Hallo en welkom in dit liveblog. Hier houden we je op de hoogte over Prinsjesdag, de dag waarop koning Willem-Alexander de troonrede uitspreekt. Daarin staan de nieuwe kabinetsplannen.
Nu de laatste reacties op de troonrede zijn binnengekomen, sluiten we dit liveblog. Je kunt hier meer van onze verhalen rondom Prinsjesdag lezen.
Opvangorgaan COA blij met financiële rust
Het COA is blij dat het kabinet in de komende jaren daar genoeg geld voor uittrekt. Met die "stabiele financiering" kan het opvangorgaan voor asielzoekers beter samenwerken met gemeenten. Daardoor is de overheid op den duur minder afhankelijk van "dure, tijdelijke noodopvang", zegt het COA.
De plannen die op Prinsjesdag zijn aangekondigd, creëren volgens het COA rust voor de asielzoekers in de opvanglocaties, maar ook voor de inwoners van de gemeenten waar de opvanglocaties zijn.
In de miljoenennota staat dat het kabinet inzet op "menswaardige, veilige en voorspelbare opvang", waar kwetsbare asielzoekers bescherming krijgen, overlast wordt aangepakt en mensen hulp krijgen om deel uit te gaan maken van de samenleving. Ook moeten mensen sneller kunnen doorstromen naar een woning.
Zorgsector mist urgentie en zekerheid in prinsjesdagplannen
De overkoepelende organisatie van universitaire ziekenhuizen in Nederland (UMCNL) mist richting en zekerheid in de rijksbegroting van het minderheidskabinet. "In de zorg zijn we gebaat bij voorspelbaarheid. Een begroting presenteren die niet bij voorbaat breed wordt gesteund, is wat ons betreft eens maar nooit weer."
Dat de plannen van het minderheidskabinet niet bij voorbaat kunnen rekenen op een meerderheid, zorgt volgens de werkgeversorganisatie voor onvoorspelbare situaties. Dat is onwenselijk, vindt UMCNL, omdat het niet de vraag is of Nederland met een crisis of oorlog te maken krijgt, maar wanneer. Onder meer cyberaanvallen, infectieziekten, grootschalige stroomuitval en geopolitieke spanningen worden als voorbeelden van crises genoemd.
Ook de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) ziet te weinig toekomstperspectief voor de zorg in de plannen, laat ze weten. NVZ-voorzitter Ad Melkert: "We zien vooral dat het kabinet vasthoudt aan de eerder aangekondigde bezuinigingen op de zorg."
Universiteiten positief over investeringen in hoger onderwijs
Universiteiten zijn positief over een aangekondigde verdere investering van ruim 580 miljoen euro per jaar in hoger onderwijs en wetenschap. Daarmee worden eerdere bezuinigingen volgens koepelorganisatie Universiteiten van Nederland (UNL) grotendeels teruggedraaid. Dat is volgens UNL nodig, omdat Nederland voor "grote uitdagingen" staat.
"Of het nu gaat om onze economie, veiligheid of de energietransitie: zonder wetenschappelijke kennis redden we het niet", zegt UNL-voorzitter Caspar van den Berg. "Met deze begroting zorgt het kabinet ervoor dat studenten goed onderwijs krijgen en universiteiten kunnen blijven bijdragen aan de oplossingen die Nederland nodig heeft."
Zes mensen aangehouden voor brand naast A2
Bij een brand naast de A2 bij Breukelen heeft de politie zes mensen aangehouden voor het in gevaar brengen van de verkeersveiligheid. De personen zijn tussen de 25 en 70 jaar oud en komen allen uit de gemeente Stichtse Vecht, waar Breukelen onderdeel van is. De politie sluit meer aanhoudingen niet uit.
De zes worden verdacht van het stichten van de brand, waarvoor onder andere hooibalen werden gebruikt, zegt een politiewoordvoerder. De rook die dat veroorzaakte zorgde ervoor dat het verkeer moest afremmen. "Er hadden ongelukken kunnen gebeuren", zegt de woordvoerder.
Boeren hadden gezegd om 12.00 uur hooibalen in brand te steken als protest tegen de stikstofplannen van het kabinet. Politie en RWS maakten vroeg in de middag meldingen van brandjes op verschillende plekken in Nederland.
Klimaatverslaggever Emma van Bergeijk over de klimaatplannen
Het kabinet wil ook de komende vijftien jaar flink meer hernieuwbare energie erbij. In 2040 moeten er bijna drie keer zo veel zonnepanelen liggen als nu, en moet op land tot twee keer zo veel windenergie worden opgewekt. Eerder spraken de coalitiepartijen al af om de windparken op de Noordzee flink te blijven uitbreiden.
Ook opmerkelijk: het kabinet wil 7 gigawatt aan kernenergie in 2050, dat is veertien keer zo veel capaciteit als nu. Momenteel wordt er al rekening gehouden met twee nieuwe kerncentrales, maar om dit doel te halen zouden er nog 2 tot 3 grote centrales bij moeten.
Op andere vlakken zijn de ambities juist gedaald, zoals het plan voor 200.000 nieuwe warmtenetaansluitingen in 2030. Dit was ooit 500.000. Gisteren werd duidelijk dat de overgang naar schone energie al zo'n drie jaar vrijwel stilstaat. Het kabinet belooft te versnellen, maar experts waarschuwen dat daar haast bij geboden is om nog in de buurt te komen van het 2030-klimaatdoel.
Leden koningshuis ontvangen volgend jaar iets meer geld
Koning Willem-Alexander krijgt in 2027 meer geld, blijkt uit de miljoenennota. De koning ontvangt volgend jaar 1,2 miljoen euro aan inkomen, zo'n 34.000 meer dan dit jaar. Daarnaast krijgt hij ruim 6,3 miljoen euro voor onkosten, een toename van 136.000 euro.
Ook koningin Máxima, prinses Beatrix en prinses Amalia ontvangen iets meer geld. De uitkeringen bestaan uit een inkomen en onkostenvergoeding voor personele en materiële uitgaven. Die uitkeringen zijn in de grafiek hierboven te zien. In totaal ontvangen de leden van het koningshuis volgend jaar 12,9 miljoen euro. Een jaar eerder was dit 12,6 miljoen.
Prinses Amalia ontvangt sinds 2021 een uitkering, al stortte ze tot en met 2024 het volledige bedrag terug. Sinds 2025 stort ze alleen het inkomen terug. De onkostenvergoeding, die volgend jaar 1,7 miljoen bedraagt, neemt ze wel in ontvangst.
Langer onzekerheid over box 3
Het kabinet heeft de Eerste Kamer vandaag gevraagd de stemming over de beoogde box 3-wet, die per 2028 moet ingaan, uit te stellen. Niemand is blij met deze wet, en dus wilde het kabinet met een oplossing komen. De coalitie werd het hier echter niet over eens. Het probleem is nu naar het voorjaar doorgeschoven.
Nog even een kleine terugblik op de Koninklijke stoet eerder vandaag, met prinses Amalia in de Glazen Koets.
Meer geld naar ontwikkelingssamenwerking voor vrede en welvaart
Er gaat de komende jaren 1,1 miljard euro extra naar ontwikkelingssamenwerking. Dat is nog exclusief de 1 miljard euro extra die al was afgesproken in het coalitieakkoord. Het geld draagt volgens het kabinet bij aan vrede, stabiliteit en bescherming van mensenrechten.
Er zit ook een economische kant aan de extra investeringen. Meer ontwikkelingssamenwerking draagt namelijk bij aan welvaart en een betere handelspositie van Nederland, denkt het kabinet.
Defensie: Blijvende steun voor Oekraïne en mogelijke dienstplicht
Het kabinet noemt militaire steun aan Oekraïne nog steeds "cruciaal". Daarom gaat er ook volgend jaar flink wat geld naartoe om de oorlog met Rusland vol te houden. Het gaat om onderhoud voor al geleverd materiaal en geld voor drones en luchtverdediging. In totaal gaat er ruim 3 miljard euro naar Oekraïne, op een totaalbedrag van een kleine 30 miljard euro voor Defensie.
Defensie hoopt vooral meer mensen aan zich te binden. In 2030 moeten dat er 100.000 zijn. Lukt dat niet vrijwillig, dan wordt (een vorm van) dienstplicht ingezet. In dit jaar verwacht Defensie op 85.000 medewerkers uit te komen. Er wordt benadrukt dat er vaker materieel in Europa wordt gekocht om zelfstandiger te worden. Of anders gezegd: minder afhankelijk van de VS.
Den Haag spreekt van 'waardige Prinsjesdag'
Den Haag kijkt terug op een Prinsjesdag met "veel blije mensen", waarop ook "volop gedemonstreerd" is. Niet alleen in het demonstratievak aan het Lange Voorhout, maar ook daarbuiten. "Gelukkig waren die incidenten snel weer opgelost", zegt een woordvoerder, die het over een "veilige en waardige" Prinsjesdag heeft.
Kinderopvangtoeslag stijgt volgend jaar minder dan gepland
Mensen met kinderen krijgen volgend jaar minder toeslag dan eerder was gepland. Het bedrag zal voor veel ouders nog wel hoger uitvallen dan in 2026.
Arbeidskorting omhoog, ouderenkorting omlaag
Het kabinet draait ook aan veel knopjes om de koopkracht van mensen te beïnvloeden. De arbeidskorting gaat bijvoorbeeld omhoog, maar de ouderenkorting gaat juist omlaag. Ook komen mensen sneller in de hoogste schijf van de inkomstenbelasting terecht, waardoor ze sneller meer belasting betalen.
AOW-verhoging inderdaad uit de boeken gehaald
Het kabinet gaat veel plannen uitstellen die voor volgend jaar waren beoogd, zoals de halvering van de WW-duur. Ook gaat de verlaging van het maximumdagloon dat mensen met een uitkering krijgen, niet door. Het omstreden AOW-plan dat per 2032 moest ingaan is ook uit de boeken gehaald.
Jetten reageert op treinsabotage
"Wat we vandaag hebben gezien, gaat alle perken te buiten", zegt Jetten op zijn eerste Prinsjesdag als premier. Daarmee doelt hij vooral op de sabotage bij de treinen vanochtend. "Dat was heel heftig." Het zegt volgens hem dat "mensen niet terugdeinzen om de samenleving zo te ontwrichten".
28 miljard euro extra voor woningbouwcorporaties
Het kabinet geeft corporaties meer ruimte voor het bouwen van sociale huurwoningen. Alles bij elkaar levert het hun zo'n 28 miljard euro extra investeringscapaciteit op. Ook private investeerders worden een beetje geholpen door de overdrachtsbelasting van 8 naar 7 procent te verlagen.
Verder trekt het kabinet 635 miljoen euro extra uit voor het meer en sneller bouwen van ouderenwoningen. Dat komt boven op de 420 miljoen euro die al beschikbaar is.
Infrastructuur: Lagere vliegbelasting én investeringen in duurzaam vliegen
Het ministerie van Infrastructuur krijgt er extra geld bij de komende jaren. Dat is ook hard nodig vanwege de onderhoudsachterstand van veel wegen en bruggen. Hier wordt de komende tijd 1,5 miljard euro voor uitgetrokken. Dat is niet genoeg, weet ook minister Vincent Karremans. Er moeten daarom scherpe keuzes worden gemaakt.
Karremans heeft het over "de grootste verbouwing van onze infrastructuur ooit", waarbij miljarden euro's worden geschoven naar onderhoud en vernieuwing.
De vliegbelasting op lange vluchten wordt verlaagd tot het niveau van Duitsland. Dat is volgens het kabinet nodig om Schiphol "concurrerend te houden". Er wordt tegelijk ook geïnvesteerd in een duurzamere luchtvaart.
Heinen: 'Heb er alle vertrouwen in'
"Wat is de begroting eigenlijk waard?", vraagt Rob Trip aan minister Heinen in een interview. "Want u heeft geen meerderheid." Heinen denkt dat de begroting wel erg dicht bij een meerderheid is, antwoordt hij. "Als je de partijen individueel spreekt, zonder camera's, zijn ze het vrijwel met elkaar eens. We hebben een brede basis voor verdere samenwerking. Ik heb er alle vertrouwen in."
1,3 miljard euro voor opslag CO2 in lege gasvelden onder de Noordzee
Het kabinet heeft 1,3 miljard euro gereserveerd voor het zogeheten Aramis-project. Dit project richt zich op de opslag van CO2 uit de industrie in lege gasvelden onder de Noordzee.
Verder gaat er komend jaar 6 miljard euro naar subsidies voor de verduurzaming van bedrijven en huishoudens. Zo komt er bijna 500 miljoen euro vrij voor de aanschaf van warmtepompen en isolatiemaatregelen
Gisteren maakte het PBL overigens bekend dat het tempo uit de energietransitie is. De klimaatdoelen voor 2030 en 2040 zijn voorlopig buiten bereik. Klimaatverslaggever Jeroen Kraan vertelt je in dit artikel meer.
'Oude bezuinigingen' op onderwijs deels teruggedraaid
In de onderwijsbegroting staan niet veel nieuwe plannen. Het kabinet wil vooral extra geld vrijmaken om de bezuinigingen die het kabinet-Schoof inzette, deels terug te draaien. Onder meer de bezuinigingen op onderzoek worden gedeeltelijk geschrapt. Voor de opvolger van supercomputer Snellius wordt 185 miljoen euro vrijgemaakt en er wordt 25 miljoen euro toegevoegd aan het geldpotje voor de komst van de Einstein Telescope.
Het kabinet had eerder al laten weten structureel geld vrij te maken voor het verbeteren van de basisvaardigheden van leerlingen. Vorige week bleek uit onderzoek nog dat de leesvaardigheid van Nederlandse tieners opnieuw achteruit is gegaan. Met het extra geld, minimaal 206 euro per leerling, hoopt het kabinet het tij te keren.
Nieuwe investeringsinstelling moet economische groei aanwakkeren
Het kabinet gaat een Nationale Investeringsinstelling oprichten en stopt daar direct 3,3 miljard euro in. Nieuwe en innovatieve bedrijven die op de markt niet voldoende geld krijgen, kunnen hier aanspraak op maken. Het moet ervoor zorgen dat deze ontwikkelingen niet naar het buitenland vertrekken.
Ook wordt de innovatiebox voor het mkb vergroot van 25.000 tot 100.000 euro. Ondernemingen die zelf nieuwe producten of technologie ontwikkelen, betalen via deze regeling minder belasting over de winst die ze ermee maken. Er komt ook een nieuwe ronde van het Groeifonds.
Heinen moest nog even poseren voor de pers.
Extra geld voor politie, gevangenissen en femicideaanpak
Het kabinet wil de knip trekken voor de politie en in 2027 231 miljoen euro extra vrijmaken. Dat geld is bedoeld voor onder andere meer agenten op straat en de aanpak van online criminaliteit.
Voor de aanpak van femicide en geweld tegen vrouwen krijgt het ministerie van Justitie en Veiligheid 10 miljoen euro extra. Het kabinet wil daarnaast extra geld vrijmaken voor de aanpak van de overvolle gevangenissen (75 miljoen euro), sociale advocatuur (45 miljoen euro) en de terugkeer van afgewezen asielzoekers (zo'n 48,3 miljoen euro).
Zorgpremie stijgt met 12,50 euro per maand, eigen risico naar 400 euro
Met deze plannen van het kabinet gaat de zorgpremie in 2027 met 12,50 euro per maand omhoog: de gemiddelde zorgpremie zou daarmee uitkomen op 169 euro per maand.
Hoewel het kabinet een streep heeft gehaald door de gewenste verhoging van het eigen risico, gaat het bedrag wel weer meebewegen met de kosten van de zorg. Dat betekent dat je volgend jaar geen verplicht eigen risico van 385 euro, maar van 400 euro hebt.
Het kabinet wil daarnaast extra geld vrijmaken voor gratis schoolfruit (23 miljoen euro), hulp van Veilig Thuis en hulp voor slachtoffers van huiselijk geweld (12,5 miljoen euro) en de door 50PLUS gewenste uitbreiding van de gordelroosvaccinatie (47 miljoen euro in 2027 en nog eens 400 miljoen euro in de daaropvolgende jaren).
Eerste hap geld uit stikstoffonds wordt ingezet
Het eerste deel van het pakket van 20 miljard euro komt in 2027 vrij. Er gaat ruim 400 miljoen euro naar natuurbeheer en -herstel en 50 miljoen euro naar innovaties. Voor boeren komt ruim 200 miljoen euro vrij voor ondersteuning bij het aanpassen van hun stal of voer.
Ook trekt het kabinet volgend jaar 2 miljoen euro uit voor de preventie van natuurbranden en 4 miljoen euro voor de doorontwikkeling van de KNMI-app, zodat mensen op tijd gewaarschuwd kunnen worden voor brandgevaar.
Minister Heinen in de plenaire zaal van de Tweede Kamer met het koffertje.
Heinen: 'Echte werk begint nu'
"Het echte werk is groter dan deze begroting", zegt Heinen. "Het echte werk begint nu." En daarmee sluit hij zijn praatje af. Net als zijn coalitiegenoten en de koning in de troonrede benadrukt hij daarmee dat samenwerking met oppositiepartijen belangrijk is om de plannen werkelijkheid te maken.
Heinen: 'Toekomstige welvaart minder vanzelfsprekend'
"Aan de begroting is lang gewerkt en er is met veel partijen gesproken", vertelt Heinen bij het aanbieden van de miljoenennota. "De begroting was niet vooraf in beton gegoten. Anders dan mijn karakter, als ik de kranten heb gelezen de afgelopen weken", grapt hij.
"Maar het was een begroting met een opgave die ons allemaal aangaat. Veiligheid staat onder druk en toekomstige welvaart is minder vanzelfsprekend." Hij benadrukt dat samenwerking daarom van belang is. "Niet door verschillen weg te poetsen, maar door te erkennen dat sommige opgaven groter zijn dan gelijk krijgen."
Heinen met bekende koffertje naar Tweede Kamer
Binnen enkele minuten biedt minister van Financiën Eelco Heinen de miljoenennota en rijksbegroting aan in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Daarna zal hij ook de eerste toelichting geven op de plannen van het kabinet.
Prinsjesdagplannen lekten traditiegetrouw uit
De prinsjesdagstukken lekten dit jaar snellen uit dan gebruikelijk. Nog geen 24 uur na de moeizame onderhandelingen tussen D66, VVD en CDA had RTL de stukken al in handen. Duidelijk werd al dat huishoudens ondanks de koopkrachtreparatie volgend jaar iets minder te besteden hebben. Lees in dit stuk verder over de andere plannen die al waren uitgelekt. Zo meteen wordt duidelijk hoe het kabinet voor die plannen wil betalen.
Wilders: 'Hoe eerder het kabinet valt, hoe beter'
In de troonrede was volgens Wilders te weinig aandacht voor zaken "waar heel veel mensen zich zorgen over maken", zoals de dure boodschappen, stijgende energierekening en oplopende zorgkosten. "Gewone mensen merken dat hun land verandert en dat ze hun rekeningen niet meer kunnen betalen", zegt Wilders.
Het kabinet doet volgens hem niets voor deze groep en moet daarom wat hem betreft opstappen. "Hoe eerder ze vallen, hoe beter."
Veel enthousiaste omstanders zwaaiden vanmiddag naar de koninklijke familie tijdens de balkonscène.
FNV stelt dat kabinet rekening 'onnodig' bij werkenden legt
Vakbond FNV stelt dat het kabinet de rekening onnodig bij werkenden legt. De grootste vakbond van Nederland hekelt de bezuinigingen van het kabinet op sociale zekerheid. "Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat ze niet hun bestaanszekerheid verliezen als ze ziek worden of hun baan kwijtraken", reageert voorzitter Hans Spekman. "Deze harteloze begroting klopt misschien boekhoudkundig, maar maatschappelijk klopt het van geen kant."
FNV voert samen met CNV en VCP actie tegen de kabinetsplannen rondom sociale zekerheid. Dat gebeurde onder meer via een landelijke staking in het openbaar vervoer. "Het kabinet steekt de kop in het zand voor de vele duizenden mensen die uit onvrede over deze plannen het werk hebben neergelegd. Het negeert ook de miljoenen Nederlanders die zich terecht zorgen maken over hun vangnet bij ziekte of werkloosheid", stelt Spekman.
De vakbond roept de Tweede Kamer op om de bezuinigingen op sociale zekerheid volledig van tafel te halen.
LTO waardeert uitspraken van koning in troonrede
Boerenorganisatie LTO zegt de uitspraken van de koning in de troonrede te waarderen. Willem-Alexander refereerde naar het eerder gepresenteerde stikstofpakket. "De directe pijn en onzekerheid worden begrijpelijkerwijs het meest gevoeld in boerengezinnen rond kwetsbare natuurgebieden. Daarom trekt het kabinet veel geld uit om hen te ondersteunen", zei hij onder meer.
Ook zei Willem-Alexander dat het kabinet bij de verdere invulling en verbetering van de plannen blijft luisteren en alle belangen goed blijft wegen, "in goed overleg met de boeren zelf en met de provincies". LTO zegt zich "vanuit die inzet" te blijven inspannen om het stikstofpakket fundamenteel te verbeteren. "Boeren verdienen toekomstperspectief." De organisatie kijkt "voortdurend waar aanpassingen nodig en mogelijk zijn".
Volt-leider Dassen en PVV-leider Wilders zijn hard op de inhoud, maar kunnen vandaag gelukkig ook met elkaar lachen. Hier staan ze in de Koninklijke Schouwburg.
Nog een close-up van prinses Amalia, prinses Alexia en prinses Ariane toen ze eerder vanmiddag vanaf het balkon van Paleis Noordeinde zwaaiden.
Extinction Rebellion gooit nepolie op ingang Tweede Kamer
Aanhangers van Extinction Rebellion hebben een blauwzwart goedje op de ramen van de ingang van het tijdelijke gebouw van de Tweede Kamer in Den Haag gegooid. Volgens de groep gaat het om nepolie. De ramen van het Kamergebouw moeten daarom schoongemaakt worden, ziet een ANP-verslaggever.
Eerder gooiden activisten van de groep rode verf op de route van de Glazen Koets voor Prinsjesdag. Dat was volgens de activisten nepbloed. Extinction Rebellion klaagt over miljardensteun van het kabinet voor "grote vervuilers".
Dassen mist visie en toekomstbeeld in troonrede
In de troonrede ontbraken een duidelijke visie en toekomstbeeld, vindt Volt-leider Dassen. "We staan voor heel grote uitdagingen als het gaat om klimaat, als het gaat om AI. Daar doet dit kabinet echt veel en veel te weinig aan. Terwijl we weten dat het een enorme impact op onze samenleving gaat hebben."
Toch had de toespraak volgens Dassen ook goede punten. "Wat ik heel mooi vond van de koning is dat hij het juist had over verbinden", zegt de politicus. "We moeten juist de samenleving meer verbinden, de politiek meer verbinden, want alleen dan ga je ook de grote uitdagingen aanpakken."
SP wil niet 'voetjevrijen' met minderheidskabinet
SP-leider Jimmy Dijk wil niet als oppositie "voetjevrijen" met de minderheidsregering. Hij hekelt de "afbraakplannen" op het gebied van de sociale zekerheid en hoopt dat de oppositiepartijen eensgezind de plannen wegstemmen. De koning riep in de troonrede juist op tot samenwerking, maar daarvoor moet volgens Dijk wel worden geluisterd. "Dat heeft het kabinet de afgelopen maanden niet gedaan."
Na de troonrede, die Dijk "wat saai" noemde, zei hij vooral een aantal onderwerpen te missen. "Niks over Groningen, niks over het toeslagenschandaal. En niks over al die stijgende prijzen."
PvdD-leider Teunissen hoorde te weinig over klimaat
Volgens Christine Teunissen had de koning in zijn troonrede meer aandacht moeten besteden aan het klimaat. "Ik had mijn hoop erop gevestigd dat er wat extra maatregelen zouden komen, ook waar mensen direct wat aan hebben." Meer groen in de buurt of goedkoper openbaar vervoer zijn daar volgens de leider van de Partij voor de Dieren voorbeelden van. "Zodat mensen zien: klimaatbeleid levert ook iets voor mij op. Dat heb ik helemaal gemist."
De koning zei in de troonrede dat de zomer van 2026 onderstreept dat "een ambitieus nationaal en internationaal klimaatbeleid hard nodig is". Naar verwachting komt het kabinet in het voorjaar met nieuwe plannen.
Vermeer: 'Weinig van onze input teruggehoord'
BBB-leider Henk Vermeer heeft in de troonrede een duidelijke oproep tot samenwerking gehoord. Hij zegt dat zijn partij de afgelopen tijd veel gesprekken met het kabinet heeft gevoerd, maar dat hij weinig van zijn input heeft teruggehoord. "Daar gaan de algemene politieke beschouwingen morgen over."
"Ik heb geen nieuwe dingen gehoord", zegt Vermeer. "Wel een duidelijke oproep tot samenwerken", iets waar Vermeer wel voorstander van is. "Mensen in Nederland wachten op oplossingen."
De BBB wil dat de stikstofplannen van tafel gaan. Alleen dan wil de partij het minderheidskabinet helpen. Dat is de coalitie niet van plan, bleek ook weer uit de troonrede. "Opnieuw afstel of uitstel zou onverantwoord zijn", zei koning Willem-Alexander daarover.
Bikker: 'Kabinet zet geen koers'
Het kabinet zet een aantal goede stappen in de plannen voor volgend jaar, maar het ontbreekt aan een duidelijke koers, vindt ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. "De fundamentele vraag blijft: voor wie kiest dit kabinet nu eigenlijk echt? Wat is het verhaal voor de rest van Nederland, voor mensen die geen machtige lobby kunnen inschakelen?"
De politicus ziet een aantal punten terug die haar partij heeft ingebracht. "Het eigen risico gaat volgend jaar niet omhoog en er worden meer betaalbare woningen gebouwd. Ook komt er meer geld voor goede hospicezorg. Maar we zijn er nog niet", zegt Bikker. Ze vindt dat het kabinet zich minder druk moet maken om beleggers en meer om "gewone gezinnen en harde werkers".
Eerdmans hoorde 'middenverhaal', geen handreiking naar rechts
JA21-leider Joost Eerdmans hoorde in de troonrede geen uitgestoken hand naar rechts, maar "een middenverhaal. Veilige thema's die worden bewandeld, maar zonder een enorme poging om in ieder geval de rechterflank te bedienen", zegt hij kort na afloop.
Over asiel zei de koning wel veel, merkt Eerdmans op. "Maar zeg er dan meteen bij: wij willen de strengste worden van Europa." Zijn partij wil dat Nederland meer dan andere landen doet om asielzoekers te weren.
Democratie moet geen kwestie van "de helft plus één" zijn, zei de koning in zijn toespraak. Eerdmans reageert: "Maar zo werkt het uiteindelijk wel in de politiek." Hij wijst erop dat de coalitie met zijn partij en de SGP erbij een meerderheid in de Tweede Kamer kan vinden.
Net als eerder vraagt Eerdmans de coalitie om een keuze voor links of rechts te maken. "Dit is afkoersen op de muur."
De jaarlijkse balkonscène. Van links naar rechts: koning Willem-Alexander, koningin Máxima, prinses Amalia, prinses Alexia, prinses Ariane, prinses Laurentien en prins Constantijn.
Boeren voeren vandaag door het hele land actie. Naast de demonstratie bij Stroe zijn langs veel provinciale en snelwegen vanaf 12.00 uur brandjes gemeld. Soms trekt de rook over de wegen, waardoor automobilisten daar doorheen moeten rijden. Volgens Rijkswaterstaat leidt dit nergens tot grote hinder.
Bontenbal: 'Kan echt goedkomen'
CDA-leider Bontenbal zegt dat de kernboodschap vandaag is dat partijen moeten samenwerken om de plannen uit de nota werkelijkheid te maken. Eerder doelde de koning daar tijdens de troonrede ook al op. "We moeten naar elkaar luisteren en met elkaar meebewegen", zegt Bontenbal. "Dan kan dit ook echt goedkomen."
D66'er Paternotte hoopt dat oppositie 'uitgestoken hand' aanneemt
Jan Paternotte, de fractieleider van coalitiepartij D66 in de Tweede Kamer, hoorde een "uitgestoken hand" in de troonrede. "Ik ga proberen om hem zo ver mogelijk uit te steken, zodat iemand hem ook aanneemt." Dat de oppositie tot nu toe niet enthousiast is over de uitgelekte begrotingsplannen, lijkt hem geen zorgen te baren. "Er zal altijd wel kritiek zijn, dat hoort er ook een beetje bij."
De politicus benoemt ook dat de coalitie van D66, VVD en CDA geen meerderheid heeft in de Tweede en Eerste Kamer en dus steun nodig heeft van de oppositie om de begrotingen goedgekeurd te krijgen. Hij vindt dat het kabinet goed naar de wensen uit de oppositie heeft geluisterd. "Het is nog nooit geweest dat er zo veel ideeën van de oppositiepartijen in die rijksbegroting staan", zegt Paternotte.
Klaver: 'Mooie troonrede kan stuurloosheid kabinet niet verhullen'
PRO-leider Jesse Klaver is positief over de troonrede van koning Willem-Alexander. Vooral de oproep tot samenwerking kan op zijn instemming rekenen. Toch kunnen de woorden van de koning volgens Klaver niet verhullen dat het kabinet stuurloos is. "Ze kiezen geen richting voor Nederland en daarom komen we niet vooruit."
"De politiek móét samenwerken", beaamt Klaver na afloop van de troonrede. Tegelijkertijd vindt hij niet dat de coalitie van zijn partij kan verwachten dat PRO instemt met bezuinigingen op de sociale zekerheid. Het beschermen van de sociale zekerheid is juist het bestaansrecht van PRO, stelt hij.
Dat het kabinet denkt de linkse oppositie te kunnen paaien door iets minder te bezuinigen, is volgens Klaver "een Haagse werkelijkheid". "Haal die bezuinigingen nou van tafel, dan kunnen we samen verder bouwen aan een eerlijker Nederland."
SGP noemt kabinet na troonrede 'vleugellam'
De SGP hekelt dat het kabinet geen keuzes maakt en vooral deadlines nog maar eens opschuift. Partijleider Chris Stoffer zegt nog steeds niet te weten hoe de minderheidsregering voor politieke steun in beide Kamers gaat zorgen. Na de troonrede noemde hij het kabinet "vleugellam".
"Als een vliegtuig dat eindeloos blijft taxiën." Hij hoopt er de komende tijd achter te komen of de coalitie "linksom of rechtsom" wil. De conservatief-rechtse partij had graag lastenverlichting gezien in de begroting voor volgend jaar, maar ziet juist hogere belastingen voor ondernemers.
Bouwend Nederland mist voldoende investeringen in infrastructuur
De koning sprak in zijn troonrede over een "pragmatische aanpak om het woningtekort aan te pakken". Bouwend Nederland mist in de kabinetsplannen voldoende investeringen in infrastructuur, zegt voorzitter Arno Visser van de brancheorganisatie.
"Het meest opvallende aan deze plannen is wat erin ontbreekt: de investeringen die nodig zijn om verkeer en vervoer in beweging te houden", zegt Visser. "De grootste instandhoudingsopgave van de infrastructuur ooit verdient meer dan wisselgeld. Uitstel leidt tot oplopende kosten en bruggen, viaducten en dijken worden tegelijkertijd onveiliger."
Balkonscène
En daar zijn ze. Koning Willem-Alexander, koningin Máxima, prinses Amalia, prinses Ariane, prinses Laurentien en prins Constantijn zwaaien vanaf het balkon van Paleis Noordeinde.
De Koninklijke stoet was hier onderweg terug naar Paleis Noordeinde. Inmiddels is de stoet aangekomen en zijn de koning, koningin en prinsessen naar binnen gegaan. Ze zullen binnen enkele minuten traditiegetrouw op het balkon verschijnen voor de balkonscène.
VCP: 'Afbraak sociale zekerheid zit positieve agenda in de weg'
Vakbond VCP zegt dat de "afbraak van de sociale zekerheid een positieve agenda voor Nederland in de weg zit". De vakbond hoopt net als CNV dat de Tweede Kamer daar wat aan doet. "De politiek moet echt over de brug komen. Deze week heeft de Kamer bij de Algemene Politieke Beschouwingen de gelegenheid om die stap te zetten", zegt VCP-voorzitter Nic van Holstein.
"Het is nodig te investeren in mensen: een sterke sociale zekerheid en duurzame inzetbaarheid. Het is nodig te investeren in werkgelegenheid: voor een welvarende economie, verduurzaming en innovatie. Bezuinigen op de sociale zekerheid is niet de oplossing", besluit hij.
Vakbond De Unie: 'Kabinet is stuurloos en de belofte inhoudsloos'
Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie, noemt Prinsjesdag een verloren dag. "D66 werd nipt de grootste en mocht Nederland voorzien van nieuw elan. Samen met CDA en VVD is daar niks van terechtgekomen", stelt Castelein na het uitspreken van de troonrede.
Volgens hem zijn de begrotingsbeloftes voor werknemers, gepensioneerden en ondernemers ronduit onzeker. "Deze vertraging schaadt de portemonnee van huishoudens en het ondernemersklimaat. Dit kabinet is stuurloos, het beleid kleurloos en de belofte 'het kan wel' inhoudsloos", zegt Castelein. Volgens hem heeft het kabinet te weinig oog voor de mensen en ondernemers in ons land.
Boeren protesteren met brandjes langs wegen
De boeren grijpen Prinsjesdag aan om te demonstreren. Sinds 12.00 uur worden brandjes op verschillende plekken in het land gemeld. Naast onder meer de A2 bij Breukelen was sprake van veel rookontwikkeling. Ook langs de A1 is er overlast van brandjes.
De ANWB meldde verder dat een viaduct over de A1 bij Hoevelaken is geblokkeerd door boeren die daar demonstreren. De ME is daar "kort aanwezig geweest" en "heeft contact gelegd". Nadat aanwezigen was bevolen te vertrekken, keerde de rust volgens de politie snel terug. Ook was dat het einde van de blokkade.
Langste troonrede sinds 2000
De eerste troonrede van kabinet-Jetten is de langste sinds het jaar 2000. De koning sprak vandaag 2.894 woorden uit. Vorig jaar waren dat er 1.800 en dat was juist weer opvallend kort. De kortste troonrede was in 2009. Toen sprak koning Beatrix onder het kabinet-Balkenende 1.542 woorden in de troonrede.
CNV wil dat Kamer zich verzet tegen plannen sociale zekerheid
CNV roept de Tweede Kamer op om de voorgenomen bezuinigingen van het kabinet rond sociale zekerheid weg te stemmen. "Het kabinet heeft zijn keuze gemaakt. Nu is de Kamer aan zet", zegt voorzitter Hans van den Heuvel van de vakbond.
"Actievoeren werkt. Maar een halve handreiking is geen oplossing voor mensen die ziek worden of hun baan verliezen", vervolgt Van den Heuvel. "Iedereen kan werkloos worden. Iedereen kan arbeidsongeschikt raken. Juist op die momenten moet je kunnen rekenen op een fatsoenlijk vangnet."
Lees hier de hele troonrede
De Rijksoverheid heeft de volledige troonrede gepubliceerd. Als je nieuwsgierig bent naar wat de koning net allemaal heeft gezegd, kan je dat hier teruglezen.
De koning en koningin eerder vanmiddag, zwaaiend in de koets onderweg naar de Koninklijke Schouwburg.
Planning verder vandaag
Nu de troonrede is afgelopen, kunnen we kijken naar de planning verder vandaag. Zo meteen volgen de eerste reacties van politici op de troonrede en aangekondigde kabinetsplannen. Om 14.00 uur volgt de balkonscène bij Paleis Noordeinde, waar onder anderen de koning, koningin en prinsessen nog een keer te zien zijn. Even later, om 15.30 uur, worden de miljoenennota en rijksbegroting aangeboden aan de Tweede Kamer. Dan geeft ook Eelco Heinen, de minister van Financiën, een eerste toelichting.
De drie prinsessen luisterden zojuist hoe de koning de troonrede voorlas.
Troonrede afgelopen, koning verlaat Koninklijke Schouwburg
De troonrede is uitgesproken en de koning verlaat de Koninklijke Schouwburg. Willem-Alexander sloot de troonrede af met de woorden: "Af en toe moeten we buigen voor de mening van anderen. Want de geest van redelijkheid en elkaar wat gunnen, lost meer op dan voortdurende ophef die nu de overhand lijkt te hebben. Het is in onze traditie dat de regering wil blijven werken aan een beter Nederland."
'Arbeidsmarkt vraagt om talent'
"Cruciaal is dat Nederland slim omgaat met aanbod en capaciteit op het stroomnet." Dat staat volgens de koning hoog op de agenda. De arbeidsmarkt moet daarop aansluiten. "De arbeidsmarkt vraagt om het vasthouden van talent. Dat zit overal, van mbo, hbo tot universiteit." Uitbuiting van arbeidsmigranten wordt juist bestreden.
Verder moeten bedrijven minder worden belast met regels en controles. "Ieder jaar verdwijnen vijfhonderd regels, of die worden eenvoudiger. Mensen en bedrijven moeten sneller geholpen worden. Het motto is snel en digitaal waar het kan, persoonlijk waar het moet."
In de troonrede roept de koning op om de democratie te beschermen.
'Vooruitzichten welvaart positief'
"De vooruitzichten van onze welvaart voor de komende jaren zijn positief", zegt de koning. Met verschillende maatregelen wil het kabinet de koopkracht van gezinnen ondersteunen.
De koning spreekt de troonrede uit.
Blijven investeren in defensie en Oekraïne
Om Nederland welvarend te houden, is veiligheid een belangrijke randvoorwaarde. "Voor het kabinet is het een extra aansporing om te blijven werken aan de verdediging van democratische waarden. Door onafhankelijk te worden, bouwen we aan een positie van kracht."
Om te beginnen, is een inhaalslag nodig op militair gebied. "Het tij van verwaarlozing is gekeerd. Er is meer geld beschikbaar voor defensie en samenwerking met bondgenoten. Met een agressief Rusland blijft geld aan Oekraïne een investering in onze eigen veiligheid. Samen staan we sterker, Nederland doet daarin zijn deel."
'Nederland heeft iedereen nodig'
Een ander groot thema is zorg. Daarvoor moet preventie belangrijker worden, zegt de koning. Ook betaalbaarheid en het tegengaan van fraude zijn belangrijk. "Kinderen moeten speciale aandacht krijgen. Wie ziek of werkeloos wordt, moet niet worden opgesloten in een uitkering. Nederland heeft iedereen nodig."
'Ruimte voor vluchtelingen'
In Nederland moet altijd ruimte zijn voor mensen die vluchten voor oorlog en onderdrukking, zegt de koning. Hij noemt de demonstraties in Loosdrecht en Engelen zorgwekkend. "Het moet duidelijk zijn dat bedreigingen en geweld ontoelaatbaar zijn. Strengere controle aan EU-buitengrenzen en samenwerking met landen buiten de EU moeten de instroom verlagen. Grip op migratie is een onderwerp dat om saamhorigheid gaat. De eerlijke boodschap is wel: niet alles kan tegelijk, niet alles is morgen opgelost."
'Pragmatische aanpak voor woningtekort'
In de miljoenennota zijn "lijnen uitgezet voor de lange termijn" op het gebied van wonen. "Het is niet een belofte dat er morgen voor iedereen een huis is, maar een pragmatische aanpak om het woningtekort aan te pakken."
'Stikstofaanpak gijzelt Nederland al jaren'
De koning kaart verschillende problemen aan die volgens hem al te lang wachten op een oplossing. Hij spreekt over stikstof, droogte door klimaatverandering en wonen.
"Een onderwerp dat Nederland al jarenlang gijzelt is stikstofaanpak", gaat de koning verder. "Die impasse moeten we doorbreken. Voor het herstel van natuur, waterkwaliteit en voorziening. En niet in de laatste plaats, de boeren. Bijbehorende voorstellen komen dit najaar." De pijn wordt het meest gevoeld in boerengezinnen in kwetsbare gebieden. Het kabinet trekt daar veel geld voor uit. "Maar opnieuw uitstel of afstel zou onverantwoord zijn."
Koning begint met zorgen over wantrouwen en polarisatie
Volgens de koning is er nog steeds een groot gemeenschapsgevoel in Nederland, dat als antigif dient tegen polarisatie. "Een van de belangrijkste vragen is of mensen nog vertrouwen hebben in de politiek en overheid om de problemen op te lossen." Hij hoopt dat die vraag vaker met 'ja' beantwoord kan worden. Het kabinet wil met de begroting een basis leggen voor brede samenwerking, gaat hij verder. Het is de bedoeling dat ook de andere partijen zich daarin kunnen vinden.
Koning begint troonrede
De koning en koningin zitten en Willem-Alexander heeft de troonrede overhandigd gekregen. Je kunt de troonrede in de livestream hierboven of via dit liveblog volgen.
Zie hier koningin Máxima op Prinsjesdag 2019, met de outift die Ariane vandaag draagt.
Prinses Ariane zwaait vanuit de koets naar het publiek. Opvallend: Ariane draagt de outfit die Máxima in 2019 droeg op Prinsjesdag.
Koning en koningin aangekomen bij Koninklijke Schouwburg
Daar zijn de koning, koningin en prinses Amalia. Terwijl het Wilhelmus klinkt, stappen ze uit de Glazen Koets en lopen ze de Koninklijke Schouwburg binnen.
Ook burgemeesters Sharon Dijksma (Utrecht) en Jan van Zanen (Den Haag) komen aan bij de Koninklijke Schouwburg.
Ook oud-premier Dick Schoof is aanwezig in de Koninklijke Schouwburg. Hier in gesprek met PRO-partijleider Jesse Klaver.
Tientallen demonstranten langs de route
Langs de route van de koninklijke rijtour staan tientallen demonstranten. Ze staan in een speciaal vak op het Lange Voorhout. Onder andere de groepen Dieren in Nederland en Republiek demonstreren. De laatste groep vindt niet dat de koning de troonrede zou moeten voorlezen.
Koninklijke stoet is vertrokken
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn ingestapt in de Glazen Koets, het laatste rijtuig van de koninklijke stoet. Daarmee zijn alle rijtuigen vertrokken vanaf Paleis Noordeinde. Voor de koning en koningin rijden prinses Alexia, prinses Ariane, prins Constantijn en prinses Laurentien in de Gala-glasberline. In de andere twee koetsen zitten de algemeen secretaris, kamerheer, grootmeester en grootmeesteres van de Koning.
Ze komen over ongeveer een kwartier aan bij de Koninklijke Schouwburg.
Er werd nog even een selfie gemaakt in de Koninklijke Schouwburg, waar de koning straks de troonrede zal uitspreken.
Vier rijtuigen in de stoet
De stoet bestaat uit vier rijtuigen. In het eerste rijtuig zitten de algemeen secretaris van de Koning en een kamerheer, die elk jaar uit een andere provincie komt. Dit jaar komt de kamerheer uit Drenthe. In het tweede rijtuig, de Galacoupé, zitten de grootmeester en de grootmeesteres van het Koninklijk Huis.
Daarna volgt het derde rijtuig, de Gala-glasberline. Hier zitten prinses Ariane, prinses Alexia, prins Constantijn en prinses Laurentien in. Het laatste rijtuig is de Glazen Koets. Daarin zitten de koning, de koningin en prinses Amalia.
Dit is hoe de koninklijke stoet er dit jaar uitziet. De Glazen Koets wordt getrokken door acht Gelderse paarden. De andere rijtuigen worden door Friese paarden getrokken. Dit wordt elk jaar afgewisseld.
Voor de liefhebber: hier kun je lezen door welke paarden de rijtuigen worden getrokken en hoe ze heten.
Boeren protesteren langs wegen met brandende hooibalen
Op meerdere plekken krijgt de politie meldingen van brandend materiaal, veelal langs doorgaande wegen. RTV Noord meldt dat boeren hooibalen in brand hebben gestoken. Dat doen ze als vorm van protest. De boeren demonstreren vandaag tegen het kabinetsbeleid.
Gouden Koets of Glazen Koets?
Sinds 1903 werd de Gouden Koets gebruikt bij Prinsjesdag. De koets werd in 2016 gerestaureerd en sindsdien wordt de Glazen Koets ingezet. Hoewel de restauratie in 2021 klaar was, werd de Gouden Koets niet meer gebruikt. Vóór 2016 was er namelijk al veel kritiek op de koets. Op de zijpanelen van het rijtuig staan afbeeldingen uit de koloniale tijd.
"We kunnen het verleden niet herschrijven", zei de koning in 2022 na de restauratie van de koets. "We kunnen wel samen proberen ermee in het reine te komen. Dat geldt ook voor het koloniale verleden. De Gouden Koets zal pas weer kunnen rijden als Nederland daar klaar voor is. En dat is nu niet het geval." Het is de vraag of dat ooit weer het geval zal zijn.
Mona Keijzer is al aangekomen in de schouwburg.
Prinses Beatrix zat in 1963 samen met haar zussen Irene en Margriet in het rijtuig Crème Calèche als onderdeel van de koninklijke stoet. Een van de paarden van dat rijtuig sloeg op hol op de Lange Voorhout, de straat tegenover de Koninklijke Schouwburg.
Het rijtuig kwam uiteindelijk tot stilstand tegen een boom. De schade was beperkt, maar de prinsessen konden de rit niet voortzetten. Ze stapten toen bij hun ouders in de Gouden Koets.
De Glazen Koets staat ook al klaar bij de Koninklijke Stallen. De koning en koningin worden om 13.00 uur opgehaald bij Paleis Noordeinde.
Met de auto naar de Ridderzaal
Op 17 september 1974 kwamen Juliana en Bernhard niet met de Gouden Koets, maar per auto aan bij de Ridderzaal. Er was geen sprake van ceremonieel vertoon vanwege een gijzelingsactie in de Franse ambassade. Galakostuums en vlaggen ontbraken.
In 2020 en 2021 werden vanwege de coronapandemie ook auto's ingezet.
Zeven mensen aangehouden voor bekladden route Prinsjesdag
Zeven mensen zijn aangehouden voor het gooien van verf op de route van koning Willem-Alexander tijdens Prinsjesdag. "Voor zover we nu kunnen inschatten ziet het eruit dat de politie snel gehandeld heeft", stelt een woordvoerder van de burgemeester van Den Haag.
De gemeente zegt dat in de voorbereiding op Prinsjesdag rekening is gehouden met verschillende scenario's. "Maar je kunt nooit met ieder scenario rekening houden. We kunnen nooit met zekerheid zeggen of er nog meer komt, we zijn op alles voorbereid." De woordvoerder zegt ook dat demonstraties mogelijk worden gemaakt, ook als ze niet vooraf zijn aangemeld. "Als mensen dingen doen die niet mogen, kan het zijn dat de politie ingrijpt."
Deze oranjefans staan goed voorbereid klaar langs de route om een glimp van de koning, koningin en prinsessen op te vangen.
XR eist verantwoordelijkheid op voor gooien verf op route koets
Extinction Rebellion (XR) zegt verantwoordelijk te zijn voor het gooien van rode verf op de route van de Glazen Koets voor Prinsjesdag. De groep van zo'n zes mensen die dat deden, riep op het moment van hun daad ook "Extinction Rebellion".
Een woordvoerder van XR hekelt het beleid van het kabinet. "Of het nu gaat om de omgang met klimaatbeleid, vluchtelingen en ongedocumenteerden, de verzorgingsstaat of extra uitgaven aan militarisme: dit kabinet kiest tégen menselijkheid", stelt hij.
De hoedjesparade is nu echt van start. Daar is minister Willemijn Aerdts.
Ook defensieminister Dilan Yesilgöz heeft een hoed op vandaag. Ze begroet een paar kinderen op het ministerie met een high five.
Daar is de eerste hoed! Minister Jaimi van Essen heeft zijn partner Eva meegenomen vandaag.
Minister Elanor Boekholt-O'Sullivan van Volkshuisvesting draagt een jurk met bakstenen erop. Het is volgens haar een "ode aan al die bouwers die in weer en wind de bakstenen stapelen om ervoor te zorgen dat die woningen er daadwerkelijk komen". Ze is met haar zoon.
Staatssecretaris Eric van der Burg heeft zijn zoon meegenomen.
Source: Nu.nl algemeen