Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: moet ik goede vrienden opvoedadvies geven als het er thuis heftig aan toe gaat?
Vriend van het gezin: „Ik speel regelmatig met twee zoons (1 en 4) van een bevriend echtpaar van Arabische afkomst, sinds enkele jaren Nederlands. Schatten van jongens. Maar als de oudste zijn zin niet krijgt, is hij heel stout: hij gooit de moeilijke legpuzzel om en smijt het speelgoed van zijn broertje kapot. Als hij tijdens een spelletje dreigt te verliezen, loopt hij schreeuwend weg, of maakt hij schijnbaar weloverwogen iets stuk.”
„Zijn ouders, liefdevolle mensen, praten dan in het Arabisch enorm tegen hem in. Zijn vader wordt heel kwaad, de jongen wordt door beide ouders mee naar boven genomen. Na een paar minuten schreeuwen zijn zij weer terug. Daartoe aangespoord zegt de jongen dat hij spijt heeft. Ik heb moeite met deze vaak voorkomende heftige scènes. Ik denk dat hun aanpak niet zo veel zin heeft, maar wil me niet met hun opvoeding bemoeien. En wat zou ik dan moeten adviseren? Voel mij als 76-jarige vader van twee volwassen dochters een beetje knullig dat ik het ook niet weet.”
Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend. De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl.
Abdellah Mehraz: „Opvoedadvies ligt erg gevoelig, maar ik zou het hier in belang van de kinderen toch geven. Respectvol uiteraard, want je weet niet wat bij de ouders meespeelt, er zou sprake kunnen zijn van schaamte.”
„Benoem wat u ziet: ‘Wat kan het moeilijk zijn hè, als hij zo stout is.’ En normaliseer het: ‘Dat driftige hoort er bij hoor, kinderen kunnen op deze leeftijd nog lastig met hun gevoelens omgaan. Terwijl er juist op deze leeftijd vaak veel gebeurt: de geboorte van een broertje, voor het eerst naar school.’”
„U kunt voorbeelden aanhalen uit uw eigen gezin: ‘Ik heb het zelf ook meegemaakt toen mijn kinderen zo klein waren en wat ik heb gemerkt is dat vooral rust helpt. Ik zie dat jullie heel betrokken ouders zijn, maar kinderen gaan het gedrag van hun ouders ook nadoen.’ En dan wat alternatieven geven waardoor die kalmte gegarandeerd blijft, zoals: ‘laat het aan de andere ouder over als je zelf te kwaad wordt’. Daarmee is hier al best veel gewonnen.”
Geertjan Overbeek: „In dit soort situaties is het belangrijk rustig te blijven. Daarmee geef je als volwassene het goede voorbeeld en dat houdt de situatie voor het kind veilig. Lang intens spreken tegen een kind werkt averechts, de cognitieve capaciteit op deze leeftijd is te beperkt om een heel verhaal op te nemen.”
„Liever vertel je kalm een korte, duidelijke boodschap: ‘Iets kapot maken mag niet’, en: ‘Als je het toch doet is dit de regel’. Bijvoorbeeld stoppen met het spel en het kind naar een andere activiteit begeleiden. Dat doe je consequent.”
„Probeer niet teveel aandacht te geven aan het negatieve gedrag, maar juist heel vaak positief gedrag te benoemen op het moment dat je het ziet: ‘Wat ben je lekker aan het spelen.’”
„Ook helpt het voor een kind om wat later de gevoelens te benoemen en goed gedrag te oefenen. ‘Ik zag dat je heel erg boos werd, wat zou jij dan fijn vinden? Zou je dan tot vijf kunnen tellen? Zullen we dat vast even oefenen voor als het weer gebeurt?’ En als het dan mis gaat, zeg je: ‘Weet je nog? Vijf tellen?’”
„U mag dit echt bespreekbaar maken. We weten uit oudertrainingen dat opvoeders vaak enorm geholpen zijn met inzichten van andere ouders, zolang die maar sensitief en niet aanvallend worden gebracht. Zeg: ‘Ik herken dit gedrag, wat is dat uitdagend hè? Kennen we allemaal hoor. Wat voor mij wel eens goed werkte was dit…’”
Abdellah Mehraz is pedagoog en directeur van Trias Pedagogica. Geertjan Overbeek is hoogleraar pedagogiek en directeur van het onderzoeksinstituut Pedagogische en Onderwijswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.
Bij Google kan je nu zelf aangeven welke nieuwsbronnen jij vaker wil zien in je zoekresultaten.Meer informatie