Sociale media
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Techbedrijven hebben lang hun gang kunnen gaan bij het verleiden van kinderen. Verslavende mechanismen in apps zorgen ervoor dat kinderen telkens weer naar hun telefoon grijpen en op digitale platforms als Snapchat, Instagram, X, TikTok en YouTube vastgekluisterd zitten aan hun tijdlijn. Voortdurend krijgen ze daar nieuwe prikkelende filmpjes voorgeschoteld die inspelen op hun eerdere klik- en kijkgedrag.
Dat dit geen gezonde situatie is, is inmiddels overduidelijk. Leerprestaties hollen achteruit, online wordt er gepest, mentale klachten onder jongeren nemen toe en er wordt minder bewogen en meer over schermpjes gebogen, met overgewicht en nekklachten tot gevolg. De maatregelen die de Europese Commissie, net als Australië, neemt om de verslavende werking van sociale media voor kinderen en jongeren terug te dringen, komen dus zeker niet te vroeg.
Australië voerde vorig jaar als eerste land ter wereld een minimumleeftijd van zestien jaar in voor het gebruik van sociale media. Nu wil het land socialemediaplatforms bij wet verplichten gebruikers de keuze te geven algoritmes standaard uit te schakelen. Mensen krijgen dan alleen nog berichten te zien van accounts die ze zelf volgen, in chronologische volgorde, wat sociale media een stuk minder verslavend maakt omdat de tijdlijn niet meer oneindig is.
De Europese Unie wil een vergelijkbare aanpak, maar met een getrapte leeftijdsgrens. Tot hun dertiende jaar zouden kinderen geen account moeten kunnen aanmaken bij sociale media. Daarna moeten ze stapsgewijs meer vrijheid krijgen. Het plan is om dertien- en veertienjarigen alleen toegang te geven tot kinderaccounts die zijn gekoppeld aan het account van hun ouder of voogd. Vanaf hun vijftiende jaar mogen kinderen zelf een account aanmaken.
Daarnaast wil de Europese Commissie de tijd die kinderen kunnen doorbrengen op sociale media aan banden leggen, evenals verslavende mechanismen zoals algoritmes, pushberichten en beloningsfuncties (hartjes en likes). Socialemediaplatforms moeten ervoor zorgen dat jongeren tot hun achttiende jaar ‘veilige’ apps krijgen aangeboden, aangepast aan hun leeftijd.
Voor het terugdringen van verslavende mechanismen die ertoe leiden dat de gebruiker almaar blijft doorscrollen was overigens al beleid opgesteld, in de Europese digitaledienstenwet (DSA), maar kennelijk werkte dat niet goed genoeg. Hoe dan ook is het verstandig dat er gestreefd wordt naar Europese eenheid bij het terugdringen van het socialemediagebruik door kinderen, zodat voorkomen wordt dat er straks in elke lidstaat andere wetten gelden.
Of de Europese leeftijdsgrens gaat helpen, is afwachten. In Australië blijkt die makkelijk te omzeilen, wat daar dan ook massaal gebeurt. Het is bovendien een maatregel die diep ingrijpt in ieders vrijheid op internet, want wie een account op sociale media wil aanmaken zal zijn leeftijd moeten aantonen, ook volwassenen. Maar het signaal dat de Europese Commissie hiermee afgeeft aan bedrijven en opvoeders, is belangrijk.
Deskundigen zeggen dat het beter werkt om de verslavende mechanismen achter sociale media zelf aan te pakken: daar hebben niet alleen kinderen, maar ook volwassenen baat bij. Techbedrijven proberen gebruikers zo lang mogelijk op hun platforms vast te houden omdat zij daarmee advertentie-inkomsten genereren. Terecht legt de Europese Commissie de verantwoordelijkheid daarom waar zij hoort: bij de bedrijven die verdienen aan de aandacht van gebruikers.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie