Boerenprotest In Arnhem kwamen boeren samen op te protesteren tegen provinciaal stikstofbeleid. Over de spoorsabotage van dinsdag, waar mogelijk boeren bij betrokken waren, zijn de meningen verdeeld. „Burgers moeten nooit risico lopen, maar als je zoveel onrecht wordt aangedaan sta je niet altijd voor jezelf in.”
Koe Keetje wordt het plein bij het provinciehuis in Arnhem op gevoerd door Erik Timmermans.
Melkveehouders Arjan Prons en Erik Timmermans hebben een koe meegenomen uit de Betuwe. Prons legt stro neer op het plein voor de Eusebiuskerk in Arnhem. Daar wordt koe Keetje even later neergezet, pal voor het provinciehuis, met zicht op een stuk of vijftig trekkers die zich rij aan rij hebben opgesteld. „Een mooie stunt”, zegt Prons, die zo hoopt „het geweten van de politiek aan te spreken”.
Er hangen omgekeerde vlaggen op het plein, doeken met leuzen (‘Nooit vergeten, boeren zorgen voor uw eten, groeten de boeren uit Lingewaard’), er is een oude melkbus voor bijdragen, een podium voor sprekers. Op het oog is het een van de vele lokale en regionale boerenprotesten die plaatsvinden sinds het kabinet eind juni nieuwe, ingrijpende, stikstofplannen bekendmaakte.
Toch voelt veel anders, nu dinsdag, op Prinsjesdag, de boeren veel aandacht hebben getrokken met grote protestacties. Langs grote wegen waren verschillende branden gesticht, waardoor het verkeer deels stil kwam te liggen. Een groepje boeren werd langs de A2 gearresteerd (en ’s avonds weer vrijgelaten) en bij Stroe moest de Mobiele Eenheid kort ingrijpen.
De grootste schok veroorzaakten sabotageacties op het spoor, die het treinverkeer lange tijd platlegden. Metalen buizen en andere materialen werden op zeker 35 plaatsen op het spoor gelegd, en zelfs na het verwijderen ervan weer teruggeplaatst. Levensgevaarlijk, zeiden premier Rob Jetten en ProRail-topvrouw Mirjam van Velthuizen, al vielen er geen gewonden. Politie en AIVD zijn een onderzoek begonnen.
De sabotage is niet opgeëist, maar er zijn signalen dat het mogelijk zou gaan om zogenoemde ‘wilde acties’ van protesterende boeren. Allereerst zei Sieta van Keimpema, bestuurslid van Farmers Defence Force, dat het haar „niet zou verbazen” als boeren betrokken waren, al vertelde ze erbij dat haar organisatie niet betrokken was.
In appgroepen van boeren, meldden bronnen aan de NOS, werd voorafgaand aan de acties gesproken over mogelijke spoorsabotage. Dat zou kunnen passen in de opzet van de boerenprotesten, die lokaal worden georganiseerd door ‘trekkergroepen’, zonder dat leidende organisaties precies weten hoe de acties eruit zullen zien. Het past ook bij het feit dat verschillende boerenactiegroepen eropuit waren te escaleren met hun protesten.
Op het plein in Arnhem worstelen veel boeren – ze zeggen allemaal niets te weten over mogelijke daders – met een reactie op de gebeurtenissen. Melkveehouder Arjan Prons vindt dat acties „altijd vredelievend moeten zijn”, maar begrijpt tegelijkertijd dat mensen „een streep over kunnen gaan”, omdat „de politiek niet luistert”. Prons: „Burgers moeten nooit risico lopen, maar als je zoveel onrecht wordt aangedaan, sta je niet altijd voor jezelf in.”
Arnold Ruitenbeek, melkveehouder uit Stroe, vindt het overdreven dat de acties ‘levensgevaarlijk’ worden genoemd – „de treinen stonden netjes stil door die storing.” Hij heeft de afgelopen dagen – dinsdag protesteerde hij op de snelweg bij Stroe – juist veel steun ervaren van mensen die hun duimen opstaken en naar de boeren toeterden. Toch leest hij online en in de media steeds over het spoor, de branden en ook over een dodelijk ongeval dat eerder gebeurde in een file rond een protestactie in Den Bosch. „Dat wordt er allemaal de hele tijd bijgehaald, daar word ik moe van.”
De mensen van de boerenactiegroepen die in Arnhem zijn, hebben het liever niet meer over Prinsjesdag en willen zeker niet speculeren over wie het gedaan kan hebben. Erik Luiten, voorzitter van Agractie, vindt dat praten over de gebeurtenissen „afleidt van de inhoud”. Hij roept iedereen op om „binnen de kaders van de wet te blijven”. Jeroen van Maanen van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond: „Als je jarenlang mensen in het nauw duwt moet je niet raar staan te kijken als ze rare dingen gaan doen.”
Karolien Hupkes, bestuurslid van LTO Noord, noemt sabotage van het spoor „onacceptabel”, die heeft volgens haar „niets te maken” met een gezonde manier van demonstreren. Maar liever heeft ze het „over de gezinnen die geraakt worden door het beleid van de provincie”.
Dat is waar iedereen op uitkomt: het moet over de inhoud gaan. Hier in Arnhem is dat het provinciaal beleid, dat op veel vlakken voorloopt op de landelijke plannen. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat Gelderland als eerste strenge ‘stikstofstroken’ rond kwetsbare natuur aanlegt. Dat wil het kabinet ook, maar de uitwerking is hier al verder. Boeren krijgen het in die gebieden naar verwachting moeilijk om hun bedrijven te behouden, zeker omdat er ook veel andere maatregelen klaarliggen. Hupkes tegen de Statenleden op het plein: „Kijk niet weg van natuur, bodem en water, maar vraag u wel af wat dit beleid doet met de mensen achter de cijfers en plannen.”
Een van die mensen is boerin Meike Lubbers, die veel aan natuurbeheer doet, imker is en de vlinderstand monitort, maar desondanks haar melkveehouderij bedreigd ziet door de stikstofplannen. „De rek is eruit”, zegt ze op het podium. Rob van der Kroon, bestuurder van de Gelderse club voor jonge boeren (GAJK): „Wij willen rekening houden met dierenwelzijn, water, bodem en klimaat, maar met deze visie van de provincie kúnnen we geen toekomst opbouwen.”
Als plotseling een regenbui over het plein trekt, wordt koe Keetje snel weggevoerd. Niemand heeft het meer over branden of de spoorwegen. Alleen Sander Bos, directeur van de Nederlandse Fruittelers Organisatie (NFO), refereert er kort aan op het podium: „Laat u niet afleiden door de media die het alleen hebben over acties van gisteren die wel of niet met land- en tuinbouw te maken hebben. Ik heb geen idee. Het gaat om het beleid dat nu voorligt, de stapeling van ambities waar het mes in moet.”
Met medewerking van Bart Hinke
Er waren zo’n vijftig trekkers naar Arnhem gekomen voor protest tegen provinciaal stikstofbeleid.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie