Online oplichting Hans, een gepensioneerd ingenieur uit Kerkdriel, stopte 122.000 euro in beleggingen, na het zien van een advertentie voor cryptovaluta met Geert Wilders. Het was allemaal nep, geconstrueerd door een Israëlisch softwarebedrijf, een behulpzame ‘Britse’ portfoliomanager en diens hulpjes in Estland.
Aan deze tafel zat Hans achter zijn laptop, terwijl hij voor meer dan een ton dacht te ‘beleggen’
Jacqueline van der Chijs (74) zit aan de keukentafel in Kerkdriel met voor zich een flinke multomap, waarin de financiële puinhoop van haar man Hans tot in detail is gedocumenteerd. In de tuin achter haar schuifelt een robotgrasmaaier over het vlekkeloze gazon.
Ze bladert door de map en pakt er een overzicht uit met al het spaargeld dat Hans vanaf augustus 2020 in een periode van negen maanden overboekte naar de beleggingsportefeuille die hij had geopend. Hij had niet eerder geld belegd. Zij ook niet trouwens. Maar het begon allemaal met Geert Wilders én het herseninfarct dat Hans toen net had gehad, vertelt Jacqueline van der Chijs.
Hans de Jong zat veel achter de computer, omdat veel andere dingen door z’n infarct niet meer lukten. En zo stuitte hij op een advertentie met Geert Wilders, die enthousiast vertelde over zijn fikse rendement met een belegging in cryptovaluta. Nou is ze zelf niet bepaald fan van Wilders, maar voor haar man kwam het juist heel betrouwbaar over. Hij klikte op de advertentie en kwam op een website van het bedrijf Fin-Toward.
Daarna ging het snel. Hans liet z’n naam, telefoonnummer en e-mailadres achter op de site en werd subiet gebeld vanaf een Brits nummer door ene Richard Brooks. Keurige man, superbeleefd, sprak vlekkeloos Engels. Maar ze konden in het Duits mailen, want die taal beheerste Hans tot in de puntjes. Hij zou Hans bij de hand nemen en zorgen dat z’n spaargeld flink ging renderen.
Daar was haar man erg gevoelig voor, vertelt Van der Chijs. Hij had een prima baan gehad, veertig jaar lang. Als elektrotechnisch ingenieur opgeklommen naar een leidinggevende functie bij een waterleidingbedrijf. Maar hij vond het pensioen karig. En dus begon Hans in zomer van 2020 z’n spaarrekening leeg te halen.
Nederland, Kerkdriel, 10 september 2026. Portret van Jacqueline van der Chijs. Foto John van Hamond
Van der Chijs vist wat overboekingen uit de map. 8.000 euro naar de bankrekening van het bedrijfje Glorious Tech ltd in Londen, 18.000 euro naar het bedrijf Belaston Trade in Estland en 21.000 euro naar OutStaff, ook in Estland. Verder wisselde hij ook nog tienduizenden euro’s om in Bitcoins, die hij vervolgens naar onbekende Bitcoin-adressen overmaakte.
Hij kreeg een gebruikersnaam en wachtwoord van Richard Brooks om in te loggen op een beleggingsportaal van Fin-Toward. Hij zag allemaal rode en groene lijntjes en daarnaast het rendement dat Brooks voor hem aan het opbouwen was. Om het echt makkelijk te maken, liet Brooks hem het programma AnyDesk installeren. Zo gaf Hans z’n portfoliomanager toegang tot z’n desktopcomputer, die vervolgens zelf overboekingen kon doen. Uiteindelijk legde Hans 122.000 euro in.
Ja, ze had zo haar bedenkingen. Met het geld wilden ze eigenlijk een traplift laten installeren en het dak verbouwen. Maar ja, het was zijn spaarrekening. Bovendien wees hij in het beleggingsportaal naar zijn rendement: met een inleg van 122.000 euro stond dat in mei 2021 op 248.509 euro.
Ook stond er rechtsboven een grote knop met withdrawal, opname. Elk moment kon hij zijn geld opnemen. Maar dat wilde Hans die eerste maanden niet, want Brooks kwam elke keer met nieuwe buitenkansjes. Zo kon hij meedoen in een project met SpaceX en was er nog een cryptoproject in Singapore. „Volle Summe ist versichert”, schreef z’n portfoliomanager erbij.
Het moet door het infarct gekomen zijn, zegt Jacqueline van der Chijs. Dat kan niet anders. Dat heeft z’n beoordelingsvermogen aangetast en iets met z’n gevoel gedaan. Hij was altijd hartstikke zuinig en zeker niet goedgelovig. En nu boekte hij zo maar geld over naar een vreemde.
Toen het voor haar al lang duidelijk was dat ze opgelicht waren, bleef Hans erin geloven. Hij had echt een band met Brooks, dacht dat het een soort vriend was. Ze pakt nog een mail van Hans, uit mei 2021. Een paar maanden eerder, in maart 2021, had de Nederlandse toezichthouder AFM ook gewaarschuwd voor Fin-Toward. Had hij nooit gezien. „Lieber, lieber leute”, stuur Hans aan de mensen van Fin-Toward. Dit was, zegt ze, toen hij al maanden vroeg wanneer hij zijn ingelegde geld terug kon krijgen.
Op een gegeven moment reageerde Richard Brooks niet meer op z’n mails. Daarom stuurde hij Hans de afdeling compliance van Fin-Toward een mail. „Zou het dan toch waar zijn, wat er beweerd wordt? Dat Fin-Toward een grote oplichtersbende is”, schreef hij. Vervolgens vroeg hij of z’n inleg overgemaakt kon worden. Hij kreeg geen reactie meer. Ook stuurde hij een mail naar Geert Wilders. Hij wilde weten hoe die zijn winst had opgenomen. Daar kwam ook geen reactie op.
Pas toen de website van Fin-Toward uit de lucht werd gehaald, kreeg hij door dat-ie belazerd was, vertelt Van der Chijs. Ze zijn naar de politie gegaan, maar die kon weinig. Het was allemaal in het buitenland en we hadden belegd buiten AFM-toezicht, zegt ze.
Hans werd kort daarna zieker. Om z’n mislukte beleggingen kon hij zich toen niet meer druk maken. Hij stierf op 21 april 2025.
Zelf is ze in therapie gegaan vanwege alle ellende. Ze had financiële stress, viel kilo’s af en moest een hypotheek van 75.000 euro op het huis nemen om de geplande verbouwingen, zoals de traplift, alsnog te laten uitvoeren. Haar vertrouwen in mensen is voorgoed aangetast, zegt ze. Van de therapeut kreeg ze het advies om veel te sporten en te tuinieren.
Deze zomer deed ze mee aan een opentuinendag. De tuin ligt er onberispelijk bij.
De Canadees-Israëlische Shay Benhamou (52) – blauwe spijkerbroek, wit overhemd met opgerolde mouwen, keppeltje op z’n kortgeschoren grijze haar – zit ontspannen in de rechtbank van het Duitse Bamberg. Het is juni 2026 en het proces tegen de directeur van het IT-bedrijf Airsoft is al dagen aan de gang.
Op papier ontwikkelde het Israëlische bedrijf uit Ramat Gan software voor professionele beleggers, brokers in jargon. Die konden met de software makkelijk geld van klanten steken in risicovolle financiële producten. Benhamou reisde de hele wereld rond om zijn software te verkopen. Airsoft had kraampjes op beurzen, zoals de iFX Expo – ‘the global hub of the Online Trading Industry’ – en op de Financial Partners Expo in de Amsterdamse RAI in 2017. Hij gaf ook interviews aan beleggingstijdschriften, waarin hij vertelde over de unieke combinatie bij Airsoft van mens en techniek. „De klant staat altijd op de eerste plek.”
Maar volgens de Duitse justitie was zijn software jarenlang cruciaal bij wereldwijde fraude. Airsoft werd een hit onder criminele bendes, die met behulp van de software wereldwijd duizenden slachtoffers maakten, met honderden miljoenen aan schade. Het geld dat klanten overmaakten in de hoop op fiks rendement, werd nooit belegd en verdween.
Deze vorm van oplichting is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een zeer professionele wereld. De criminele bendes die zich hierop hebben toegelegd zijn strak georganiseerd: ze maken gebruik van nep-advertenties met bekende personen, callcenters waar tientallen medewerkers in allerlei talen onder valse namen en met nep-telefoonnummers met klanten contact hebben, en vennootschappen in allerlei landen van stromannen met bankrekeningen in weer andere landen en cryptowallets om geld te laten verdwijnen.
NRC deed de afgelopen maanden samen met andere Europese media waaronder Der Spiegel en Mediapart onderzoek naar deze vorm van investeringsfraude.
Het aantal meldingen van deze fraudevorm bij de Nederlandse politie steeg de afgelopen jaren fors: tussen 2021 en 2024 van 392 naar 2.785. Het gemelde schadebedrag kwam uit op 75 miljoen euro in 2024. Maar door een gebrek aan centrale registratie en de lage meldingsbereidheid, ligt de werkelijke schade veel hoger. Toezichthouder AFM schatte het in een rapport van eind vorig jaar op 750 miljoen euro per jaar, in Nederland.
Het fundament voor deze geoliede machine is een goedwerkend IT-systeem, met een beleggingsplatform waarop de slachtoffers elk moment van de dag kunnen zien hoe en waar hun geld ‘belegd’ is en hoe de bijbehorende koersgrafieken zich ontwikkelen.
Dit fundament is volgens de Duitse justitie Airsoft.
In samenwerking met tien andere Europese media in het onderzoekscollectief European Investigative Collaborations (EIC) onderzocht NRC Airsoft en de hele keten van deze vorm van oplichting.
NRC vond meer dan honderd sites die deze software gebruikten en sprak onder meer drie Nederlandse slachtoffers die tienduizenden euro’s verloren via Airsoft-sites. We putten uit vele pagina’s aan documentatie die zij bewaard hebben: e-mails, bankafschriften, aangiftes en screenshots van hun beleggingsportfolio. NRC sprak ook met een Canadees die in 2017 opgelicht werd via een Airsoft-site en sindsdien veel onderzoek doet en andere slachtoffers probeert te helpen.
NRC kreeg daarnaast via onderzoekspartner Der Spiegel inzicht in het strafdossier dat de Duitse justitie opstelde tegen Shay Benhamou. Journalisten van het Duitse tijdschrift en onderzoekspartnerhet tijdschrift waren bij de rechtszaak tegen hem. Ook is geput uit twee dossiers van strafzaken tegen twee veroordeelde callcentermedewerkers in Duitsland.
In 2018 begon de cybercrimedivisie het onderzoek naar Airsoft en het netwerk van criminelen dat gebruik maakt van de software. Het is een tamelijk uniek onderzoek. Jaren werden eraan besteed, wat uitzonderlijk is. Veel van dit soort zaken belanden bij politie en justitie in een la. Te tijdrovend, te ingewikkeld, te veel landen waarin de fraude plaatsvindt. Soms worden individuele oplichters gepakt, maar zelden staan de mensen achter de scams, de zogeheten facilitators, terecht.
De Duitse justitie pelde het netwerk langzaam af. Van de slachtoffers naar de callcenters, naar de fraudeurs, naar de software. Meerdere klanten van Airsoft – de snelle praters die mensen verleiden te beleggen – zitten al in de cel. Nu is het Openbaar Ministerie in Bamberg, deelstaat Beieren, aangekomen bij Airsoft, met Shay Benhamou als directeur.
In totaal achterhaalde de Duitse justitie 545 Duitse slachtoffers. Hun transacties beslaan 71 pagina’s, blijkt uit het strafdossier tegen Benhamou. Gezamenlijk verloren zij zo’n 15 miljoen euro. Maar dit zijn alleen de mensen die in Duitsland aangifte deden. Zij waren slachtoffer van 25 frauduleuze websites die Airsoft gebruikten, gezamenlijk haalden ze 68 miljoen euro binnen. Alles bij elkaar vond de Duitse justitie 443 websites waarop Airsoft draaide, zoals het beleggingsplatform Fin-Toward waar Hans de Jong zijn geld in stak. De software van Airsoft maakte over de hele wereld slachtoffers.
„Het gaat over het liquideren van levensverzekeringen, het opmaken van pensioenspaarpotjes en zelfs zelfmoord”, zegt de Duitse openbaar aanklager tegen Benhamou die voor hem zit in de rechtbank.
Shay Benhamou had er al een carrière in de financiële wereld opzitten, handel in aandelen en obligaties, toen hij in 2015 begon als directeur bij Airsoft, destijds een start-up uit Israël met veel potentie. De handel via internet voor particuliere beleggers kwam op gang en daar moest Airsoft een grote rol in gaan spelen.
Airsoft leverde een alles-in-een-oplossing: niet alleen de techniek achter handelsplatform, maar ook de websites, de betalingsinfrastructuur, de infrastructuur voor het klantcontactcentrum én de marketing. Het platform ziet er gelikt uit: realtime koersgrafieken, in groen en rood, wisselkoersen, de actuele bitcoinprijs. En natuurlijk de waarde van de portfolio van een klant.
Het begon echt als een normaal bedrijf, zegt Benhamou in de rechtszaal, waar een verslaggever van Der Spiegel aanwezig is. Alle functies die Airsoft aanbood, konden ook legaal worden gebruikt. De Duitse officier van justitie zegt echter daar geen enkele aanwijzing voor te hebben. Ze onderzochten 25 brokers die Airsoft gebruikten. „En daarbij hebben we geen enkele vorm van legaal gebruik gevonden.”
Bovendien, zo houdt justitie hem voor, Airsoft wist alles van de klanten, voor wie ze websites en platformen opzetten. Maar zelf maakte Benhamou zijn handen niet vuil. Zo dacht hij ermee weg te komen, zegt de officier van justitie. „Hij nam aan dat hij, als IT-bedrijf, niet verantwoordelijk is voor hoe de software gebruikt zou worden.”
Airsoft profiteerde rechtstreeks van alle mensen die opgelicht werden. Het bedrijf vroeg lage opstartkosten aan de klanten: zo’n 10.000 euro voor het opzetten van een kant-en-klare website. Van al het geld dat slachtoffers vervolgens inlegden op de oplichtingssite, kreeg Airsoft tussen de 5 en 8 procent. Hoe meer slachtoffers, hoe meer salaris voor Benhamou. Zijn prestatiebonus was gekoppeld aan de winst. Het leverde hem, bovenop zijn maandsalaris van 10.000 euro, tussen juni 2018 en de zomer van 2021 zo’n 72 bitcoin op, bijna 5 miljoen euro tegen de huidige wisselkoers, blijkt uit het dossier van de Duitse justitie.
Der Angeklagte mit seinen Anwälten im Verhandlungsraum Shay Benhamou. Foto: Marian Lenhard/Der Spiegel
En dan geeft Benhamou toe. Niet dat hij betrokken was bij de grootschalige fraude die met het programma van Airsoft werd gepleegd, maar wel dat hij de signalen van fraude en oplichting zag en stelselmatig negeerde. Zo had een klant problemen met justitie in Luxemburg, maar een van zijn werknemers had een snelle oplossing: de website van de klant offline halen en ‘rebranden’, ofwel met dezelfde klanten voortzetten onder een andere naam, op een ander webadres.
Ook keek hij een keer in de Airsoft-account van broker Fin-Toward, een van zijn vijf grootste klanten. Dit is het beleggingsplatform dat onder andere Hans de Jong als klant had. Tussen juni 2020 en juni 2021 wist Fin-Toward in totaal 11,3 miljoen euro bij ‘beleggers’ los te peuteren. De groep opereerde vanuit een callcentrum in het Oekraïense Odesa, zegt Benhamou. En toen hij in het systeem hun werkwijze bekeek, zag hij extreme verliezen van de klanten. Hij las er de term ‘squeeze‘, vakjargon voor het financieel uitknijpen van slachtoffers.
Benhamou wist ook dat sommige klanten de zogenoemde ‘fake withdrawal’-knop op hun beleggingsplatform gebruikten om hun beleggers op te lichten. Het leek alsof slachtoffers hun geld uit het platform konden halen, zoals Hans de Jong ook dacht dat hij elk moment z’n geld kon opnemen. Benhamou wist heel goed dat deze knop geen enkele functie had. „Intern noemden we die functie ‘valse uitbetaling’.”
Benhamou besluit zijn verhaal in de rechtbank met een spijtbetuiging. Hij was geen directe deelnemer aan de fraude, maar ingrijpen deed hij ook niet. „Te lang heb ik dekking gezocht in de comfortabele rol van technologieleverancier en heb ik de ogen gesloten voor de mensen die hun geld waren kwijtgeraakt.”
De rechtbank veroordeelt Benhamou tot vier jaar celstraf, minder dan justitie had geëist. De rechter houdt hem niet verantwoordelijk voor het samenspannen met criminele groeperingen. „Over het algemeen stond hij vrij ver af van de frauduleuze handelingen”, zegt de rechter.
Benhamou laat via zijn Duitse advocaten weten niet te willen reageren op vragen van NRC.
Het is een vloek, zegt Tim Hofman. Keer op keer wordt zijn gezicht misbruikt in beleggingsadvertenties van oplichters. En niet alleen dat van hem. Eva Jinek, Jort Kelder, Geert Wilders – iedere BN’er met een beetje status wordt misbruikt in beleggingsadvertenties van oplichters.
In een van de recentste campagnes die NRC vond, speelt voormalig president-directeur van De Nederlandsche Bank Klaas Knot de hoofdrol, samen met Tim Hofman.
Op een foto op X wordt de oud-president van De Nederlandsche Bank door twee agenten naar een auto begeleid. „De gebeurtenis van gisteren schokte heel Nederland”, staat eronder. „Klaas Knot neemt afscheid van zijn vroegere gewone leven.” Wie op de advertentie klikt, komt op een zeer goede kopie van de website van het Algemeen Dagblad, het artikel is van 31 augustus. Daar staat een hysterisch verslag van een zogenaamde uit de hand gelopen ruzie tussen Knot en Hofman. De BNNVARA-presentator liet volgens het ‘artikel’ live op tv een beleggingsprogramma zien. Dat mocht niet, vond Knot, want met de ‘AI-belegger’ die Hofman aanprees kunnen ongekende winsten gemaakt worden. Als iedereen daar gebruik van zou gaan maken, werd het monetaire systeem ontwricht, vreesde Knot.
Een verslaggever van ‘het AD’ was erbij en noemt in zijn verslag ook het ‘verboden’ beleggingsplatform, met linkje. Een klik daarop leidt naar een inschrijfformulier van Hexoria Invest. In drie simpele stappen miljonair, is de belofte, je moet alleen een beetje geld inleggen. „De AI begint direct de markt te analyseren en voert winstgevende transacties voor je uit – 24/7.”
Als NRC het inschrijfformulier van Hexoria Invest heeft ingevuld, neemt direct een Nederlandse verkoopagent contact op. Hij zegt niks te weten van nepadvertenties en nagemaakte krantenartikelen die naar zijn platform leiden. De beleggingen zijn echt, zegt hij, maar wel risicovol. „Het is aan de mensen zelf, je kan investeren in crypto of in ouderwetse, slomere en rendabele fondsen als edelmetalen en de wapenindustrie. Je kan gokken en alles verliezen.”
De BN’ers staan machteloos tegenover de adverteerders en de grote techplatformen die hen faciliteren. Hij heeft nog nooit aangifte gedaan, zegt Tim Hofman. „Dat kost tijd en energie. En het gebeurt zoveel.” Wat hij wel doet, is waarschuwen via zijn eigen socialemediakanalen. „Dit is nep. Hier ga je geen geld aan verdienen.” Hij heeft nog nooit berichten gehad van mensen die door zijn aanprijzingen in een scam waren getrapt.
Jort Kelder richtte in 2019 al stichting Vladimir op, die namens hem en andere BN’ers strijdt tegen „publieksmisleiding door middel van nepnieuws en misleidende advertenties”. De stichting boekte echter weinig succes. De grote advertentieplatformen – Google, Meta (Facebook en Instagram) en X – verkopen alleen de advertentieruimte en hebben geen bemoeienis met de inhoud, is veelal hun verweer in zulke procedures. De platformen hebben de nepadvertenties verboden, ze verwijderen ze snel na meldingen en proberen ze actief te weren. Genoeg om het misbruik te bestrijden, vonden rechters.
Het maakt een vaak onvindbare adverteerder verantwoordelijk en niet het machtige techbedrijf, waarvoor frauduleuze advertenties bovendien een goudmijn zijn. Meta verdiende, volgens onderzoek van Reuters in 2024, zo’n 10 procent van de omzet – 16 miljard dollar (13,7 miljard euro) – met advertenties die eigenlijk verboden zijn.
Meta zet inmiddels speciale software in om advertenties met beroemdheden te herkennen en te controleren voor ze gepubliceerd worden. Google richtte een taskforce op, verwijderde 700.000 adverteerders van het platform.
Alsnog blijven nepadvertenties rondgepompt worden. De zogeheten affiliate marketeers, die advertenties maken, weten hoe de grote advertentiemachines werken. Ze hebben trucjes om de controles van de advertentieplatformen te ontlopen. De nepadvertenties zijn ook vluchtig: na een dag ontbreekt ieder spoor van de tweet die verwees naar het nagemaakte AD-artikel en is ook het geverifieerde X-account dat het verstuurde verdwenen.
Kelder sleepte er in 2024 in hoger beroep tegen Google een gedeeltelijke overwinning uit. Het hof blijft het techbedrijf zien als een neutraal technologieplatform zonder actieve bemoeienis met de advertenties, maar Google had wel meer kunnen doen om specifieke advertenties met Kelder te weren. Het bedrijf moest ook gegevens van de accounts achter enkele advertenties aan Kelder geven.
Die bleken in de praktijk nutteloos. Google controleerde in die periode de identiteit van adverteerders niet of niet zorgvuldig, zegt advocaat Mattijs Kaaks, die Kelder bijstond. „De wisselende accounts die de advertenties aanboden aan Google, bleken merendeels uit landen als Brazilië, Vietnam, China, Peru, Rusland te komen.”
Zo zou ene Zinaida Filimonova achter een van de advertenties met Kelder zitten, maar het adres in het Russische Sint-Petersburg waar ze claimde te wonen, bestaat niet, blijkt als NRC het opzoekt. „Het waren ofwel niet-bestaande personen, of katvangers”, zegt Kaaks. „Aangifte leidde niet tot enig doortastend strafrechtelijk onderzoek.”
Kelders naam en foto worden nog altijd misbruikt, waarbij inmiddels sprake is van een soort spiegelpaleis nu zijn overwinning op Google ook wordt gebruikt. Zo prijst hij nu in nep-advertenties beleggingsplatformen aan door te verwijzen naar eerdere nep-advertenties. „Ik wéét wat oplichting is. Dit is het tegenovergestelde.”
Professioneel overkomen, vertrouwen winnen en als dat eenmaal gelukt is niet meer loslaten. Bellen, mailen en altijd klaarstaan als de klant je nodig heeft. Dat is waar het werk van Richard Brooks op neerkomt.
In de zomer van 2020 heeft Brooks weer beet. Hij heeft sinds een paar dagen contact met de gepensioneerde ingenieur Hans de Jong uit Kerkdriel, getrouwd met Jacqueline. Zijn nieuwe klant heeft nu al 8.250 euro overgemaakt. Nu moet hij doorpakken, de illusie van succesvol beleggen in stand houden en zoveel mogelijk geld ontfutselen voordat Hans de Jong begint te vermoeden dat zijn spaargeld helemaal niet belegd is.
De persoon die schuilgaat achter de naam Richard Brooks van beleggingsplatform Fin-Toward heet een retention agent, van het Engelse woord behouden. Veel bedrijven maken gebruik van dit soort verkopers; telecombedrijven, energieleveranciers. Maar ook criminele bendes kunnen niet zonder dit soort professionele bellers. Het internet staat vol met vacatures van onbekende recruitmentbureautjes. „Your mission? Turn leads into clients and keep them engaged and trading.”
Vaak is er een basissalaris, variërend van 1.000 tot 2.000 euro, het echte geld verdienen ze met bonussen, tot zo’n 7 procent van wat ze slachtoffers weten af te troggelen. En zo belt Brooks een mooi salaris bij elkaar om van te leven, in Bulgarije, Servië, Oekraïne, Georgië – daar heeft de Duitse justitie daadwerkelijk callcenters weten te traceren.
Brooks belt met een Brits nummer – 0044 – vanuit zijn kantoor in Londen. Tenminste, dat zegt hij. Het spoofen, nabootsen van een telefoonnummer is kinderlijk eenvoudig. Brooks heeft tientallen collega’s verspreid over verschillende ‘desks’ – voor ieder taalgebied is er een afdeling. Het kan lucratief werk zijn: een in Duitsland veroordeelde oplichter maakt in zo’n twee jaar tijd ruim een half miljoen euro buit waar hij zelf ruim 60.000 euro aan over hield.
Een beetje druk zetten, de klant overspoelen met verhalen vol financieel jargon, insidersinformatie en het gevoel creëren dat dit een gouden kans is die nú gegrepen moet worden – Brooks is er een meester in. „We hebben bilaterale onderhandelingen gevoerd met de leiding van de Aziatische bitcoinbeurs”, mailt hij op 19 augustus 2020 aan Hans de Jong. „De Aziatische bitcoinmarkt is zeer sterk en breidt in 2020 uit met een hoge dynamiek.” Kortom, een financieel buitenkansje. En Hans heeft mazzel. Hij mag meedoen aan dit ‘Singapore Cryptoproject’. „Mijn hartelijke felicitaties!”
Brooks belooft een gegarandeerde winst van 46 procent. Om mee te doen moet Hans 17.000 euro inleggen, bovenop zijn eerdere inleg. De duur van de investering is slechts twintig dagen. „Het loopt tot midden september en het levert u een nettowinst van 18.400 euro op.”
Het is onzin, zinnen uit een grabbelton vol financieel jargon. Soms zijn er twijfelaars, die denken: dit is te mooi om waar te zijn. Op verzoek sturen sommige agenten dan een kopie van hun paspoort, met foto: een keurige man, verzorgd baardje, grijs haar en zachte ogen. Nep, maar dat zal de politie ze later vertellen.
De grootste troefkaart van Brooks en zijn collega’s is het handelsplatform van Fin-Toward, op maat gemaakt door Airsoft. Een indrukwekkend portaal, vol grafieken, lijnen en getallen, waarop klanten kunnen inloggen in hun eigen account. De bitcoinkoers is uitgedrukt in een grillige lijngrafiek tegen een zwarte achtergrond met daaronder de groene en rode kaarsen die de prijsontwikkelingen naar boven of beneden laten zien. Het correspondeert met de actuele koers.
Er komt altijd een moment dat zijn cliënten hun inleg terug willen, of hun winst willen verzilveren. Of ze hebben toch argwaan gekregen. Dat merkt Brooks eind november bij Hans de Jong. Die heeft meerdere waarschuwingen van de Rabobank gekregen en mag geen geld meer overmaken. Dus adviseert Brooks hem om geld om te zetten in bitcoins en die over te maken naar bitcoinwallet, een digitale portemonnee voor cryptovaluta. Dan ziet zijn bank het niet.
En Brooks belooft: laat mij maar even bellen met je bank, dan los ik het op. Natuurlijk doet hij dat niet, maar zo heeft hij weer wat tijd gewonnen. Intussen schakelt Brooks door naar het volgende deel van zijn script. Hij is nu bij de squeeze, aanbeland. Het geld lijkt opgenomen, maar, sorry, het kan nu even niet doorgestort worden vanwege juridische problemen bij de Amerikaanse beursautoriteit. Dat oplossen kost geld en niets doen zal leiden tot vervolging. Kunt u nog een keer bijstorten. Daarna houdt Brooks zijn cliënt voor dat er geld nodig is om zijn crypto-account in China te ontgrendelen. Trouw stort Hans 10.000 euro.
Maar nu is Hans uitgeknepen, hij wil niet meer betalen. Het is tijd om afscheid te nemen. Bruut en abrupt. Brooks neemt geen telefoontjes meer op, mailt niet meer terug en laat zijn Britse nummer afsluiten. Op naar de volgende prooi. Onder een andere naam en met een nieuwe website. Kort daarna is ook de website van Fin-Toward verdwenen. Richard Brooks is tot op heden niet gevonden. De Duitse justitie heeft de bende achter Fin-Toward wel onderzocht, maar heeft niet kunnen ontdekken wie erachter zaten.
Andris Kreicums uit Letland is een echte sportman, die zich heeft toegelegd op atletiek. Specifiek de meerkamp. Hij is boven de vijftig, maar nog steeds weet hij zichzelf te verbeteren. Zijn prestaties worden op diverse atletieksites bijgehouden. In de zomer van 2022 noteert Kreicums op het open kampioenschap voor veteranen in de Letse stad Ogre een afstand van 3,37 meter bij het onderdeel verspringen. Goed voor de zesde plaats.
Daarnaast heeft Kreicums ook een druk zakelijk bestaan. Hij is een manusje van alles. Hij is directeur bij een softwarebedrijfje en de baas van een Duitse onderneming in auto-onderdelen. Ook heeft hij een telefoonbedrijfje in de Litouwse hoofdstad Vilnius, is hij actief in de reclamewereld en verhuurt hij een kamer in Duitsland. En hij is eigenaar van een vennootschap in Londen: Glorious Tech ltd, opgericht in 2020. Wat dit bedrijfje precies doet is onduidelijk, het heeft geen website, geen telefoonnummer. De vennootschap staat alleen in Britse handelsregister én op een bankafschrift van Hans de Jong, dat in de multomap van Jacqueline zit.
Een van de eerste grote overboekingen die haar man Hans op verzoek van Brooks deed, was naar Glorious Tech. Zo belandt er 8.000 euro op de Litouwse bankrekening van dit Britse bedrijfje, in handen van de Let Andris Kreicums.
Kreicums zegt per WhatsApp eerst dat hij het bedrijfje Glorious Tech niet kent. Als NRC hem voorhoudt dat hij als aandeelhouder en directeur stond geregistreerd, zegt hij dat hij is „opgelicht”. „Toen de coronapandemie uitbrak, was er geen werk. Ik ging naar een arbeidsbemiddelingsbureau, en de IT-specialist heeft me bedrogen.” Op vervolgvragen hoe hij is bedrogen en of hij aangifte heeft gedaan, reageert Kreicums niet meer.
De BN’er-beleggingsscam kan niet zonder stromannen: mannen en vrouwen die bedrijfjes op hun naam hebben staan waar het geld van de slachtoffers naar toe gaat. Het zijn bedrijfjes in allerlei landen, met bankrekeningen in andere landen. Daardoor is het voor de politie lastig en tijdrovend om onderzoek naar deze zaken te doen, en blijven de slachtoffers bijna altijd met lege handen achter.
Toch laten ook oplichters soms sporen achter en waardoor er echte mensen te vinden zijn achter de wirwar van overboekingen en buitenlandse vennootschappen. Zoals amateuratleet Kreicums.
Jacqueline laat het dossier zien.
Maar er zijn meer puzzelstukjes in het oplichtingsdrama van Hans de Jong. Zo boekte hij twee keer een bedrag over naar bedrijfjes in Estland: 18.000 euro naar Belaston Trade en 21.000 euro naar OutStaff, beide gevestigd in de hoofdstad Tallinn. Belaston is volgens het Estse handelsregister actief in de ‘schoonheidsbranche’ en wordt, op het moment dat Hans denkt te beleggen, geleid door een kapster uit Tallinn.
De kapster reageert geschrokken aan de telefoon. „Ik heb er niets mee te maken”, zegt ze. „Ik heb dat bedrijfje verkocht aan mijn ex.” Dat ze nog als directeur stond ingeschreven toen Hans de Jong geld overmaakte, is volgens haar een administratieve fout. Haar ex-man is telefonisch onbereikbaar. Hij blijkt tientallen bedrijfjes te bezitten. Van de zeven aan hem gelieerde mobiele nummers, werkt er nog een, maar er wordt niet opgenomen. Op een mail reageert hij niet.
OutStaff is volgens het handelsregister een callcenter en marketing bedrijfje, waar de broers Vladimir en Andrei Kahri uit Tallinn bij betrokken zijn. Vladimir geeft beleggingsadvies op YouTube en is taxichauffeur. Hij neemt direct zijn telefoon op, maar na vragen over OutStaff en beleggingsfraude hangt hij op. Een paar dagen later stuurt hij een appbericht. „Excuses dat ik zomaar ophing, maar ik dacht dat het een scamtelefoontje was.” Voor verdere uitleg verwijst hij naar zijn broer. „Ik weet hier niks van. Andrei zal alle vragen beantwoorden.” Andrei Kahri reageerde desondanks niet op herhaaldelijke verzoeken om reactie van NRC.
Nog dagelijks denkt Jacqueline van der Chijs terug aan de maanden dat Hans in de ban was van Richard Brooks. Ze verwijt zichzelf nog altijd dat ze haar man niet goed heeft kunnen beschermen tegen zijn invloeden. „Maar ja, wat moest ik tegen Hans zeggen? Dat had geen zin meer. Hij was ziek.”
Als NRC haar vertelt over de katvangers in Estland, over Airsoft uit Israël, de strafzaak in Duitsland en de duizenden andere slachtoffers wereldwijd, zoekt ze naar woorden. Over het geld dat ze verloor heeft ze allang geen illusies meer. Richard Brooks gaan ze nooit vinden. Ze hoopt dat haar verhaal andere slachtoffers zal helpen. Kwaad is ze nog steeds. „Het is zó gemeen. Dat woord zocht ik.”
Meta laat weten dat de aan Reuters gelekte cijfers en documenten „een misleidend en over-inclusief” beeld schetsten van het geld dat het bedrijf verdiende aan nepadvertenties. „Het is in strijd met ons beleid om advertenties te plaatsen die op misleidende wijze gebruikmaken van bekende personen om mensen op te lichten, en we verwijderen deze advertenties zodra we ze detecteren”, zegt een woordvoerder. Meta gebruikt onder andere speciale systemen om oplichting met bekende personen te detecteren. „Dit probleem is niet nieuw – oplichters gebruiken elk beschikbaar platform en passen zich voortdurend aan om handhaving te omzeilen.”
Een woordvoerder van DPG Media zegt dat de nagemaakte artikelen en webpagina’s een „hardnekkig probleem” zijn waar bijvoorbeeld het AD en NU.nl al langere tijd mee kampen. „Het is onacceptabel dat onze merken worden misbruikt en lezers het risico lopen slachtoffer te worden van oplichting. We maken veelvuldig melding bij hostingproviders en netwerken zoals Google die deze advertenties uitleveren. Oplichters vinden helaas steeds nieuwe manieren om de dans te ontspringen. Wij roepen politie en justitie dan ook op om hier bovenop te blijven zitten.”
Politie en OM benadrukken dat het doen van aangifte enorm van belang is voor de opsporing van online criminaliteit – ook als het nut niet gelijk duidelijk lijkt. Afgelopen zomer rolden zij een groot internationaal nep-investeringsplatform op dat niet gerelateerd is aan Airsoft. Bij het onderzoek naar de Israëlische hacker en hoofdverdachte Ehud T. zijn vijfhonderd Nederlandse aangiftes betrokken, liet de politie weten. Gezamenlijk verloren zij zo’n 25 miljoen euro.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie