Hommage aan zangeres Fairuz In een uitverkocht Concertgebouw in Amsterdam brachten de Palestijnse zangeres Nai Barghouti en de Syrische zanger Wasim Arslan met strijkorkest Amsterdam Sinfonietta een ode aan Fairuz. De Libanese zangeres is al ruim zestig jaar een symbool van verbinding in de Arabische wereld.
De Palestijnse zangeres Nai Barghouti en de Syrische zanger Wasim Arslan tijdens het eerbetoon aan Fairuz in het Concertgebouw op 15 september.
„Als de mensheid diplomatieke banden zou onderhouden met de hemel, dan zou Fairuz onze ambassadeur zijn”, zeggen ze in de Arabische wereld. En: „Fairuz is buurvrouw van de maan.” In een uitverkocht Concertgebouw brachten de Palestijnse zangeres en muzikant (ze speelt ook dwarsfluit) Nai Barghouti en de Syrische zanger Wasim Arslan dinsdagavond een ode aan de 90-jarige Libanese zangeres. Onder begeleiding van strijkorkest Amsterdam Sinfonietta brachten zij Fairuz’ muziek over heimwee, liefde en verlangen ten gehore.
Al meer dan zestig jaar is Fairuz (1935, ook wel geschreven als Fairouz; haar echte naam is Nouhad Haddad) een verbindende factor tussen groepen mensen, religies en nationaliteiten in de Arabische wereld. Haar muziek overstijgt de grenzen die tussen landen zijn getrokken. Met name in Libanon is zij een symbool van verbinding. Tijdens de verwoestende burgeroorlog (1975-1990) aldaar, verlieten grote groepen mensen het land, onder wie ook veel artiesten. Fairuz niet, zij besloot in Libanon te blijven. In haar muziek sprak ze zich uit tegen de oorlog – maar zonder ooit partij te kiezen voor een van de strijdende groepen.
Initiatiefnemer van het eerbetoon is Orville Breeveld, programmamaker en adviseur van het Concertgebouw. Breeveld is groot fan van Fairuz. „Je hoort de klassieke Arabische traditie in haar muziek, maar tegelijkertijd integreert ze er jazz in, en Latijns-Amerikaanse muziek.” Breeveld organiseerde vaker hommages aan artiesten uit verschillende culturen in het Concertgebouw. Hij wil meer diversiteit bereiken, zowel bij het publiek als in de artiesten die er worden geprogrammeerd. „Verschillende achtergronden zijn geen beperking, maar een verrijking”, zegt Breeveld. „Onze verschillen zijn cadeaus waar wij dankbaar voor moeten zijn.”
Voorafgaand aan het concert verzamelt publiek zich in de gangen van het Concertgebouw. Zoals de Libanese Rolla Choucair (47). „Fairuz is een icoon, haar muziek betekent ’thuis’ voor mij.” Ze legt uit dat de muziek belangrijk is voor de Arabische diaspora en dat ze die ook meeneemt in de opvoeding van haar kinderen. „We leren onze kinderen de taal, we voeden ze met ons eten en we laten ze luisteren naar Fairuz.”
Ghada Salem (46) en Rolla Choucair (47) (rechts) poseren voorafgaand aan het eerbetoon aan Fairuz in het Concertgebouw. Choucair: „Haar muziek betekent ’thuis’ voor mij.”
Reaam Salhab (43) en Omar Aldahhak (49) worden door Fairuz’ muziek meegenomen naar de dag waarop ze trouwden, vertellen ze. Salhab kijkt lachend naar haar man als haar wordt gevraagd naar haar favoriete nummer. „Toen wij op onze eerste date door de oude stad van Damascus liepen, hoorden wij ‘Ana Le Habiby‘. Toen greep Omar zijn kans. Hij legde een arm om mij heen, dat was het beginpunt van onze relatie.”
Mohammed Elgindy (75) en Seham Abd El Hady (74) reizen in hun hoofd naar Egypte bij het horen van Fairuz. „Wanneer ik naar school ging, luisterde ik naar haar”, zegt Abd Elhady. Elgindy wordt nostalgisch als hij de klanken van Fairuz hoort. „Door haar liedjes speelt er een film af in mijn hoofd die mij terugbrengt naar mooie tijden en de dagen die ik mis.”
Sehan Abed El Hady (74) en Mohammad El Gindy (75) reizen in hun hoofd naar Egypte bij het horen van Fairuz.
Om van Fairuz te houden hoef je geen Arabisch te spreken, weten Kees en José Grandin (78 en 73). „Fairuz zingt over liefde en liefde is een universele taal die je vanbinnen voelt”, zegt Kees. Ze luisteren al meer dan veertig jaar naar de Libanese zangeres. „Liefde daagt mensen uit om samen te zijn”, legt José uit. „Als ik naar haar luister, dan krijg ik het gevoel dat we als mensen hand in hand vooruit kunnen gaan, want de wereld is van ons allemaal.”
José en Kees Grandin. José: „Als ik naar haar luister, dan krijg ik het gevoel dat we als mensen hand in hand vooruit kunnen gaan.”
De avond begint met liedjes over verloren liefde. Presentator Danny Ghosen vertelt tussen de nummers door over het leven van Fairuz en wat zij voor de mensen in Libanon betekent, het land waar hij ook zelf is geboren. Hij vertelt over Fairuz’ eerste echtgenoot, de beroemde componist Assi Rahbani. Die schreef en componeerde haar muziek samen met zijn broer Mansour. Nadat Fairuz van hem scheidde, nam hun zoon Ziad het schrijven van zijn vader over.
Voor het orgel in de grote zaal van het Concertgebouw hangt een projectiescherm waarop elk liedje wordt aangekondigd en uitgelegd, voorzien van oude foto’s van Fairuz. Dat is fijn voor wie de muziek nog niet kent, maar diegenen zijn vanavond in de minderheid. De meeste liedjes zingt het publiek mee; zanger Wasim Arslan zweept de toehoorders op om mee te klappen.
Op een scherm verschijnt uitleg bij elk liedje, met foto’s van Fairuz.
Voorafgaand aan het concert vertelt zanger Wasim Arslan aan NRC dat de muziek hem meeneemt naar zijn geboortestad Aleppo. ”Fairuz heeft warmte, licht en schoonheid naar Syrië gebracht.” Arslan zingt, begeleid door het strijkorkest, een medley van zijn favoriete nummers. De liedjes staan voor hem symbool voor liefde, die je ook kunt verliezen. „Haar stem is een medicijn dat ons dag en nacht onze pijn kan verzachten.”
Amsterdam Sinfonietta speelde eerder al een ode aan de Egyptische zangeres Oum Kalthoum en ging mee op tournee met Nai Barghouti. Violist Petra Griffioen geniet van de samenwerking, vertelt ze voordat ze op moet: ”We spelen met Arabische musici die de muziek vanuit hun tenen kennen, ik vind dat bijzonder inspirerend.” Het samenspelen zorgt ook voor nieuwe kennis in het orkest. „Er zit heel veel herhaling in de muziek. Nederlandse arrangeurs zijn geneigd daar dan veel variatie in aan te brengen, terwijl het juist om die herhaling gaat. Een soort mantra-gevoel. Bij elke herhaling zak je een stukje dieper in de muziek.”
Het is muisstil in de zaal – op een paar zachte snikken na – als Nai Barghouti ‘Le Beirut’ inzet. ‘Le Beirut’ gaat over de Libanese hoofdstad, die na de burgeroorlog van 1975 tot 1990 in puin lag. Mensen in verschillende delen van de stad leefden jarenlang gescheiden van elkaar, verdeeld langs etnische en religieuze lijnen. Fairuz speelde Le Beirut onder andere in 1994, bij haar eerste optreden in Libanon sinds het begin van de oorlog. Tienduizenden Libanezen van verschillende achtergronden verzamelden zich op het Martelarenplein om haar te zien optreden. Het lied over de veerkracht van een gewonde stad heeft altijd veel weerklank gevonden in andere Arabische landen. Ook in het Concertgebouw houdt het applaus na afloop minutenlang aan.
Na ‘Le Beirut’ neemt Barghouti de zaal mee naar Palestina, haar geboorteland. ‘Al-Quds Al-Atika‘ is een ode aan de stad Jeruzalem. Fairuz schreef het lied nadat Israël Oost-Jeruzalem bezette in 1967. „Vertel de mensen wat er gebeurt, zodat hun geweten zal ontwaken”, zingt ze in het laatste couplet. Achterin de zaal roept iemand: ”Het geweten zal ontwaken!”.
Alhoewel het oeuvre van Fairuz ook veel vrolijke noten bevat, bestaat de setlist vanavond vooral uit nummers over onbereikbaar verlangen en heimwee. Dat geldt ook voor het laatste nummer van de avond, ‘Nasam Alayna El Hawa‘. Daarin vraagt Fairuz de wind om haar mee naar huis te dragen, voor die plek haar vergeet. Voordat Barghouti en Arslan de avond afsluiten, zegt presentator Ghosen: „Laat de wind ook ons nog één keer mee naar huis dragen.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie