de Franse operationeel directeur van de FIFA, in een statement al nadrukkelijk afstand van het plan. „Het is het project van slechts één man. Iedereen werd bij het maken van deze plannen genegeerd”, aldus Lamour, die volgens bronnen een goede band heeft met Grafström. De Fransman stelt dat het de FIFA-top ontbreekt aan „transparantie” en „goed leiderschap.”
Ook intern heeft Lamour zich verzet, blijkt diezelfde week uit een reconstructie van The New York Times. Volgens de krant waren zelfs de dagelijks bestuurders van de FIFA, zoals Lamour en Grafström, niet op de hoogte van het plan. Zaterdag 18 juli, een dag voor de WK-finale in New York, werden zij bijeengeroepen om hun handtekening onder het voorstel te zetten. Lamour weigerde, Grafström tekende wel.
Dat hij in de e-mail, kort daarop, wél zo fel is, verrast de mensen die hem van dichtbij meemaakten. Omdat veel van hen weten hoe trouw hij is. Ahlstrøm: „Voor wie hij ook werkt: hij is erg loyaal”.
Grafström op de tribune bij de kwartfinale op het WK tussen Spanje en België in het Los Angeles Stadium in Inglewood.
In de ogen van westerse bonden maakt het hem tot een sleutelfiguur, in hun pogingen om Infantino te verdrijven als FIFA-voorzitter. Als secretaris-generaal staat Grafström aan het hoofd van de arbeidsorganisatie, alle werknemers vallen formeel onder hem. Als hij zich afkeert van de baas, en de organisatie daarin meeneemt, wordt het besturen van de FIFA voor Infantino in rap tempo onwerkbaar.
Maar zo plotseling als hij zich uitspreekt, zo onverwacht tekent Grafström ook weer de vrede – althans, in de beeldvorming. Amper twee dagen na zijn interne e-mail schuift hij met andere managers aan bij een crisisoverleg dat Infantino in de Marokkaanse stad Rabat heeft georganiseerd. Na afloop van die ontmoeting stelt de FIFA dat de aanwezigen hun „volledige steun” hebben uitgesproken voor Infantino als president en met „vol vertrouwen” naar de toekomst kijkt.
Hoe sterk de band tussen Grafström en Infantino op dit moment weer is, is voor buitenstaanders moeilijk vast te stellen. Wel merkt de KNVB dat het voorheen zo soepele contact met de Zweedse Nederlander is stilgevallen.
Over de beweegredenen van Grafström voor zijn snelle verzoening met Infantino tasten de mensen die hem kennen in het duister. Sommigen zien een werknemer die in eerste instantie zijn intuïtie volgde, werd teruggefloten door zijn baas, en vervolgens inbond. In tegenstelling tot zijn collega Lamour, die drie weken na zijn kritische statement wordt ontslagen.
Wat de verklaring ook is, van een slechte verstandhouding is weinig meer te zien, als Infantino en Grafström nog diezelfde avond plaatsnemen op de tribunes van het Prins Moulay Abdellah-stadion, voor een duel tussen Malawi en Zambia, in de Afrika Cup voor vrouwen. Van die ontmoeting plaatst Infantino later een foto op Instagram: hij en Grafström, zij aan zij, allebei met de duim omhoog.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie