Politiek De Miljoenennota bevat diverse politieke ‘cadeautjes’ voor links en rechts, maar oppositiepartijen spreken van een richtingloos kabinet. „We zien een vleugellam kabinet dat nog steeds niet weet hoe het tot een meerderheid wil komen.”
Eelco Heinen, minister van Financiën, draagt het koffertje met de Miljoenennota tijdens Prinsjesdag.
De Glazen Koets met koning Willem-Alexander, koningin Máxima en kroonprinses Amalia reed deze Prinsjesdag door een met rode verf besmeurde straat. Dat was het werk van activisten van Extinction Rebellion. De protestgroep vindt dat het kabinet te weinig doet om klimaatverandering tegen te gaan.
Terwijl het koningshuis op weg was naar de schouwburg van Den Haag voor de jaarlijkse Troonrede van de koning, werd elders in het land ook gedemonstreerd. Zowel in Drenthe als Utrecht woedden brandjes langs snelwegen. Vermoedelijk waren die aangestoken door boeren, uit verzet tegen de stikstofplannen van de regering. Ook werd deze Prinsjesdag het spoor op vele plekken gesaboteerd. Al snel ging hierbij de verdenking ook naar radicale boeren.
In de Troonrede kreeg iedereen even een aai over de bol. De koning erkende de pijn van boeren, noemde ambitieus klimaatbeleid „hard nodig”. Voorstanders van een strenger asielbeleid beloofde hij een strenger asielbeleid en voor tegenstanders had hij de boodschap dat in Nederland „altijd ruimte” moet blijven voor „mensen die vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking”. Het ging ook over wonen, zorg, defensie, infrastructuur, de arbeidsmarkt.
Er werd ook verwezen naar de benarde situatie van het minderheidskabinet van Rob Jetten (D66). Voor alle plannen die de koning opsomde, heeft het kabinet nog geen meerderheid in de Tweede Kamer. Dat maakt de Algemene Politieke Beschouwingen woensdag en donderdag extra spannend. Dat is het belangrijkste debat van het politieke jaar dat gaat over de door het kabinet gepresenteerde begroting voor 2027. Willem-Alexander sloot de Troonrede af met de boodschap dat Nederland „in een eeuwenlange traditie van samenwerking” staat. „Het is in die traditie dat de regering met u wil blijven werken aan een beter Nederland.”
Of de oppositie wil samenwerken met de regering is de vraag. Deze zomer moest de coalitie noodgedwongen de gesprekken over de begroting met de oppositie staken, omdat bleek dat de coalitiepartijen (D66, VVD en CDA) het zélf helemaal niet eens waren. Er volgden een crisis en pittige onderhandelingen met als resultaat een Miljoenennota die op een lappendeken lijkt.
Gezien de coalitie verdeeld is over de vraag of ze op links of op rechts een meerderheid moet zoeken, bevat de begroting voor zowel rechtse als linkse partijen ‘cadeautjes’. Voor de oppositie blijft een grote vraag: met wie wil dit minderheidskabinet nu verder?
Na het verlaten van de schouwburg dinsdagmiddag kwamen Tweede Kamerleden met hun eerste reacties op de Miljoenennota. Het was een „mooie Troonrede” en een „belangrijke ceremoniële dag”, zei Pro-leider Jesse Klaver. „Maar die Troonrede kan niet verhullen dat het kabinet geen richting kiest.” JA21-voorman Joost Eerdmans had met „interesse” geluisterd, maar de koning had ”de rechterflank niet bediend”.
BBB-leider Henk Vermeer noemde de toespraak van de koning „een poging tot verbinding, die ik niet zag in de stukken van de Miljoenennota. De koning deed tijdens zijn rede een appel om ook naar de zachte stemmen te luisteren”. Volgens Vermeer doelde hij daarmee óók op boeren, een belangrijk deel van de BBB-achterban. „De mensen die zich niet roeren, maar zich wel vertegenwoordigd willen voelen.”
Jan Paternotte, fractievoorzitter van coalitiepartij D66, moet na de Troonrede zijn tekst voor de Algemene Politieke Beschouwingen „aanpassen”, zei hij vrolijk, en moest daardoor de borrel „overslaan”. „Ik had een stukje tekst dat erg leek op wat de koning had over het water en de strijd tegen het water.” In zijn Troonrede zei de koning dat de Nederlandse „eeuwenlange traditie van samenwerking” ooit begon „met de onderkenning van het gezamenlijke belang van goed waterbeheer”. Dat verbaasde Eerdmans van JA21 dan weer helemaal niets, „want de toespraak was een echt D66-verhaal”.
Ook via sociale media reageerden oppositiepartijen op de kabinetsplannen. „Een aantal punten die wij in gesprekken met het kabinet hebben ingebracht, zien we terug”, schreef ChristenUnie-fractievoorzitter Mirjam Bikker. „Het eigen risico gaat volgend jaar niet omhoog en er worden meer betaalbare woningen gebouwd. Maar we zijn er nog niet. De fundamentele vraag blijft: voor wie kiest dit kabinet nu eigenlijk echt?”
SGP-leider Chris Stoffer was minder genuanceerd. „We zien een vleugellam kabinet dat nog steeds niet weet hoe het tot een meerderheid wil komen. Als een vliegtuig dat maar eindeloos blijft taxiën.”
In een gesprek met de pers, dinsdagmiddag op het ministerie van Algemene Zaken, vertelde premier Jetten dat het als minderheidskabinet „heel makkelijk” is de oppositie te bedienen met „het zoet”, maar dat het moeilijk is om tevens voldoende steun te vinden voor „het zuur” (bezuinigingen) dat onvermijdelijk óók in een begroting zit.
Toch blijft hij optimistisch over het functioneren van het minderheidskabinet. Het heeft tijd nodig, zei hij. „We zijn de parlementaire geschiedenis nog aan het schrijven.”
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie