De journalist en de muziek Na 36 jaar stopt popjournalist Hester Carvalho met schrijven over muziek, want ‘nieuwe onderwerpen trekken’. Afscheid in vier ontboezemingen.
Elke zaterdag om elf uur kwam huisschilder Henk de winkel binnen en riep vanaf de deur: ‘Hee mop, heb je nog wat te beuken?’ Uit de toonbank pakte ik de stapel platen die al voor hem klaar lag. Want Henk – hondenband, zwarte oogmake-up, roepnaam Henk de Hond – had een overzichtelijke smaak: uitsluitend hardcore uit de VS en Australië; harder, ruiger en sneller dan Britse punk.
Dit repertoire was te koop in de importwinkel waar ik in de jaren tachtig op zaterdag werkte. Lp’s en singles (nog geen cd’s) werden ingekocht bij distributeurs met ieder een eigen niche: West-Afrikaanse highlife, Noorse gitaarrock, dark wave uit Nieuw-Zeeland. En natuurlijk de begeerde Japanse persingen, twee keer zo duur als de andere, maar dan had je ook wat: een klaphoes van dik karton versierd met Japanse karakters en vooral een betere kwaliteit vinyl (‘persing’). Onder muziekliefhebbers was de persing een belangrijk onderwerp van gesprek. Een van de klanten kon zelfs ruiken of een persing Japans, Amerikaans of Nederlands was. Japans rook het lekkerst.
In die winkel leerde ik niet alleen veel muziek kennen – ik werd betaald in platen, vier per dag – ik ontdekte ook een tweede liefde: praten over muziek. Het analyseren, becommentariëren en vergelijken van de nieuwe singles van Echo & The Bunnymen, The Pixies of This Mortal Coil ging de hele dag door, met steeds andere klanten die hun mening kwamen geven.
Het leidde tot nieuwe inzichten. ‘Dat nummer dat The Jam gisteravond in de toegift speelde in Paradiso, ‘Heatwave’, is een oude hit van Martha and The Vandellas, moet je ook eens luisteren’. Zo volgde ik het spoor terug in de muziekgeschiedenis.
En tussendoor citeerde collega Arie de vileine parels die Elvis Costello in zijn teksten stopte, ‘She said that she was working for the ABC News/ it was as much of the alphabet as she knew how to use’, en onze favoriet: ‘I wish you luck with a capital ‘F’’.
Praten over muziek veranderde in schrijven over muziek. Dat was een droom die uitkwam, ik deed mijn werk voortaan dansend. Concerten bespreken was favoriet, het podium is voor mij de ultieme testcase. Hoe goed een album ook is, live is altijd beter. Een artiest in levenden lijve zien, het samenspel tussen muzikanten onderling, de dynamiek met het publiek, die magie is na vijftig jaar concertbezoek nog niet uitgewerkt.Ook belangrijk: napraten. Je hebt samen iets bijzonders meegemaakt, waar je heet van de naald verslag van doet. Welk nummer sprong eruit, had de artiest er zin in, zag je die oudere drummer die ze Opa Stokkie noemen?
Bij het wegen van muzikale elementen had ik één blinde vlek. De teksten. Er zijn mensen die teksten uit hun hoofd kennen, teksten analyseren of muziek zelfs waarderen juist om de teksten.
Bij mij is een tekst al snel ‘mama appelsap’ of ‘scuse me while I kiss this guy’. Sterker, ik versta de woorden niet, en eerlijk gezegd interesseren ze me ook niet. Mij kon het niet schelen wat de gemompelde eerste regel van ‘Smells Like Teen Spirit’ was, waar nogal wat mensen in het pre-internettijdperk hun hoofd over braken.
Ik heb me ervoor geschaamd, maar inmiddels snap ik hoe het zit. Zodra ik muziek hoor word ik in beslag genomen door in de eerste plaats de zangstem, dan door de muziek, daarna de klank van de woorden, en pas veel later hun betekenis. De gevoelens opgeroepen door klanken, winnen het van inhoud.
Ik merkte dat teksten voor artiesten belangrijk zijn, er wordt hard aan gewerkt en ze geven inzicht in hun innerlijk. Bij het voorbereiden van interviews was genius.com, de lyrics-website, dan ook onmisbaar.
Dat leverde soms verrassingen op. ‘Oh, daar gaat het over, inderdaad raak/grappig/diepzinnig/ontroerend’. ‘Stanka Pooh’ van Doechii, over de doodsangst van een zwarte vrouw voor politiegeweld, Lily Allen die haar hele laatste album wijdde aan een overspelige ex-echtgenoot, meerdere liedjes van Jarvis Cocker van Pulp. Zijn ‘Something Changed’ beschrijft hoe een ontmoeting je leven verandert. ‘I wrote this song two hours before we met/ I didn’t know your name or what you looked like yet/ I could have stayed at home and gone to bed […]/where would I be now if we’d never met/ Would I be singing this song to someone else instead?’ Altijd tranen in mijn ogen maar ligt dat aan de tekst of ook aan de tedere uitspraak en zijige violen?
Bijna iedereen om me heen wordt geraakt door hun muziek, en ik kom sinds Pablo Honey (1993) nog altijd niet verder dan een afstandelijk soort waardering. Ik vind het een gemis, want hun stijl heeft alles waar ik van hou: dwalende melodieën, ijle zang, avontuurlijke instrumentaties. Toch bereikt de emotionele lading niet mijn gemoed.
Hetzelfde gevoel, dat ik de enige hond ben die de hoge tonen niet kan horen, had ik bij de Amerikaanse band Geese. Ook hier unaniem enthousiasme tegenover mijn lauwe mening. Dat sloeg om bij hun concert in Paradiso, afgelopen maart. Hier bleek weer dat je een groep pas echt kunt beoordelen in hun live-versie.
De vier muzikanten in een schijnbare spagaat: ongeremde energie, gedisciplineerd gedoseerd. Ze voerden het publiek mee van ruige uitbarstingen naar plotselinge sereniteit – soms los, dan weer afgemeten, in een cadans van aantrekken en afstoten. Gehypnotiseerd stond ik te kijken.
Sprekend. Dat vertelde de geweldige danseres/zangeres Tahliah Barnett, alias FKA Twigs, tijdens een interview. Ik probeerde het nog wat af te buigen: ‘Bedoel je misschien je nanny?’ Nee, zei ze stralend, my nan.
Het is waarschijnlijk waar, bij onze ontmoeting drie jaar later zei ze het weer.
Er is de afgelopen 36 jaar veel veranderd in de muziek. De hoeveelheid nieuwe liedjes is overweldigend (per dag evenveel als in het hele jaar 1989). Een gisteren nog anonieme artiest kan vandaag via TikTok of SoundCloud een miljoenenpubliek bereikt hebben. Je moet goed opletten.
Ook veranderd: bij optredens staan er niet veel leeftijdgenoten meer in de zaal. Gelukkig heb ik concertfanaat Typex en jonge vriend Joy Caupain om de laatste ontwikkelingen mee door te nemen.
De voornaamste reden dat ik stop met de droombaan is dat nieuwe onderwerpen me trekken. Dat komt ook door muziek. De idealen en teksten – dus toch – van een aantal artiesten brengen me op nieuwe gedachten. Door Sophie Straat (‘Om 6 gaan we eten’), Ray Fuego (‘Fck Grnzn’), Naaz (‘Azadî’) en ook door de keuzen van mijn eigen dochters, zoek ik manieren om maatschappelijke betrokkenheid vorm te geven.
In mijn werk zag ik muziek graag als een spiegel van de samenleving. Wie weet geldt ooit ook het omgekeerde.
Begin deze eeuw interviewde ik Lou Reed. De in 2013 overleden held, bekend om zijn nukkige gedrag, was vriendelijker dan verwacht. Hij associeerde mijn naam met Hester Street in het New Yorkse Chinatown en met de hoofdpersoon van The Scarlet Letter. We hadden het over zijn band The Velvet Underground, die op dat moment een voorbeeld was voor New Yorkse groepen (The Strokes) en andere artiesten die hij goed vond. Argeloos vroeg ik of hij de nieuwe muziek bijhield. Reed barstte uit: ‘Keep up, keep up… dat is typisch journalistenpraat. Normale mensen lúísteren naar muziek.’
Daar verheug ik me op, muziek luisteren als Lou Reed.
Hester Carvalho (1964) won de Pop Pers Prijs en de Jip Golsteijn Journalistiekprijs voor artikelen in NRC. Ze schreef meerdere boeken over popmuziek, waaronder Paradiso 50 jaar en Ik laat me shine niet doffen. Hiphop, vriendschap, bravoure: opgroeien in de Bijlmer
The Birthday Party, Posthoornkerk, Amsterdam, 1981
Begin jaren tachtig was spugen en vechten door artiesten niet ongewoon, maar het venijn dat voorman Nick Cave van de onbekende Australische band The Birthday Party over het publiek uitstortte, was nieuw. Had de zanger een persoonlijke afkeer van zijn aanhang? Terwijl de vier muzikanten al net zo gemeen klonken, zocht Cave de confrontatie, woest op zijn knieën vallend voor de geschokte gezichten, slaand en porrend. Ik begon vooraan, en eindigde achter.
Public Enemy, IJsselhal, Zwolle, 1991
In een sporthal in Zwolle waar de toen populaire rapcrew Public Enemy optrad, zag ik voor het eerst een optreden dat helemaal in het teken stond van protest tegen ‘geïnstitutionaliseerd racisme’. Ook nieuw: de muziek werd niet door muzikanten gespeeld, maar door een dj met lp’s. Rappers Chuck D. en Flavor Flav waren de woedende motor van het concert, met teksten als ‘I Don’t wanna be called Yo Niga’ en ‘Fight the Power’. Hun strijd bleek universeel. De zaal scandeerde mee: ‘Fuck Racism! Surinam is in the House!’
Wende’s Vrijplaats, Carré, Amsterdam, 2025
Wende creëerde een vrijplaats voor zichzelf maar ook voor de aanwezigen. Begeleid door slechts één pianist gaf ze ruimte voor associaties en emotie, door gevoelens aan te stippen als weemoed, woede, liefde, droefheid, veerkracht, verzet. Op het ronde podium, omringd door uitgekiende spots, zong ze sobere versies van eigen liedjes en andermans liedjes, en danste een wondermooie choreografie met als danspartner een stoel.
Anaiis, bovenzaal Paradiso, Amsterdam, 2026
De muziek van de Senegalees-Franse zangeres Anaiis combineert elementen uit indierock, verfijnde r&b en jazz, haar lichte stem waait er als een briesje overheen. Haar lome armbewegingen, de zachtaardige manier waarop ze de zaal toespreekt en de ‘spirituele soul’ – zoals ze het zelf noemt – van haar muzikanten zorgen voor een bijzondere, koesterende sfeer waarvan je niet wilt losbreken.
Nick Cave, Best Kept Secret, Hilvarenbeek, 2026
Wie had gedacht dat de rebel zou uitgroeien tot een gentleman-zanger met een adorerend publiek? De bluesy oersoep van toen is nu een prachtig mozaïek van rock, avant-garde, gospel en wat rafelranden. Nog steeds zoekt Nick Cave contact met het publiek. Maar nu om liefde uit te wisselen.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie