Maxime Prévot | Belgische buitenlandminister, vicepremier Prévot vindt de Amerikaanse bemoeienis met de Belgische politiek onacceptabel. Dinsdag was hij in Den Haag te gast bij Prinsjesdag, een primeur voor een niet-Nederlandse minister en wat hem betreft een nieuwe impuls voor de Benelux én Europa. „We moeten méér durven.”
De Belgische minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot.
Speciaal voor Prinsjesdag reisde de Belgische vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot deze week naar het politieke hart van Nederland, samen met zijn Luxemburgse ambtgenoot. „Een grote eer.”
Het was de eerste keer dat buitenlandse ministers bij de Troonrede waren. Het toont volgens Prévot de wil om de Benelux een nieuwe politieke impuls te geven. Een nauwere samenwerking kan het concurrerend vermogen en de slagkracht van Europa versterken, vinden de Belgen. „Essentieel in een wereld waarin machtsverhoudingen verharden.” Courage, meent Prévot, is wat België, Nederland en Luxemburg nodig hebben: „We moeten onverschrokken zijn.” Dat betekent de handen ineenslaan rond veiligheid, energie, mobiliteit en economie.
In die geest reist Prévot deze week samen met minister Tom Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) en Xavier Bettel (Luxemburg) naar IJsland en Noorwegen. Beide landen zijn geen lid van de EU. IJsland stemde recent nog tégen EU-lidmaatschap bij een referendum. Doet de Benelux daarmee een Europese verzoeningspoging?
„Zeker, want ze zijn wel degelijk onderdeel van de Europese familie. We respecteren de keuze van de IJslanders. Maar bijna één op de twee IJslanders stond wél open voor onderhandelingen met de Europese Unie. Dat signaal mogen we niet negeren.” En, voegt hij toe: „Zowel het Noordpoolgebied als de Noord-Atlantische Oceaan is van strategisch belang geworden voor onze veiligheid. Wat daar gebeurt, raakt ons rechtstreeks.”
De Benelux als wegbereider voor Europa?
„We hebben al eerder laten zien een proeftuin voor de Europese samenwerking te zijn. Artikel 350 van het Verdrag inzake de werking van de EU bepaalt expliciet dat we onze regionale samenwerking kunnen verdiepen. Door samen op te treden kunnen we meer gewicht in de schaal leggen, onze gezamenlijke belangen nastreven én Europa dichter bij belangrijke bondgenoten brengen. De Benelux mag niet alleen een erfenis zijn waar we trots op zijn. Het moet ook vandaag een politiek instrument zijn.”
Jullie doen onder meer het Noorse Andoya aan, waar ruim een week geleden de eerste succesvolle raketlancering naar een baan om de aarde vanaf het Europese vasteland plaatsvond.
„Het toont aan hoe breed het begrip veiligheid is geworden. Onze veiligheid speelt zich niet langer alleen af op het land, op zee of in de lucht. Zonder satellieten zijn er geen beveiligde communicatienetwerken, geen efficiënte navigatie of observatie. Zelf toegang hebben tot de ruimte en die kritieke technologieën beheersen, is ook een kwestie van Europese veiligheid en autonomie.”
„We moeten onze eigen veiligheid meer in handen nemen: investeren, onze capaciteiten versterken en bereid zijn meer verantwoordelijkheid te dragen. Een sterker Europa dat binnen de NAVO ten volle zijn rol opneemt, betekent ook een sterker bondgenootschap en een evenwichtigere trans-Atlantische relatie.”
Welke signaal wilt u afgeven?
„Als Benelux zijn we een geloofwaardige organisatie en bondgenoot. Met concrete resultaten. We hebben een grote economische voetafdruk in Europa, samen zijn we de vierde economische macht van Europa. Ook de boodschap aan de bevolking is belangrijk: we moeten onze banden versterken. De vraagstukken rondom defensie, energie… Er is geen land dat alleen een oplossing kan vinden.”
„Elk jaar komt via de onderzeese Zeepipe-pijpleiding rechtstreeks in Zeebrugge een hoeveelheid Noors gas aan die vergelijkbaar is met het totale jaarlijkse gasverbruik van België. Een belangrijk deel daarvan stroomt vervolgens verder naar onze buurlanden. België is zo een strategische toegangspoort voor Noors gas naar de rest van Europa.”
Hoe optimistisch bent u over de koers van Europa? Vindt u Europa geloofwaardig?
„Het is mijn plicht om optimistisch te blijven. Maar dat is niet altijd makkelijk. We moeten voorbereid zijn. We moeten onze bevolking voorbereiden…”
„Allez, we weten dat de enige manier om krachtig te zijn op het internationale toneel eenheid is. In de woorden van [de Belgische politicus] Paul-Henri Spaak: ‘In Europa zijn er alleen maar kleine landen. Het enige verschil is dat er landen zijn die dat weten, en andere die het nog niet weten.’ Alleen als we verenigd zijn kunnen we ophouden herbivoren te zijn in een wereld van carnivoren. Op tal van internationale dossiers hebben we laten zien dat het moeilijk was die eenheid te bereiken – denk aan Gaza, het migratiedossier, de bescherming van onze industrie tegen oneerlijke handelspraktijken vanuit China …. Het Europese buitenlandbeleid heeft veel aan geloofwaardigheid ingeboet. We moeten méér durven.”
Europa moet verharden?
„Absoluut, en zich verenigen. De VS, China .… ze spreken alleen maar power language.”
Dat betekent dat nationale belangen soms opzij moeten worden gezet. Meer bevoegdheden naar Europa dus?
„Ik verdedig de soevereiniteit van elk land. Maar ik ben er ook van overtuigd dat we in deze tijden meer macht moeten geven aan de Europese instellingen. Zo komen we ook af van interne concurrentie die de verdeeldheid drijft. Denk aan ongewenste waterbedeffecten. Bijvoorbeeld een strengere migratieaanpak in het ene land, die voelbaar is in een ander land. Een gezamenlijke aanpak zou veel beter zijn.”
„We moeten ook sneller kunnen besluiten en reageren. Elke keer dat we worden getroffen door een internationale schok, reageren andere landen meteen. Maar Europa heeft een tiental dagen nodig om tot consensus te komen. We kunnen ons geen machteloze indruk permitteren. Europa moet gerespecteerd worden.”
Respecteert België de EU? Brussel vormt het hart van Europa, is gastheer van de NAVO. Maar België bungelt steevast onderaan de lijst van investeringen in defensie.
„We waren een van de slechtste leerlingen van de klas, ja. Daarom heeft de huidige regering besloten om meer en sneller in defensie te investeren dan oorspronkelijk was beoogd. We hadden de intentie om de fameuze Navo-norm van 2 procent [van het bruto binnenlands product aan defensie-investeringen] tegen 2029 te bereiken, maar het is vorig jaar al gelukt. Het is geen makkelijke opgave, maar het is onze plicht een geloofwaardige bondgenoot te blijven.”
Jullie solidariteit werd eerder betwist in de Euroclear-kwestie, waarbij België de bevroren Russische tegoeden pertinent niet wilden aanboren voor een EU-lening aan Oekraïne.
„België heeft altijd verdedigd dat de Russische tegoeden geïmmobiliseerd moeten blijven, en niet geconfisqueerd, zolang Rusland zijn agressie tegen Oekraïne voortzet. Wij zijn vóór hulp aan Oekraïne, maar we zijn zeer voorzichtig als het om de bevroren tegoeden gaat. En niet omdat ze in België zijn gestald. Dit gaat over de veiligheid van heel Europa. De risico’s zijn te groot: juridisch, financieel, systemisch…”
„Andere landen zetten opnieuw druk, onder meer Nederland, Spanje, Zweden en Polen. Ze willen het Euroclear-dossier heropenen. Maar dat is onbespreekbaar. Onze lijn blijft ongewijzigd.”
Over naar diplomatie. De Amerikaanse ambassadeur in België, Bill White, mengt zich geregeld in binnenlandse kwesties. In februari in een nationaal debat over joodse besnijdenissen, door kritiek te uiten op een strafrechtelijk onderzoek in Antwerpen naar mogelijk illegale besnijdenissen. In augustus sprak White zich uit tegen de Universiteit Gent, die een omstreden Amerikaanse onderzoeker schorste. Dezelfde maand mengde hij zich in het Belgische debat over strengere regels voor alcoholreclame en viel hij de minister van Volksgezondheid aan met onder meer de volgende teksten ‘Who’s the biggest loser in Belgium?’ en ‘Vandenbroucke schaadt iedere vorm van levensvreugde’. Prévot ontbood hem herhaaldelijk voor een diplomatiek onderhoud.
Een doorn in het oog, ambassadeur White?
„We moeten met de kwaliteiten van Bill White werken. Het is een zakenman. Geen diplomaat. Dat weet hij, dat weten wij. Het kan natuurlijk ook een troef zijn: oproer veroorzaken om de handel tussen onze landen te doen groeien. Maar er bestaan limieten, diplomatieke codes. De VS zijn een belangrijke bondgenoot van België, maar dat geeft ze geen vrijbrief Belgische instellingen of ministers aan te vallen. Ik heb hem gevraagd voortaan stil te blijven.”
In een persbericht erkent White dat, maar hij heeft het ook over samenwerking met België en projecten van ‘miljarden dollars’, onder meer op het gebied van Amerikaans vloeibaar aardgas (lng), civiele nucleaire expertise en defensie.
„Hij heeft zijn persoonlijke intentie duidelijk uitgesproken. Maar er bestaat geen engagement van de Belgische regering. Zeker niet. Er moeten bepaalde procedures gevolgd worden.”
Ik heb tot slot een bericht van een Palestijnse student voor u. Ahmad Abu Jami, die met een Belgische beurs vastzit in Gaza maar geen hulp krijgt er weg te komen. Hij bedankt u voor uw onverdeelde steun.
„Dank, dat is zeer vriendelijk. Ik zou graag een oplossing vinden en heb dat ook geprobeerd. Maar er bestaat tot nog toe geen consensus binnen de coalitie.”
Europese praktijken in België?
„Exact: verdeeldheid alom. We zijn een mini-Europa.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie