Op heidevelden is zichtbaar dat deze zomer warm en droog was. „Zelfs kraaiheide, een soort die normaal het hele jaar door groen blijft, was nu geel geworden.”
Mooi bruin is niet lelijk. Ook in verdroogde vorm kunnen de uitgestrekte heidevelden in dit jaargetijde nog fotogeniek ogen. Maar tóch – in vergelijking met het prachtige paars dat normaliter begin september op de Veluwe (en elders) is te zien, is het huidige oranjebruin wel even slikken.
Fotograaf Theo Bosboom dwaalde de afgelopen recordwarme zomer met zijn camera over de Wilde Kamp en het Houtdorperveld, bij Garderen. Dat laatste is een van de grootste drogeheidegebieden van Nederland. Verwarrend genoeg is ‘droge heide’ (net als ‘natte heide’) ook een zogeheten natuurdoeltype: zeker op de hogere zandgronden komen vaak kenmerkende soorten als struikheide, dopheide en kraaiheide voor.
Maar nu was er meer aan de hand, aldus Bosboom. „Het paars werd niet alleen afgewisseld met grote vlakken bruin en oranje, maar ook met grijs. Zelfs kraaiheide, een soort die normaal het hele jaar door groen blijft, was nu geel geworden.” Waar de oranjebruine struiken recent zijn afgestorven, zijn de grijze struikjes de restanten van een ándere droge, hete zomer: die van 2018.
Waarom de ene heidestruik wel doodgaat en de andere het overleeft, heeft deels te maken met de bodemsamenstelling, aldus terreinbeheerder Staatsbosbeheer. In lemige, kleiige bodem wordt vocht net wat langer vastgehouden dan op droge zandgrond. Op kleine afstand kunnen zo al grote verschillen ontstaan.
Ook leeftijd speelt een rol. Oudere planten hebben diepere wortels en daarmee kunnen ze dus in theorie makkelijker bij het grondwater. Toch bleek eind 2025 uit langlopend droogteonderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) dat jonge heidestruiken zich beter herstellen en beter bestand zijn tegen een tweede droogte – waarschijnlijk omdat ze dan extra diepe wortels hebben aangemaakt.
Vijfentwintig jaar lang bestudeerden de UvA-onderzoekers naar een stuk heide bij het Gelderse Oldebroek, en zagen daarbij ook dat droogte niet alleen nadelig is voor de vegetatie maar ook voor het klimaat. Langdurige droogte verandert planten- en bodemgemeenschappen zodanig dat ze niet meer herstellen, en minder CO2 vastleggen. De achteruitgang in CO2-opname is duidelijker zichtbaar bij oude heideplanten dan bij jonge. Om die reden is het ook belangrijk om bij heidebeheer te zorgen voor voldoende jonge aanplant, concluderen de onderzoekers in hun artikel in Global Change Biology.
Overigens is droogte niet de enige bedreiging van heidegebieden. Ook een teveel aan stikstof is nadelig, net als de vraat van het heidehaantje. Die millimetergrote keversoort (Lochmaea suturalis) kan een spoor van verwoesting achterlaten.
Ondanks de droogte kon Bosboom toch de schoonheid van het landschap zien, en zag hij in de veerkracht van de paarse struiken een teken van hoop. Naast zijn camera gebruikte hij voor een deel van de beelden ook een opvallend ander attribuut: zijn keukentrap. Drones zijn niet toegelaten boven de gebieden, dus zo kon hij toch fotograferen van enige hoogte.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie