Politieke beschouwingen Twee dagen lang debatteert de Tweede Kamer over de begroting van Prinsjesdag. De verrassing van dag één: van JA21 hoeft het kabinet niet meer te kiezen tussen linksom of rechtsom. Steun kan ook ‘per onderwerp’.
Joost Eerdmans (JA21) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.
De Tweede Kamer wordt „een soort FEBO-snackmuur”. BBB-leider Henk Vermeer kijkt tevreden, bijna alle collega’s moeten hard lachen. Het is bijna acht uur ‘s avonds, de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen over de begroting van het kabinet-Jetten. Joost Eerdmans van JA21 heeft net gezegd dat het minderheidskabinet wat hem betreft toch niet meer hoeft te kiezen voor steun van óf de rechtse oppositie óf de linkse, voor de hele begroting. Hij wil ook wel per onderwerp, zeg sociale zaken of klimaat, onderhandelen met de coalitiepartijen D66, VVD en CDA.
En dan kan premier Rob Jetten dus, zegt Henk Vermeer, snackjes kiezen. Dan weer met een leuk dealtje met links, dan weer met rechts.
Eerdmans had ‘s ochtends, en ook alle weken daarvoor, iets heel anders gezegd. Volgens hem stond het kabinet voor een „T-splitsing”: oversteken en gewoon verder rijden was geen optie.
Dat het ineens helemaal anders blijkt te liggen, leidt tot verwarring bij alle andere partijen. PVV-leider Geert Wilders noemt het „chaos in de chaos”, hij staat op om bij de interruptiemicrofoon aan Eerdmans uit te leggen dat hij zal worden „gepiepeld”. „Voor asiel zal het kabinet gaan shoppen bij u, en voor stikstof bij Pro.” Naast hem staat Pro-leider Jesse Klaver, hij knikt bij alles wat Wilders zegt. „Heel dom”, vindt Wilders de ommezwaai van Eerdmans.
In het kabinetsvak glimlacht VVD-leider Dilan Yesilgöz, minister van Defensie en vicepremier. De VVD wil al vanaf de kabinetsformatie begin dit jaar steun van JA21, het liefst in één kabinet. Maar dat wilde D66 niet. Die partij wilde met Pro, maar dat hield de VVD tegen. En dat probleem is overduidelijk nog lang niet opgelost. „Sluiten jullie jezelf op in een hok”, had Klaver die ochtend nog tegen Jan Paternotte, fractievoorzitter van D66, gezegd. „Misschien moet een nieuwe informateur worden aangesteld om erachter te komen wat jullie nu eigenlijk willen.”
Klaver zegt wél de hele dag hetzelfde: „Kabinet, kies.” Pro eist dat de bezuinigingen op de sociale zekerheid helemaal van tafel gaan en dat mensen met veel geld meer belasting moeten gaan betalen. Jimmy Dijk van de SP had hem nog gevraagd of hij net zo veeleisend was bij de bezuinigingen op de zorg, maar dat was niet zo. Bij de zorg zag Klaver wél mogelijkheden voor bezuinigingen, die hij eerst nog wel zo noemde, maar dat woord al snel inruilde voor „besparingen”.
Klaver was ‘s ochtends als eerste aan het woord geweest en maakte een ontspannen indruk: hij maakte grapjes, feliciteerde Corrie van Brenk van 50Plus met haar verjaardag, waarna Wilders kwam zeggen dat oud-vicepremier van de PVV Fleur Agema óók jarig was. De Kamerleden roffelden op hun bankjes. In het kabinetsvak waren er, zoals elk jaar in dit tweedaagse debat, snoepjes. Op tafel bij VVD-staatssecretaris Eric van der Burg liggen stoepkrijtjes en anti-hoesttabletten. Vicepremier Bart van den Brink van het CDA, minister van Asiel, vouwt van papier een schaaltje. Af en toe pakt hij een snoepje en steekt het in zijn mond.
Mona Keijzer, ex-BBB en nu in haar eentje Kamerlid, zegt bij de interruptiemicrofoon tegen VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans dat ze de leden van de VVD wil oproepen om allemaal „e-mails te sturen”: ga met réchts. „Dat doen ze al”, roept Dilan Yesilgöz door de zaal. Ze lacht. Rob Jetten, naast haar, kijkt strak voor zich uit.
Voor D66 is het geen aantrekkelijk vooruitzicht om voor een meerderheid in de Tweede Kamer afhankelijk te zijn van JA21, die een informeel verbondje heeft gesloten met de SGP: de twee partijen trekken samen op in de gesprekken die ze de afgelopen maanden soms hadden met het kabinet. De D66-achterban zit zo goed als zeker helemaal niet te wachten op het rechtse beleid dat JA21 graag wil.
In de Tweede Kamer hebben de drie coalitiepartijen genoeg aan de steun van JA21 en de SGP, maar niet in de Eerste Kamer. Als het echt zover komt dat het kabinet gaat proberen om per onderwerp aan meerderheden te komen en ‘rechts’ de meest gebruikte optie wordt, betekent dat zo goed als zeker dat ook BBB, met 11 zetels in de Eerste Kamer, in elk geval tot aan de Provinciale Statenverkiezingen in maart belangrijk wordt voor Jetten. Na die verkiezingen, die ook bepalen hoe de zetels worden verdeeld in de Eerste Kamer, kan het weer helemaal anders zijn. Veel aandacht had het kabinet heel lang niet gehad voor BBB, Vermeer was deze zomer eerst niet eens uitgenodigd om te komen vertellen wat voor zijn partij belangrijk was in de begroting.
VVD’er Brekelmans zegt ’s middags een paar keer dat zijn partij graag wil dat het kabinet per onderwerp op zoek gaat naar steun. Het is volgens hem „niet binair”. Zoals Eerdmans later dus ook ineens vindt.
Maar of het zover komt dat Pro dat ook wil en bijvoorbeeld over stikstof een deal zal sluiten met het minderheidskabinet? Vergeet het maar, is de boodschap van Jesse Klaver. „De groeten.”
Na de pauze voor het avondeten is Henri Bontenbal van het CDA aan de beurt. Zijn boodschap wordt dat het kabinet nog steeds op zoek moet naar „een brede, stabiele meerderheid” in de Tweede en de Eerste Kamer. Maar VVD’er Brekelmans en Eerdmans van JA21 zijn nog niet in de grote debatzaal. Vermeer roept door de zaal: „Die zitten al samen in een hok.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie