Tweede Wereldoorlog In Limburg worden op diverse plaatsen monumenten voor zwarte Amerikaanse bevrijders geplaatst. Ze vormen een reactie op het weghalen van informatiepanelen over de militairen op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten, wat tot brede ophef leidde.
In 2025 werden op de Amerikaanse militaire begraafplaats Margraten panelen verwijderd over de rol van zwarte militairen in de Tweede Wereldoorlog.
Op vijf tot zes plekken in Limburg komen monumenten die de rol van zwarte Amerikaanse militairen bij de bevrijding van Nederland herdenken. De gedenktekens komen in Venlo, Geleen, Heerlen, Valkenburg en Maastricht, waar mogelijk twee gedenktekens verrijzen. De bevrijding van Nederland begon deze maand 82 jaar geleden in Zuid-Limburg.
De stichting Black Liberators in the Netherlands voert gesprekken met gemeenten, geldschieters, nazaten van de militairen en vertegenwoordigers van de Afro-Amerikaanse gemeenschap in de VS. De plannen voor de gedenktekens kwamen in een stroomversnelling toen vorig jaar panelen over de zwarte bevrijders op de Amerikaanse begraafplaats in Margraten werden verwijderd. „We maken nu gebruik van het draagvlak dat als reactie daarop ontstond”, zegt Ad Himmelreich, kunstadviseur van de stichting.
De monumenten moeten de bijdrage van de zwarte bevrijders in 1944-1945 belichten. Himmelreich: „Hun belangrijkste rol was logistieke ondersteuning. Dat kan terugkomen in Maastricht, een stad die na het verjagen van de Duitse bezetter diende als belangrijk distributiepunt. In Heerlen waren ze meer betrokken bij wasserijen en keukens. Venlo is de enige stad waar ze ook werden ingezet bij de militaire strijd.” De monumenten kunnen alle mogelijke vormen krijgen, legt Himmelreich uit. „Van muurschilderingen tot driedimensionale werken.”
Voor het gemeentehuis van Margraten ligt al het Wiggins Park. Dat plantsoen is vernoemd naar luitenant Jeff Wiggins (1925-2013), die na de bevrijding leidinggaf aan de Afro-Amerikaanse grafdelvers in Margraten.
De American Battle Monuments Commission (ABMC), die de begraafplaats in Margraten beheert, verwijderde de oorspronkelijke informatiepanelen in maart 2025. Nadat NRC daarover had gepubliceerd, ontstond brede ophef. 34 Democratische leden van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden eisten in een brief dat de panelen werden herplaatst. De zwarte bevrijders van toen waren volgens hen „bereid te sterven voor een land dat hen geen gelijke kansen bood of erkenning gaf”.
Een reeks instellingen en organisaties betrokken bij de herdenking van de oorlog – van de Anne Frank Stichting tot Herinneringscentrum Kamp Westerbork – richtten zich tot de Amerikaanse ambassadeur in Nederland, Joe Popolo. Ze noemden het een „omissie” om de rol van zwarte bevrijders kleiner te maken.
Popolo belegde afgelopen januari een persbijeenkomst in Den Haag. Daar kondigde hij nieuwe panelen aan, die de discriminatie en segregatie in het leger van de Verenigde Staten niet langer zouden benoemen. Hij vond dat de verwijderde teksten het bezoekerscentrum „wegkaapten van het eigenlijke doel” en meer dienden „om een agenda te promoten die Amerika bekritiseert”. Volgens Popolo worden op de nieuwe panelen ook inhoudelijke fouten hersteld.
Voordat hij werd benoemd, was Popolo geldschieter van de verkiezingscampagne van president Donald Trump. Critici beschouwden het verwijderen van de panelen als gevolg geven aan de nationalistische agenda van de president, waarin weinig aandacht is voor minderheden. ABMC beweert echter op eigen initiatief te hebben gehandeld.
Volgens Himmelreich moeten de nieuwe kunstwerken niet worden gezien als commentaar op de regering-Trump, maar als eerbetoon aan de zwarte bevrijders. „Dat voorkomt ook dat ze steeds opnieuw onderwerp van politiek debat worden.” Bij de monumenten worden begeleidende teksten geplaatst en een vignet. Er is gekozen voor een afbeelding van zwarte bevrijders, gemaakt door de Roermondse tekenaar Jean Gouders, die een witte militair op een draagbaar leggen.
De prent stond eerder in Bevrijd, een bundeling van strips over de bevrijding van Limburg. Gouders stelt de tekening gratis ter beschikking. Met de andere tekenaars die verhalen voor de bundeling leverden, verkocht hij eind vorig jaar al exemplaren van deze graphic novel ten bate van nieuwe monumenten voor zwarte bevrijders.
Het vignet voor bij de monumenten.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie