Vaste prik aan het einde van de zomer: we fietsen naar de Rotterdamse Havendagen voor de stormbaan vandefensie. Militairen smeren er camouflage op de gezichtjes van de kinderen, tillen hen op indrukwekkende voertuigen, laten hen zien hoe ze door het vizier van allerhande vuurwapens kunnen kijken en de trekker kunnen overhalen.
En daar, temidden van de jongensdromen, had ik een eigen visioen. Dat er boven ons op de Parkkade plotseling een drone zou verschijnen. En nog één, en nog één, een hele zwerm. Dat we er in verwondering naar zouden wijzen, zoals je dat in vredestijd nog onbezorgd doet. Kijk daar! En dat die zwerm drones dan plotseling het vuur zou openen.
De militair die ons uitgebreid had verteld over de straffe overlevingstochten in de Noorse sneeuw en de bivak in de bush van Suriname, leg ik mijn angstdroom voor. Wat zouden ze doen in zo’n scenario? Ze hadden geoefend met kleiduiven schieten. Met een shotgun op bewegende objecten in de lucht vuren. Maar meer verdediging was er niet.
Het deed me denken aan 1940, toen we de waterlinie nog lieten vollopen tegen de oprukkende nazi’s. Drones zijn niet de enige kwetsbaarheid. Onze landmachteenheden staan sinds 2023 bijna volledig onder Duits commando. Ook in de deze week verschenen Miljoenennota staat het Duits-Nederlandse legerkorps weer trots vermeld. De innige militaire omhelzing met een land dat steeds verder onder Befehl dreigt te raken van de Poetin-vazallen van AfD.
Misschien goed om die situatie de komende jaren, zonder al te veel ruchtbaarheid, deels wat terug te draaien. Zoals we voor de zekerheid ook wat goudstaven terughalen uit de Verenigde Staten.
Zulke vreemde, onheilspellende septemberdagen zijn het. In Den Haag zien we de gebruikelijke gang van zaken. De Algemene Politieke Beschouwingen als jaarlijkse optocht van steeds weer dezelfde beleidskadavers: box 3, stikstof, WIA, asielmigratie. Nederland zit nog steeds vast in de modder. En tegelijkertijd vliegt nieuwe technologie als zwermen drones rondjes boven onze hoofden.
Er staan belachelijke dingen in de krant. Zo onbevattelijk, dat het misschien niet eens volledig in ons bewustzijn terechtkomt. Dat zwermen AI-agenten zonder toestemming, zonder beperking, zonder geweten of schuldbesef, op eigen houtje samenzweren, inbreken, bedriegen, saboteren en stelen om een door mensen gegeven opdracht te volbrengen.
Ik herinner me het gedachte-experiment van de Zweedse filosoof Nick Bostrom waarover ik tien jaar geleden las. Een directeur van een paperclipfabriek geeft AI de onschuldige opdracht om de productie te maximaliseren. Die AI exploiteert vervolgens zo rücksichtslos alle mogelijke grondstoffen, energie en productiecapaciteit dat ze per ongeluk de mensheid vernietigt, omdat die steeds in de weg loopt. Toen dacht ik: sciencefiction. Dat denk ik nu niet meer.
Met AI-agentenbendes heeft de mensheid een potentieel nieuw massavernietigingswapen erbij gekregen. De berichtgeving over de huidige staat van de technologie is summier en incompleet. Elke dag blijken er meer incidenten te hebben plaatsgevonden. De makers lijken de controle volledig kwijt. Niemand weet wat ze nu doen of waartoe ze morgen in staat zijn.
En omdat de mensheid het nergens meer over eens kan worden, is er geen zicht op iets als een non-proliferatieverdrag of internationale afspraken, zoals vroeger, toen staatsmannen dat voor kernwapens nog wel collectief noodzakelijk achtten.
Ik kijk de APB, en er kruipen rare gedachten in mijn hoofd. Dat er middenin de beantwoording van premier Jetten ineens pushberichten van de NOS binnenkomen. Dat in een klein Europees land een bank is aangevallen door een zwermpje AI-agenten. Mensen kunnen niet meer bij hun geld. Het betaalverkeer komt tot stilstand. Later op de dag volgen plunderingen. Op televisie zien we live verslag van steeds langere rijen bij pinautomaten.
En terwijl in de Kamer wordt geschorst voor de dinerpauze, worden er tientallen drones gesignaleerd boven de Randstad. Niemand weet van wie of waarom. Is het een uit de hand gelopen experiment van OpenAI? Een lone wolf bij één van de techbedrijven? Of Russen die zwermen Chinese AI-agenten opdracht hebben gegeven tot maximale ontregeling? Zijn we in oorlog? En zo ja, met wie? Of wat?
In Den Haag strompelt de regering verder. Iemand dient een motie in om het aantal regels voor ondernemers te verminderen. Op een ministerie verstopt een ambtenaar wat belastende informatie in een kluis. We beginnen een nieuwe hersteloperatie. De regering biedt ergens verontschuldigingen voor aan.
Maar zoals de Engelsen het zeggen: we zijn een sitting duck. Muurvast. Ingegraven. Met camouflage op onze gezichten achter de waterlinie. De toekomst vliegt rondjes om ons heen, en wij kunnen er alleen naar kijken.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie