Europa Nederland moet in Brussel niet met de vuist op tafel slaan als Néderlanders, maar er als Europeanen gaan praten over gedeelde belangen, schrijft Mark Sanders.
Adam Frans van der Meulen: Lodewijk XIV trekt bij Lobith Nederland binnen
In het Rampjaar 1672 stond de Nederlandse Republiek aan de rand van de afgrond. Franse troepen marcheerden bijna ongehinderd door ons land, de vloot was elders druk en de staatskas was leeg. We werden door een grootmacht onder de voet gelopen. Niet omdat Nederland arm was: het was de rijkste natie ter wereld. Maar omdat de Zeven Provinciën al jaren weigerden te betalen voor een sterk gezamenlijk landleger. Elke provincie had haar eigen veto en hield de beurs gesloten. Maar terwijl iedere provinciehoofdstad uitrekende wat zij te verliezen had aan overdrachten aan Den Haag, trok het leger van de Zonnekoning op 12 Juni bij Lobith de Rijn over.
De geschiedenis herhaalt zich nooit letterlijk. Maar ze rijmt vaak wel. Drieënhalve eeuw later voert Nederland in Brussel hetzelfde debat nu er wordt onderhandeld over de EU-meerjarenbegroting voor 2028-2034. De Europese Commissie en het Parlement willen meer en nieuwe eigen middelen. Op tafel liggen onder andere Europese heffingen op CO₂-uitstoot, digitale giganten en grensoverschrijdende vervuiling om de komende periode te kunnen investeren in gezamenlijke defensie en strategische autonomie.
Mark Sanders is hoogleraar internationale economie aan Maastricht University en lid van het Sustainable Finance Lab
Dat is nodig, want Poetins Rusland heeft aangetoond dat de vrede niet vanzelfsprekend is. En Trump maakt steeds duidelijker dat de Amerikaanse veiligheidsparaplu verleden tijd is, terwijl Xi zich ondertussen opmaakt voor de overname van Taiwan en een economische oorlog voert die onze industrieën wegvaagt. Als je Draghi moet geloven is zonder forse, gezamenlijke Europese investeringen een nieuw Rampjaar aanstaande.
En zoals de Zeven Provinciën destijds tegen Den Haag, zo verzet de Nederlandse regering zich nu tegen Brussel. Alles moet binnen de bestaande kaders, onze afdracht moet omlaag en o ja, er mag ook niet opnieuw gezamenlijk geleend worden. Nederland zou beter moeten weten. We leven in een Zeitenwende die vraagt om een Europa waarin we samen optrekken, samen besluiten nemen én daar samen voor betalen.
De Zeven Provinciën hielden aan hun veto’s vast tot het Franse leger in 1672 binnenmarcheerde en in enkele weken een einde maakte aan ons zwaar bevochten zelfbestuur. De Republiek faalde niet door een gebrek aan rijkdom, technologisch vernuft of mankracht, maar door een nostalgisch, zelfopgelegd en uiteindelijk fataal gebrek aan eendracht. Gaan we dat de EU ook laten overkomen?
De Nederlandse regering beroept zich in Brussel op begrotingsdiscipline en democratische controle. En dat zijn heel legitieme argumenten. Uiteindelijk is in de Verenigde Staten en Duitsland, maar ook Italië, Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Finland, het centraliseren van publieke middelen altijd gepaard gegaan met het versterken van centrale democratische controle en transparantie. Alleen onder die voorwaarden kunnen centrale overheden het vertrouwen krijgen en behouden om zelf inkomsten te genereren en die efficiënt en effectief te besteden.
Maar er is een verschil tussen deze legitieme zorgen inbrengen aan de onderhandelingstafel en onvermijdelijke veranderingen principieel blijven blokkeren. Het eerste is slimme diplomatie. Het tweede is domweg vasthouden aan de illusie van fiscale autonomie tot de barbaren aan de poort staan.
Nederland moet daarom, in zijn eigen en ons aller belang, in Brussel instemmen met meer eigen, centrale middelen, die nauwkeurig geoormerkt zijn. Allereerst voor defensie, grensbeheer en de energietransitie. In ruil daarvoor moet ze strikte parlementaire controle door het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer eisen. Alleen dat kan ervoor zorgen dat de nieuwe én bestaande middelen niet langer de krachtigste Brusselse lobby’s (boeren, banken en lidstaten), maar de prioriteiten van Europese burgers zullen volgen. Dan is toegeven aan de druk uit Brussel geen capitulatie maar een verstandig compromis tussen behoud van nationale soevereiniteit en versterken van geopolitieke slagkracht.
In 1672 ‘redde’ Willem III uiteindelijk de Republiek door de dijken door te steken en onze vijanden slim uit elkaar te spelen. Maar de Gouden Eeuw kwam nooit meer terug. De vraag is nu of wij ons weer achter de dijken kunnen terugtrekken als zich een nieuw Rampjaar aandient, of dat we er samen met onze partners in Europa voor gaan zorgen dat het zover niet komt.
Het is misschien even wennen om in Brussel niet als Nederlanders met de vuist op tafel te slaan maar om er als Europeanen te gaan praten over gedeelde belangen. Dat was het voor de Friezen en de Zeeuwen destijds vast ook. Maar uiteindelijk is een veilig, vredig en voorspoedig Europa in ons hoogste nationale eigenbelang.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie