Sabotage Teuge in Gelderland was een van de plekken waar afgelopen week sabotage werd gepleegd op het spoor. De acties zijn niet opgeëist maar veel vingers wezen naar boze boeren. Omwonenden van het spoor willen graag meer nuance in het stikstofdebat. „Ik mis bij de overheid de zelfreflectie. Waarom altijd wijzen naar ons?”
Een spoorwegovergang bij de Holthoevensestraat waar eerder sabotage werd gepleegd.
Voorbijrazende treinen hoor je niet meer als je al wat langer aan een spoorwegovergang woont, noch het gerinkel van de slagbomen. Bovendien is het spoor bij de overgang in Teuge regelmatig in storing, waardoor de slagbomen ook op willekeurige momenten dalen en gesloten blijven waarna, als het lang duurt, automobilisten gaan trekken aan de bomen en wandelaars zich eromheen vouwen.
Dus toen afgelopen dinsdagavond al voor de tweede keer het getingel van de slagbomen aanhield, deed Rein Boom (83), die er al 24 jaar naast woont, de gordijnen niet eens open. „Later zag ik wel wat busjes van de politie en van ProRail Incidentenbestrijding.” En ook het urenlange gepingel van de slagbomen in de nacht ervoor hadden de meesten niet eens gehoord. „Ik ben een vaste slaper”, zegt Janielle Schut (38), de overbuurvrouw.
Alleen haar man Peter Schut (39) kon daarna niet meer slapen. Schut is extra alert op de overgang sinds hij twee jaar geleden een jonge vrouw voor het spoor zag dralen. „Met een capuchontrui op, haar hoofd naar beneden.” Hij wist haar er vandaan te praten. ‘Kom maar hier, dan zet mijn vrouw een kop thee voor je.’ En ook de onderzoekers van ProRail, die afgelopen dinsdag langskwamen om zijn camerabeelden op te vragen, konden rekenen op een warme ontvangst. „Maar op de beelden was niets te zien.”
Overgang 1302 op de Holthoevensestraat in Teuge is een van de zeker 35 locaties waar sabotageacties het treinverkeer dinsdag lange tijd hebben stilgelegd. Met metalen buizen en startkabels wisten onbekenden het treinbeveiligingssysteem te triggeren: het spoor leek bezet en seinen sprongen op rood. Niemand heeft de acties opgeëist maar al snel wezen de vingers naar de boeren. Die hadden aangekondigd rond Prinsjesdag actie te voeren tegen de stikstofplannen van het kabinet en, opvallend, veel buizen op het spoor werden aangetroffen op locaties die bekend zijn vanwege boerenprotesten.
Zoals tussen Amersfoort en Ede, ook wel de kippenlijn genoemd. Steenwijk. Deventer. Deurne. En ook in Teuge, landelijk gelegen in Gelderland, gaan boeren met hun trekkers regelmatig de weg op voor acties. Rein Boom wijst: „Dan verzamelen ze daar op de Rijksstraatweg.” Sabotageacties op het spoor keurt hij af, maar altijd dat gewijs naar boeren vindt hij óók verkeerd. „Bedrijven, Schiphol, wegverkeer: daar komt toch ook stikstof van?”
En ook Janielle Schut, aan de overkant, is daar wel klaar mee. „De overheid wijst naar de boer en de boer weer naar de overheid. Maar dat leidt alleen maar tot nog meer verdeeldheid.” Terwijl, zegt ze, uiteindelijk moeten we in Nederland gezamenlijk uit de stikstofcrisis zien te komen, en daarvoor ziet ze maar één oplossing. „Soberder leven, zoals vroeger. Dus hooguit één keer per jaar op vakantie. Geen voedselverspilling. En kijk”- ze wijst naar de tuin, waar de was aan de lijn te drogen hangt. „God heeft ons rentmeester gemaakt van de aarde, en we hebben er maar één.”
‘Jezus is de weg, de waarheid en het leven.’ Dat staat ook op de voordeur bij Willeam Schoonhoven (48), koeienboer aan het einde van de straat. Alle bewoners wezen naar hem op de vraag welke boer – als het wáár is dat ze verantwoordelijk zijn – iets van de sabotageacties zou kunnen weten. Schoonhoven werd de afgelopen jaren bekend als lokale voorman bij acties van Farmers Defence Force en op zijn erf langs de openbare weg staat in grote letters op een gierwagen „Het gaat om onze toekomst”.
„Ga zitten.” Aan de dikke houten tafel waarop Schoonhoven, een boer met oorring, twee koppen koffie zet, heeft hij goeie herinneringen. „Hier zaten we ook in voorbereiding op de allereerste landelijke boerenprotestdag, 1 oktober 2019. Met z’n allen op de trekker naar Den Haag.” Hij glimlacht. „Ik was daar nog nooit geweest. Den Haag, dat klonk zó ver weg. Het voelde als Nieuw-Zeeland.”
Met dertig boeren zouden ze die dag vertrekken en eentje had uitgedokterd dat ze er met de trekker vijf uur over zouden doen. „We vertrokken om vier uur in de morgen.” Op z’n groene trekker, de lichtste van de drie. Maar al op de Amersfoortse weg, bij de eerste rotonde, kwam er van rechts precies tegelijk nog een andere groep aan, uit noordoost-Groningen. En vijf kilometer verderop een groep uit Friesland. „Akkerbouwers, met nog veel grotere trekkers.”
Het spoor bij de overgang in Teuge is regelmatig in storing, waardoor de slagbomen ook op willekeurige momenten dalen.
Het hele plan – bij elkaar blijven – liep gelijk in de soep en met ál die trekkers en blokkades – „het was één chaos” – duurde de reis veel langer dan gepland. Maar het maakte allemaal niet uit want het gevoel dat hij toen ervoer was onbeschrijflijk. „Saamhorigheid. Verbroedering. Want voorheen had je als boer ook wel het gevoel dat de overheid je naaide, maar nu beseften we voor het eerst: we hebben allemaal hetzelfde probleem, en dezelfde vijand. Dat gaf een gevoel van energie. Boerentrots. En de hele wereld keek mee.”
De BBB stoomde op met dikke zetelwinst. Agractie kreeg een stem op het Binnenhof. Acties van Farmers Defence Force haalden het nieuws. Nodig ook, zegt Schoonhoven, want hij voelt zich als boer almaar meer onder druk gezet. Niet alleen door regelgeving, maar ook door deze tijd.
Wijzend naar de stallen achterin: „Mijn opa had hier 25 melkkoeien. Dat was genoeg. Hij kon ze zien als schepsels en hij had nog tijd voor praatje met de buurman ook. Nu heb ik daar tweeduizend vleeskoeien staan, die tellen als rendement. Schaalvergroting, ik móést wel, want anders halen we hier in Nederland het vlees uit het buitenland.”
Het gáát niet alleen om de stikstof, maar om veel meer. Want ook zijn eigen Teuge, ziet Schoonhoven, is tegen de tijd niet opgewassen. Huizenprijzen schieten met de komst van rustzoekers uit de Randstad omhoog. En zelfs gunning, waarbij je een stuk land voor een zacht prijsje aan de buren verkoopt, is er niet meer bij. „We noemen het vooruitgang, maar eigenlijk zijn we armer geworden.”
Doorgeschoten individualisme, noemt Schoonhoven het. Dus kun je nagaan wat voor energie het gaf toen de boeren ontdekten welke kracht ze gezamenlijk hadden. „Geen enkele groep die zo verenigd is. Dat boezemt de overheid angst in.” Vanuit zijn woning kijkt Schoonhoven uit op de stapels hooibalen die hij ook geregeld inzet voor rookacties langs de snelwegen. „Smeult goed, ruikt lekker.” Maar tegelijkertijd merkte Schoonhoven óók dat al die acties al die jaren tot niets hebben geleid. Dat BBB niets meer voorstelt en de stem van de boer in Den Haag niet wordt gehoord. „En daar worden best veel boeren wanhopig van. Hoe kunnen we onze stem nog laten horen?”
Schoonhoven zit in meerdere appgroepen van boeren en in aanloop naar Prinsjesdag kwamen verschillende ideeën ter sprake. „Iets uit een vliegtuig gooien misschien? We zitten hier vlakbij vliegveld Teuge.” Over acties op het spoor zegt hij niets te hebben vernomen. „Boeren zijn nette mensen. We hebben ook nooit auto’s in de fik gestoken, of huizen.”
Waar voor hem de grens ligt? Schoonhoven is even stil. „Ik mis bij de overheid de zelfreflectie. Waarom altijd wijzen naar ons?”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie