Dinsdag werden op zeker 35 plekken op het spoor spullen neergelegd. Het treinverkeer in het midden en het oosten van het land was daardoor lange tijd ontregeld. Hoe gevaarlijk waren deze acties? "Er is met enig verstand van zaken gesaboteerd."
Dinsdagochtend vroeg, rond 5.30 uur, kwamen de eerste meldingen over sectiestoringen binnen bij ProRail. Dat betekent dat het ProRail-computersysteem delen van het spoor als 'bezet' ziet, terwijl er geen trein staat. Treinen kunnen daardoor niet verder rijden en komen stil te staan. ProRail bracht snel daarna naar buiten dat er "moedwillig" buizen aan het spoor waren vastgemaakt.
Deze vorm van sabotage klinkt direct heel gevaarlijk voor reizigers en medewerkers in de trein. Maar "mits het goed is gedaan, valt het gevaar wel mee", zegt Ira Helsloot, emeritus hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. "Er lijkt te zijn gekozen voor veilige sabotage", zegt Helsloot voorzichtig. "Maar: het blijft sabotage."
"Vooropgesteld: deze vorm van sabotage is natuurlijk gewoon asociaal vandalisme", zegt Helsloot. "Maar door de wijze waarop het is uitgevoerd, was het niet zo gevaarlijk." Het lijkt er volgens Helsloot op dat het is gedaan door iemand of door meerdere mensen met "enig verstand van het spoor".
De sabotage veroorzaakte vooral vervelende storingen en treinuitval, zegt ook Rob Goverde, hoogleraar Spoorverkeer aan de TU Delft. De buizen en ander materiaal blokkeerden in het systeem de mogelijkheid voor andere treinen om over dat stuk spoor te rijden.
Toch raakte een trein materiaal bij Steenwijk en kreeg het systeem geen seintje dat het spoor bezet was, wat tot gevaarlijke situaties had kunnen leiden.
Dat had ook anders kunnen aflopen. "Als een buis niet goed is bevestigd en niet goed contact maakt met de rails, kan het zijn dat er geen sein wordt doorgegeven dat het spoor bezet is", zegt Goverde. "Dan kan de trein het object raken en kan het gevaarlijk worden. In het ergste geval kan er een ontsporing plaatsvinden."
In Steenwijk is "óf een andere werkwijze toegepast, óf per ongeluk een buis niet goed bevestigd", zegt Helsloot. "Per ongeluk of expres - dat weten we niet." Volgens NS was er geen direct gevaar voor de mensen in de trein.
De acties waren vooral gevaarlijk voor de mensen die de spullen op het spoor hebben gelegd, zegt Goverde. "Ook in de nacht rijden er treinen. En die zijn zonder waarschuwing heel snel, heel dicht bij je."
Maar hoe werkt het beveiligingssysteem op het Nederlandse spoor eigenlijk? Het spoor heeft een detectiesysteem: de spoorstroomloop. Dat systeem detecteert wanneer de stalen wielen van een trein contact maken met de stalen rails.
Dat seintje wordt doorgegeven aan het ATB-systeem in treinen. ATB staat voor automatische treinbeïnvloeding. Als dat systeem doorkrijgt dat er een trein op een treinblok - van vaak enkele honderden meters - rijdt, wordt automatisch verhinderd dat een andere trein in datzelfde blok kan rijden.
Bij sabotage zoals dinsdag, waarbij de trein werd vervangen door een stalen object, denkt het systeem dat er een trein rijdt en blokkeert het de mogelijkheid voor echte treinen om het blok in te rijden.
Een machinist, die dan stil komt te staan op het spoor, trekt aan de bel omdat de trein niet verder kan. Een bestrijdingsteam van ProRail moet dan komen om te kijken wat er aan de hand is en het materiaal te verwijderen. Dat kost tijd, soms wel twee uur. Tot die tijd kunnen er geen treinen rijden.
Op de vraag of het spoor in Nederland beter kan worden beveiligd tegen dit soort acties, is Helsloot duidelijk. Volgens hem is dat niet mogelijk, doordat het Nederlandse spoorwegnet daar te groot voor is met zoveel kilometers aan rails. "Je kunt niet overal agenten neerzetten."
Het beveiligingssysteem, dat erop gericht is treinen niet te laten ontsporen, heeft dan ook goed gefunctioneerd volgens de hoogleraar. Op het incident in Steenwijk na heeft het systeem opgemerkt dat het spoor 'bezet' was en dat er dus geen treinen konden rijden.
"Maar het spoor blijft kwetsbaar voor dit soort sabotage. Daar kunnen we niet omheen", zegt Helsloot.
Source: Nu.nl algemeen