Gaza De Israëlische makers van de documentaire NAZA, over de genocide in Gaza, ontvingen afgelopen weekend een staande ovatie op het filmfestival van Venetië. Op last van een Israëlische minister wordt onderzocht of hun staatsburgerschap ze kan worden ontnomen. Het leger spreekt van „valse beschuldigingen”.
De documentairemakers Yuval Abraham en Rachel Szor na ontvangst van de juryprijs, afgelopen weekend op het filmfestival van Venetië, voor hun documentaire NAZA.
Een vijfentwintig minuten lange staande ovatie. Dat was de ontvangst van de documentaire NAZA, over de genocide in Gaza, tijdens het filmfestival van Venetië afgelopen weekend. De documentaire, gemaakt door de Israëlische onderzoeksjournalisten Yuval Abraham en Rachel Szor, won er de juryprijs.
‘NAZA’ is een Hebreeuws acroniem voor nezeg agavi (nevenschade) en verwijst naar het geaccepteerde aantal burgers dat bij een luchtaanval wordt gedood in Gaza. Daar ligt het dodental sinds 7 oktober 2023 inmiddels op ruim 73.000, onder wie meer dan 20.000 kinderen.
Gefilmd vanaf de daken van Tel Aviv bij nacht, spraken de makers in het geheim met 24 geanonimiseerde soldaten, officieren en leden van het veiligheidsapparaat. Een officier zegt dat hij zich in honderden gevallen bewust was van de aanwezigheid van Palestijnse families – een man die tegen zijn vrouw praat, een huilende baby – en vervolgens toch toestemming gaf voor een bombardement. In één geval zou er toestemming zijn gegeven om vijfhonderd burgerslachtoffers te maken bij een menselijk doelwit.
De documentaire bouwt voort op eerdere publicaties van de Britse krant The Guardian en het Israëlisch-Palestijnse onlinetijdschrift +972 Magazine, onder meer over het gebruik van AI door het Israëlische leger om doelwitten te genereren, waarbij grote aantallen burgerslachtoffers worden geaccepteerd.
Abraham zei dat hij deze film wilde maken, „omdat het aanhoren van getuigenissen van officieren die zelf deze moordsystemen bedienden of ontwierpen, het ontkennen van de misdaden kan bemoeilijken”. „We voelden een verantwoordelijkheid als Israëliërs om onze positie te gebruiken en ons vermogen om vertrouwen te winnen, om interne getuigenissen te krijgen over hoe het systeem van binnenuit werkt.”
Volgens Abraham zijn Israëliërs geneigd de misdaden in Gaza af te schuiven op de rechtse regering, maar komen veel soldaten „uit het hart van Israëls liberale kamp”. De film werpt zo ook licht op het liberale imago van Tel Aviv, vanuit waar de massamoorden in Gaza op afstand worden uitgevoerd.
„We richtten de cameralens ook op Tel Aviv en zijn inwoners bij nacht, en bevroegen de stad als een bubbel waarin het gewone leven doorgaat, terwijl op slechts zestig kilometer afstand Palestijnen worden afgeslacht”, aldus Abraham in +972 Magazine.
De film is nog niet in bioscopen te zien. In Israël wordt hij mogelijk helemaal niet vertoond. Toch heeft hij daar alvast een storm van woede losgemaakt onder politici, de legertop en in het publieke debat. De regisseurs worden er bestempeld als landverraders.
„We strijden tegen mondiale antisemitische ophitsing, en het is ontoelaatbaar als dit vanuit ons midden komt”, zei premier Benjamin Netanyahu op Telegram. Legerchef Eyal Zamir sprak van „valse beschuldigingen”, een „aanval op Israël”, en een „bloedsprookje”. Maandag adviseerde hij de juridisch adviseur van het leger om stappen te ondernemen tegen de regisseurs, vanwege de „mogelijke implicaties” voor soldaten en Israëls nationale veiligheid.
Minister Miki Zohar (Cultuur) heeft gedreigd om de regisseurs hun staatsburgerschap te ontnemen – dat is in Israël bij wet mogelijk in het geval van „schending van trouw aan de staat”. Maandag verzocht hij het ministerie van Binnenlandse Zaken om uit te zoeken of daar een juridische basis voor is. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken kwamen ambtenaren bijeen om een internationale reactie te bespreken.
Guardian News and Media, dat de documentaire produceerde, is „verontrust door de autoritaire reactie” op de film in Israël, aldus een woordvoerder. „NAZA is gebaseerd op meer dan drie jaar onderzoeksjournalistiek. De getuigenissen zijn waar en wij geloven dat ze gehoord moeten worden.”
Vanuit Israël kwamen ook andere reacties op de film. „Ik heb het nog nooit zo moeilijk gevonden om een film te kijken. Ik kromp fysiek ineen op mijn stoel”, schreef Haaretz-journalist Raviv Drucker, die in de rest van het stuk een zelfverklaarde „defensieve houding aannam” door te betogen dat de rol van Hamas en de aanval op 7 oktober 2023 onterecht waren weggelaten.
Tweehonderd Israëlische filmmakers hebben met een petitie hun steun betuigd en de hoop uitgesproken dat de film ook in Israël zal worden vertoond. Abraham en Szor maakten eerder deel uit van het team achter de Oscar-winnende documentaire No Other Land, over de gewelddadige verdrijving van Palestijnen door kolonisten en het leger op de bezette Westelijke Jordaanoever.
Op sociale media klonk ook kritiek van een hele andere aard. Hadden de makers in plaats van de daders anonimiteit te verlenen, ze niet beter direct kunnen aangeven bij het Internationaal Strafhof?
En was hier geen sprake van asymmetrie in de geloofwaardigheid die aan Israëlische en Palestijnse perspectieven wordt toegekend? De Israëlische regisseurs ontvingen een staande ovatie voor een documentaire die volgens veel commentatoren slechts bevestigt – nu vanuit het perspectief van daders – wat Palestijnse journalisten en ooggetuigen ter plaatste, en verschillende experts, al jaren zeggen.
Abraham, bewust van deze kritiek, benadrukte in zijn toespraak dat de film niet is gemaakt om te laten zien wat er in Gaza gebeurt. Dat hebben Palestijnse journalisten laten zien, van wie er ruim tweehonderd door Israël zijn vermoord. Het doel, aldus Abraham, is dat de misdaden door de film moeilijker te ontkennen zullen zijn in Israël, maar ook door zijn bondgenoten in Europa en de VS, die het laten gebeuren.
„Twee dingen kunnen waar zijn”, concludeerde Mohammad Shehada, een Palestijnse analist uit Gaza, op X. Hij noemde de film „cruciaal documentair bewijs tegen genocideontkenners”, maar sprak ook van een „hypocriete wereld” waarin Israëliërs die zich verzetten tegen apartheid en genocide applaus krijgen, terwijl Palestijnen die hetzelfde zeggen niet worden geloofd.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie