Russen gaan van vrijdag tot en met zondag naar de stembus om de nieuwe leden van het parlement te kiezen. Spannend zal dat niet worden, want de Russische overheid heeft genoeg maatregelen genomen om verzet tegen te gaan.
Van de 450 zetels in de Doema worden er momenteel 310 bezet door de partij van president Vladimir Poetin. Daarmee heeft die nu een absolute meerderheid, en daar zal waarschijnlijk niet veel aan veranderen.
Er is ook al jaren geen serieus toezicht geweest op de Russische stembusgang. Het Kremlin heeft geen verkiezingswaarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) uitgenodigd om toezicht te houden tijdens het stemmen. Volgens de organisatie past dat in het patroon dat het Russische regime de afgelopen jaren heeft laten zien rondom verkiezingen.
In het land was ooit de onafhankelijke verkiezingswaakhond Golos actief, maar die Russische organisatie besloot haar activiteiten vorig jaar te staken nadat haar directeur was veroordeeld tot vijf jaar cel. Hij zou een "buitenlandse agent" zijn. Golos was bang dat er meer medewerkers zouden worden vervolgd, schreef de organisatie in een verklaring. Golos stond al jaren onder druk van de overheid.
De verkiezingen zijn nu al een gelopen race, zeggen ook experts. "Deze verkiezingen zijn in zekere zin al gemanaged. Wat je hier ziet, is een theatershow om het te laten lijken alsof Rusland een democratie is", zegt Ruslandkenner Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland.
Naast Poetins partij zitten er nog vier andere partijen en een handjevol onafhankelijke kandidaten in het parlement. Maar een keuze is er al lang niet meer in het land. De communistische partij en de ultranationalistische LDPR stemmen op vrijwel alle belangrijke onderwerpen met Poetins partij mee. De oorlog in Oekraïne wordt door beide gesteund. "Er zijn geen echte oppositiepartijen. Linksom of rechtsom is er altijd wel een link met het Kremlin", zegt Kraft van Ermel-Nijland.
Volgens dictatuurexpert Eelco van der Maat zijn er ruwweg twee soorten oppositiepartijen. Aan de ene kant zijn er de partijen die nu in de Doema zitten en veel met Poetins partij meestemmen. Daarnaast heb je de partijen die zich uitspreken tegen de regering en door het Kremlin vaak als dreiging worden gezien.
"Het regime heeft er belang bij die partijen zo klein mogelijk te houden", zegt Van der Maat tegen NU.nl "Het zijn partijen waar burgers zich mogelijk omheen kunnen scharen." Wanneer dat lijkt te gebeuren, worden kandidaten van het stembiljet geschrapt.
Dat gebeurde eind augustus nog met leden van Yabloko. Die partij wilde een einde aan de oorlog in Oekraïne, waardoor ze enige mate van populariteit kreeg. Dat was voor de regering genoeg reden om de partij uit te sluiten. Zeven leden mochten niet meer worden verkozen en vicepartijleider Lev Shlosberg kreeg elf jaar cel.
Ook Boris Nadezhdin, die het tijdens de presidentsverkiezingen van 2024 opnam tegen Poetin en ook een einde aan de oorlog wil, moest wijken. In februari van dat jaar werd hij beschuldigd van fraude en dit jaar werd hij gearresteerd omdat hij "extremistische symbolen" droeg.
Uiteindelijk bleek het te gaan om foto's van Alexei Navalny, het bekendste oppositielid, dat die maand in een strafkolonie overleed. Inmiddels is Nadezhdin naar Frankrijk gevlucht, schrijft onder meer Le Monde.
Naast het ontbreken van echte alternatieven zullen er deze verkiezingen waarschijnlijk ook andere manieren van stembeïnvloeding voorbijkomen. Vaak worden er extra stembiljetten toegevoegd. Bij de parlementsverkiezingen van 2021 onthulde onderzoeksplatform Meduza dat er toen waarschijnlijk 17,1 miljoen extra biljetten in stembussen door heel Rusland werden gestopt. In de bezette gebieden in Oekraïne werden eerder militairen bij stembureaus gezien.
Poetin zei woensdagavond in een toespraak dat de verkiezingen een barometer voor steun voor de oorlog in Oekraïne zijn. "Jullie keuze en jullie mening zullen eens te meer tonen dat miljoenen mensen achter onze militairen staan, dat we een eensgezind volk zijn." Volgens hem moeten de verkiezingen worden gezien als een antwoord op "de machten die het land willen verzwakken".
Oekraïne heeft Rusland de afgelopen tijd steeds dieper in het land weten te raken. Voornamelijk oliedepots zijn het doel, waardoor de brandstofprijzen in Rusland de pan uit rijzen. Steeds meer Russen zijn de oorlog beu.
Toch denken de experts niet dat Russen dat meenemen in het stemhokje. "De brandstoftekorten en stijgende prijzen merk je daar wel echt, maar wiens schuld is dat? Het Kremlin, Oekraïne of het Westen?", zegt Kraft van Ermel-Nijland.
Poetin riep het volk ook op om massaal te gaan stemmen. Aangezien er geen alternatieven zijn voor wat het Kremlin de Russen voorschotelt, is er maar één manier om verzet te tonen: niet stemmen. Maar volgens Kraft van Ermel-Nijland kan dat vaak lastig zijn. "Je wordt gedwongen. Je contract op werk wordt soms niet verlengd als je gaat stemmen, of je krijgt promotie als je wel gaat."
Maar de stembusgang kan zeker een barometer zijn, denkt Van der Maat. Een lage opkomst kan betekenen dat het volk klaar is met de oorlog. "Ze weten niet zo goed wat de Rus daadwerkelijk denkt. De verkiezingen kunnen daar een beetje informatie over geven."
Grote demonstraties of een grote verandering in de Doema hoeven we volgens de experts niet te verwachten. Daarvoor heeft het Kremlin het te goed georganiseerd, zegt Van der Maat. "Het gebeurt maar weinig dat deze verkiezingen tot grote veranderingen leiden. Poetin kan zich niet veroorloven dat er ruimte ontstaat voor discussie."
Source: Nu.nl algemeen