Miljoenennota
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Een glasheldere analyse, maar een belabberde invulling van de oplossingen. Zo kan de eerste Miljoenennota van het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA, die deze dinsdag formeel aan de Kamer zal worden aangeboden maar die vrijdag al uitlekte, het best gekenschetst worden.
Aan de ene kant stelt het kabinet in het openingshoofdstuk van de Miljoenennota terecht vast dat de optelsom van problemen waar de Nederlandse economie mee kampt (een cocktail van geopolitiek, klimaat, vergrijzing, ruimtegebrek, netcongestie, energieprijzen, stikstofslot en woning- en arbeidstekorten) een bedreiging vormen voor de verdiencapaciteit. Die is nodig om de Nederlandse economie duurzaam te garanderen. In woord laat minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) zien dat hij heus wel snapt wat er aan de hand is.
In daad echter komt het gepresenteerde beleidspakket voor komend jaar niet in de buurt van het bieden van een oplossing om al deze risico’s en onevenwichtigheden het hoofd te bieden. Noch aan de uitgavenkant noch aan de inkomstenkant laat het kabinet zien de problemen serieus te nemen: een goed deel van de initiatieven en hervormingen die nodig zijn om de economie te hervormen is uit- of zelfs afgesteld. En anders dan Heinen – de zelfbenoemde ‘opvolger van Gerrit Zalm’ – graag wil doen geloven, is ook de budgettaire dekking daarvan boekhoudkundig misschien net op orde, maar de economie structureel versterken doet het in elk geval niet. Dat is een gemiste kans en een gevaar voor de economie op lange termijn.
Met moeite houdt het kabinet de begroting binnen de Europese vangrails: het stuurt aan op een tekort van 2,9 procent in 2027. Dat betekent dat een rekening van 37 miljard euro wordt doorgeschoven naar volgende generaties. Dan doet een zin als deze wat onoprecht aan: „Wie wil voorkomen dat toekomstige generaties te maken krijgen met steeds hogere belastingen of pijnlijke bezuinigingen, moet nu kiezen voor economische groei.”
De grootste omissie in de Miljoenennota is zonder enige twijfel de verdere verhoging van de lasten op arbeid. Al jaren waarschuwen economen voor de onevenwichtige verdeling van de belastingdruk in Nederland. Het Centraal Planbureau, De Nederlandsche Bank, maar ook de ambtenaren van het ministerie van Financiën zelf wezen daar recent nog op: vermogen wordt te licht, en arbeid te zwaar belast in Nederland.
Dat heeft economische consequenties: het loont soms niet of nauwelijks om extra uren te gaan werken, de rekening voor de miljardeninvesteringen aan Defensie komt nog steeds voor een deel bij werkenden te liggen en ook werkgevers betalen de prijs voor oplopende premies in de sociale zekerheid. Het complexe toeslagenstelsel verergert deze problemen alleen maar.
Maar in plaats van die problemen aan te pakken, kijkt het kabinet weg. Ook nu kiest de minderheidscoalitie er – onder druk van de VVD – weer voor de lasten op vermogens ongemoeid te laten. In plaats daarvan gaat de aandacht naar een minieme reparatie van de koopkracht, een Haagse electorale obsessie die niet meer te rechtvaardigen valt.
Een substantieel deel van de rekening wordt bij werkenden gelegd. In totaal verhoogt dit kabinet de lasten op arbeid met een kleine 8 miljard euro de komende jaren. Zo komen werkenden sneller in het hoogste belastingtarief en wordt een deel van de koopkrachtreparatie van 1,5 miljard euro betaald door de hoogste inkomens.
Deels is de terughoudendheid van het kabinet om al te grote voorstellen te doen te verklaren uit de getalsmatige werkelijkheid van een minderheidskabinet: deze begroting is een startdocument waar zowel links als rechts in de Kamer nog aan zal gaan sleutelen. De vele cadeautjes die te elfder ure in het pakket zijn gestopt zijn opzichtig bedoeld om de oppositie te apaiseren. Maar het terugdraaien of verzachten van onverstandig beleid is niet hetzelfde als het voeren van verstandig beleid. Het kabinet zegt in de Miljoenennota te kiezen voor de weg vooruit, de oppositie doet er goed aan die weg niet blindelings te volgen. De Nederlandse economie verdient beter.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie