Zwarte komedie De in een algeheel drankgelag ontaarde Finse Mäntsälä-coup van 1932 is nu verfilmd in de geestige politieke komedie ‘The Kidnapping of a President’. Hierin zien we hoe Kurt Wallenius, die zich een Finse Mussolini waant, een fatale combinatie vormt met overste Eero Kuussaari, een onzekere, rancuneuze dronkelap.
Beeld uit ‘The Kidnapping of a President’.
The Kidnapping of a President. Regie: Samuli Valkama. Met: Jussi Vatanen, Aku Sipola, Pertti Sveholm, Riitta Havukainen, Elias Salonen. Lengte:
84 min. In de bioscoop.
De staatsgreep als klucht: voorbeelden te over. Denk aan de overste Tejero, die in 1981 in het plafond van het Spaanse parlement schoot. Of de coup van dronken hardliners die in 1991 de Sovjet-Unie velde. Of de Duitse Kapp-putsch van 1920, die ontrafelde toen het in de veroverde Rijkskanselarij ontbrak aan ambtenaren of pennen om decreten te regelen. Of de hotelcoup in Manilla van 1986, toen aanhangers van de oude dictator Marcos na drie dagen in een luxeresort zonder water of stroom hun tegenregering ontbonden.
In dat rijtje past zeker de in een algeheel drankgelag ontaarde Finse Mäntsälä-coup van 1932, verfilmd in de geestige politieke komedie The Kidnapping of a President, die qua vibe doet denken aan satire The Death of Stalin. De film voegt die coup voor het gemak samen met de extreemrechtse ontvoering van (ex)-president Kaarlo Juho Ståhlberg in oktober 1930; een bejaarde, alom gerespecteerde jurist die streefde naar verzoening na de burgeroorlog tussen ‘witten’ en ‘roden’ van 1918. Daar valt iets voor te zeggen: beide incidenten markeerden de ondergang van de fascistische Lapua-beweging, en generaal-majoor Kurt Wallenius speelde telkens een hoofdrol.
Wallenius is in The Kidnapping of a President een Finse Tejero: een brallerige, viriel poserende windbuil die zich een Finse Mussolini waant die gaat afrekenen met parasitaire elites. Hij vormt een fatale combinatie met overste Eero Kuussaari, een onzekere, rancuneuze dronkelap die hogerop hoopt te komen door Wallenius’ verheven zelfbeeld te strelen. Hij geeft bevel de brave Ståhlberg te ontvoeren. Ontvoeringen per auto kwamen indertijd veel voor in Finland: communisten, echt en vermeend, werden dan gemolesteerd, in een auto geduwd en over de Russische grens gezet. De politie kneep een oogje dicht. Ståhlberg was evenwel van een ander kaliber. De ontvoering werd een schandaal waardoor brave burgers zich van het fascisme afkeerden.
De film volgt in grote lijnen de versie van het latere proces tegen Kuussaari en Wallenius. Kuussaari gaf het kidnapbevel – al dan niet met Wallenius’ medeweten – tijdens een meerdaags drinkgelag. Na afloop was hij dat vergeten; hij was verbijsterd toen Ståhlbergs kidnappers hem belden voor nadere instructie. Door die versie kwam het duo er in het proces genadig vanaf, met ontslag uit het leger en een korte celstraf die in hoger beroep ongedaan werd gemaakt. Toch klinkt het een beetje als de standaardtruc van populisten die te ver gingen. „Laten we gewoon zeggen dat het allemaal een grap was”, zegt Wallenius in de film als zijn coup in duigen valt.
The Kidnapping of a President vertelt het verhaal van de schertscoup via twee sporen: het bejaarde echtpaar Ståhlberg, dat hoofdschuddend op de achterbank hun infantiele kidnappers observeert, en de stomdronken militaire kliek rond Wallenius die zichzelf een coup inrommelt. De schade lijkt te overzien: het enige zekere slachtoffer is een van communistische sympathieën verdachte koe.
Als compacte, luchtige komedie bagatelliseert The Kidnapping of a President wellicht de Finse situatie rond 1930, toen fascistische knokploegen vrij spel hadden omdat het burgerlijke midden de onbetrouwbaar geachte politie of het leger nauwelijks durfde in te zetten. Door overmoed en dronken vandalisme verspeelden ze vervolgens elk kleinburgerlijk krediet. Je zou denken: gun extreemrechts de strop om zichzelf op te hangen. Een troostrijke gedachte. Helaas zijn niet alle coupplegers incompetent.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie