Toespraak Von der Leyen
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is een toespraak die zich inmiddels bijna vanzelf schrijft: de jaarlijkse State of the Union van de voorzitter van de Europese Commissie. Toen Ursula von der Leyen aantrad, was er zeker wat aan de hand: ze moest vol aan de bak met de coronacrisis. Maar zes jaar later zitten de wereldgebeurtenissen pas echt in een stroomversnelling: oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten, ontsporing van een Amerikaanse president en van AI-taalmodellen, verstoorde handelsstromen en energieprijzen, klimaatverandering en bosbranden. VDL hoeft alleen maar te wijzen naar de buitenwereld om duidelijk te maken hoe hard Europese samenwerking en eenheid nodig zijn.
Dat deed ze dan ook woensdagochtend in Straatsburg. „We hebben nu te maken met een openlijk vijandige wereld”, zei Von der Leyen tegen de voor haar jaarlijkse toespraak verzamelde Europarlementariërs. Ze wees niet alleen naar buiten, maar ook naar binnen. Naar de „marionetten en stromannen” die met hulp van buitenlandse mogendheden Europa van binnenuit proberen te ondermijnen. Ze noemde geen namen, maar in haar eigen land zit de pro-Russische, uiterst rechtse Alternative für Deutschland (AfD) in de lift. Volgend jaar scoort de eurosceptische Marine Le Pen mogelijk hoge ogen bij de Franse presidentsverkiezingen.
Von der Leyen had het over Europese waarden die het verdedigen waard zijn, maar legde niet uit wat die waarden dan zijn. Ze kwam wel met een voorstel om het Europese migratiebeleid, dat nu al geregeld botst met die waarden, verder aan te scherpen. Wat de Europeanen zelf betreft: die hebben vooral recht op een hoop zaken: veiligheid, solidariteit, welvaart, huisvesting, gezondheidszorg. Maar Von der Leyen benoemde amper welke offers hier tegenover staan. Door de bosbranden in Europa was het een „zomer van de waarheid”, maar in de kern draaide haar reflectie hierop om klimaatadaptatie – het beperken van schade – en minder om het tegengaan van klimaatverandering zelf.
Veel Europeanen dromen van een sterker, efficiënter en onafhankelijker Europa, maar het geloof in de haalbaarheid hiervan is kwetsbaar, blijkt uit nieuw opinieonderzoek van de European Council on Foreign Relations (ECFR). De bijna 6.000 mensen die het ECFR liet interviewen (ook uit Nederland) werd onder meer gevraagd wat ze voor de Europese Unie zouden wensen over twintig jaar. Driekwart gebruikte woorden als eensgezind, vredig, veilig en welvarend. Slechts 13 procent wenste „minder Europa” of een vertrek uit de EU.
Tegelijkertijd zit er tussen hoop en verwachting een gapend gat. Veruit de meeste Europeanen vinden dat het niet denderend gaat met de EU en betwijfelen of dit kan veranderen. In andere woorden: politici kunnen wel zeggen dat ze Europa veiliger en aangenamer willen maken, maar overtuigen niet. Volgens ECFR volstaat de klassieke tweedeling pro-Europees versus eurosceptisch dan ook niet meer. Er is een derde categorie, van wat je europessimisten zou kunnen noemen: mensen die zouden willen dat Europa bloeit, maar betwijfelen of dit gaat lukken.
Deze toespraak van Von der Leyen zal dat niet veranderen. Wijzen naar het gevaar en zeggen dat het goed komt zolang iedereen blijft geloven in de Europese gedachte, volstaat niet. Op tal van terreinen moet de EU serieus een been bijtrekken. Ja, er gaat nu veel meer geld naar defensie, maar het uitgeven daarvan loopt te veel langs nationale lijnen en belangen. Ja, klimaatadaptatie is belangrijk, maar het terugbrengen van de uitstoot is toch echt belangrijker. De Europese gezondheidszorg is een groot goed, maar met een harteloos migratiebeleid ook een aflopende zaak. Wie zijn straks de verplegers? En ja, de aandacht voor extreemrechts is terecht, maar vergeet de vele Europeanen niet die hopen op een sterk Europa maar de weg daarnaartoe nog niet zien.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie