Congresverkiezingen VS Gaat de strijd op 3 november tussen communisme en common sense, zoals Trump vorige week beweerde? Of raken de president en zijn Republikeinse partij zelf het politieke midden kwijt? Juist door Trumps besluit om MAGA-kandidaten te steunen en loyaliteit te eisen, zit zijn partij in meer staten dan nodig in het defensief.
James Talarico, kandidaat namens de Democraten voor een Senaatszetel in Texas. Volgens de peilingen staat hij licht voor op de Republikeinse kandidaat, de omstreden Texaanse justitieminister Ken Paxton.
De boodschap werd er spreker na spreker ingeramd, vorige week op de Republikeinse conventie in Dallas. De partij van president Donald Trump deed er alles aan de oppositie als links-radicale ‘gekkies’ weg te zetten. Democratische kandidaten voor de naderende Congresverkiezingen zouden „communistisch”, „gevaarlijk”, „ziek” dan wel „weird” zijn. Kies ons, desnoods als de minst slechte optie, stelde vicepresident JD Vance in zijn toespraak: „Lever het land niet uit aan een stel mafketels, alleen maar omdat je het misschien niet met elk beleidspunt van ons eens bent.”
Na de allerlaatste primaries van dit verkiezingsseizoen afgelopen dinsdag in Delaware, valt de balans voor de midterms op te maken. Hebben de Democraten bij hun voorverkiezingen inderdaad een scherpe afslag naar links genomen, terwijl de Republikeinen de partij van het ‘gezond verstand’ zijn? Wordt op 3 november een slag uitgevochten tussen communisme versus common sense, zoals Trump beweerde, of hebben juist de president en zijn partij het contact met de kiezer verloren? In drie staten kan het antwoord vallen.
Dit is de race waar landelijk de meeste aandacht naar uitgaat – en waar beide kampen vele tientallen miljoenen dollars inpompen. Texas geldt als betrouwbaar Republikeins bolwerk: de zuidelijke staat stuurde sinds 1993 geen Democratische senator naar Washington. Het jonge talent James Talarico (37) moet die ban breken. De politicus en prediker versloeg in de Democratische primary een zwarte vrouw en neemt het in november op tegen de zittende Texaanse minister van justitie, Ken Paxton.
Dat deze strijd spannend is, hebben de Republikeinen grotendeels aan hun president te danken. In de voorverkiezingen sprak Trump zijn steun uit aan Paxton, ook al sleept die een lange reeks corruptieschandalen en privéaffaires met zich mee. De president wilde echter afrekenen met de zittende senator John Cornyn. Die wat ouderwetsere partijgenoot was volgens Trump vijf jaar geleden niet „behulpzaam genoeg” tijdens het impeachmentproces tegen hem na de Capitoolbestorming van 2021.
De Trump-loyale primarykiezer volgde dat presidentiële stemadvies. Bij onafhankelijke en meer gematigde kiezers valt de corrupte schuinsmarcheerder Paxton echter minder in de smaak. In peilinggemiddelden en op voorspellingsites als Polymarket staat Talarico inmiddels met enkele procentpunten voor.
Trump lijkt zijn handen al van Paxton af te trekken: in Dallas maakte hij het wat slonzige voorkomen van de kandidaat herhaaldelijk belachelijk. Paxton moest het grimlachend aanhoren – hij heeft elke dollar van de partijleiding hard nodig. Trump maakte vorige week bekend 10 miljoen dollar (ruim 8,6 miljoen euro) uit zijn eigen campagnekas door te sluizen naar Paxton. De partij zelf komt met 47 miljoen en techoligarch Elon Musk geeft een kwart miljoen. Dat geld had deels naar andere bedreigde kandidaten gekund, als Trump minder wrokkig was geweest.
Begin dit jaar stond Iowa bij weinig politieke duiders op de kaart als een staat waar het er om zou gaan spannen. Nu is de landbouwstaat plots terug als ouderwetse swingstate. De overwegend witte kiezers stemden eerder deze eeuw tweemaal enthousiast op de eerste zwarte president, Barack Obama. De drie daaropvolgende verkiezingen won Trump er, met elke keer ruimere marges. In 2024 met 13 procentpunt voorsprong.
Dit jaar lijkt de pendule in Iowa terug te slingeren naar het midden. Democraten maken kans op het gouverneurschap en doen serieus mee om drie van de vier Huiszetels en een vrijgekomen Senaatszetel. Onder kiezers die in 2024 kwamen stemmen is het waarderingscijfer voor de president gedaald tot min-zeven, peilden YouGov en The Economist recent. De door Trump gesteunde kandidaat voor de gouverneursrace verloor zijn Republikeinse voorverkiezing – wat zelden gebeurt.
Dat Trumps populariteit in Iowa afbladdert, heeft vooral economische redenen. Vorig jaar deed Trumps handelsoorlog met China de sojaboeren pijn. Dit jaar lijdt de agrarische sector onder de escalerende heffingenstrijd met het nabijgelegen Canada. Het slepende conflict met Iran heeft de prijs van kunstmest en diesel voor landbouwvoertuigen opgejaagd. Trumps klopjacht op immigranten maakt het voor de vleesverwerkende industrie moeilijker werknemers te vinden.
De Democratische kandidaat-senator en oud-paralympiër Josh Turek hoopt voor zijn partij een zetel te winnen in landbouwstaat Iowa. Volgens de peilingen is hij in een nek-aan-nekrace verwikkeld met de Republikeinse kandidaat Ashley Hinson.
Net als in Texas heeft Trump de strijd in Iowa spannender gemaakt dan het had hoeven zijn. Begin vorig jaar was de zittende Republikeinse senator Joni Ernst sceptisch over Trumps voordracht van Pete Hegseth als minister van Defensie. Ernst is zelf een oud-gevechtsmilitair en werd ooit slachtoffer van seksueel geweld. Ze nam aanstoot aan Hegseths bewering dat vrouwen niet geschikt zijn voor gevechtstaken en aan de aantijgingen van aanranding tegen hem. Na intense druk uit het MAGA-kamp stemde ze voor zijn benoeming. Niet lang hierna maakte ze haar vertrek bekend en werd haar zetel vacant.
De Democraten hebben de deelstaatpoliticus en oud-paralympiër (rolstoelbasketbal) Josh Turek gekandideerd, die in 2022 zijn zetel veroverde in een district waar Trump eerder won. Turek werd na zijn primaryzege door zijn Republikeinse rivaal Ashley Hinson aangevallen op zijn ‘radicale agenda’, de afgelopen weken neemt zij juist enige afstand van de president. Zo noemde ze Trumps besluit om meer buitenlands rundvlees tariefvrij te importeren „een slecht idee”, dat veeboeren in Iowa zal raken.
Trump en zijn partij noemen de Democraten niet helemaal zonder reden radicaler dan voorheen. In een paar voorverkiezingsraces wisten uitgesproken linkse of economisch-populistische kandidaten een partijgenoot uit het establishment te verslaan – of kwamen ze dicht bij een zege. Sommige van deze hemelbestormers zijn ook lid van de Democratic-Socialists of America, een linkse factie binnen de oppositiepartij. Het is geen nieuwe richtingenstrijd: hij voert terug op 2016, toen Hillary Clinton als gedoodverfde favoriet de Democratische kandidatuur bijna verloor aan de linkse senator Bernie Sanders.
Kandidaten op de linkervleugel zijn vaak (maar zeker niet altijd) jonger. Ze hebben scherpe kritiek op de onvoorwaardelijke Amerikaanse steun aan Israël en sommigen komen voort uit de pro-Palestina-protestbeweging. Ook maken ze, zoals Sanders al decennia doet, een punt van de invloed die die de allerrijksten en grote bedrijven via donaties uitoefenen in Washington, ook binnen hun eigen partij. De oligarchie die onder Trump-II is ontstaan, sterkt hen in die boodschap.
Een deel van de kandidaten adresseert de zorgen over bestaanszekerheid met populistische voorstellen. Voor Europese begrippen zijn het soms redelijk gangbare sociaaldemocratische standpunten, zoals verhoging van het minimumloon, huurbevriezing, hogere vermogensbelasting en een algemene zorgverzekering. In de Amerikaanse context kunnen ze makkelijker als ‘socialistisch’ of ‘communistisch’ verdacht gemaakt worden.
De meeste linkse stokebranden wonnen in grootstedelijke, progressieve kiesdistricten, waar Democraten in november sowieso zullen winnen. Of dit type kandidaat ook in electoraal spannender districten kan winnen, moet blijken bij twee races in Michigan. In deze oude industriestaat aan de noordgrens moeten Democraten een Senaatszetel zien te behouden en hopen ze een Huis-zetel af te kunnen snoepen van de Republikeinen.
In die eerste race hebben de Democraten de politicus-arts Abdul El-Sayed genomineerd. De buitenstaander versloeg vorige maand nipt de centristische favoriet van de partijtop, na een campagne waarin hij zowel het Israël-beleid van zijn eigen partij laakte als de rol van het grote geld binnen de Amerikaanse politiek. Ook voor Michigans zevende Huis-district zetten Democraten een linkse buitenstaander op het stembiljet. William Lawrence, een klimaatactivist en huurrechtadvocaat, versloeg in zijn primaryrace twee centristische Democraten.
Klimaatactivist en huurrechtadvocaat William Lawrence voert in Michigan campagne voor een Huis-zetel. Hij is een van de meer uitgesproken linkse Democraten bij de Congresverkiezingen.
De Republikeinen en rechtse media probeerden de afgelopen weken beide kandidaten in Michigan verdacht te maken. Lawrence wordt een ‘crimineel’ genoemd, omdat hij ooit is veroordeeld voor deelname aan een protestactie tegen een pijpleiding. En El-Sayed wordt aangevallen op zijn band met de linkse online opiniemaker Hassan Piker, die in zijn populaire vlogs graag de controverse opzoekt.
Vorige maand had Fox News het vaker over Piker dan over transgenders en op de Republikeinse conventie kwam hij prominent voorbij in een videomontage over vermeende ‘wokewaanzin’ binnen de Democratische Partij. El-Sayed leidt vooralsnog in de peilingen en Lawrence gaat (met veel minder geld in kas) nek-aan-nek met zijn Republikeinse rivaal.
Internetopiniemaker Hasan Piker (links) neemt een selfie met Abdul El-Sayed, de linkse economisch-populistische kandidaat die voor de Democraten een Senaatszetel moet zien te behouden in Michigan. Republikeinen en rechtse media bekritiseren El-Sayed om zijn banden met de controversiële Piker, maar in de peilingen gaat de arts-politicus aan kop.
De aanvallen over en weer zullen met minder dan vijftig dagen te gaan tot verkiezingsdag zeker nog opgevoerd worden. Vooralsnog lijkt de Republikeinse strategie om de Democraten als geradicaliseerd af te schilderen niet veel uit te halen. In enkele Republikeinse staten (zoals North Carolina en Ohio) hebben Democraten juist hele sterke en centristische kandidaten aangewezen, waardoor twee Senaatszetels nu binnen handbereik komen. Juist Trumps besluit om MAGA-kandidaten te steunen en loyaliteit te eisen, heeft ertoe geleid dat zijn partij in meer staten dan nodig in het defensief zit.
De partijbijeenkomst in Texas heeft daarin geen verandering gebracht. In de meeste prognoses, peilinggemiddeldes en op voorspellingensites leken Republikeinen al voor hun conventie beide kamers van het Congres te verliezen. De president liet zich in Dallas twee dagen ophemelen, maar over twee brandende kiezerszorgen – bestaanszekerheid en AI – hoorden tv-kijkers weinig. Op de goksites Polymarket en Kalshi, die sneller trends oppikken dan peilingen, verslechterden de vooruitzichten van Trumps partij in de dagen erna verder.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie