Het tempo is uit de overgang naar duurzame energie. Daardoor zijn de klimaatdoelen voor zowel 2030 als 2040 voorlopig ver buiten bereik, constateert het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) maandag. Het kabinet wil pas begin volgend jaar nieuw klimaatbeleid overwegen.
Het PBL trekt al voor het derde jaar op rij dezelfde conclusie: de kans dat het klimaatdoel voor 2030 wordt gehaald, is minder dan 5 procent. Volgens de klimaatwet moet de uitstoot van broeikasgassen dan met 55 procent zijn gedaald, maar het wordt waarschijnlijk ergens tussen de 47 en 54 procent.
Dit jaar kijkt het planbureau in zijn jaarlijkse onderzoek naar het Nederlandse klimaatbeleid ook verder vooruit, naar 2040. Om in 2050 klimaatneutraal te zijn, is in 2040 waarschijnlijk een CO2-reductie van rond de 90 procent nodig. Maar ook dat is nog ver buiten bereik: met de huidige plannen wordt het 61 tot 72 procent.
"Wij vinden die uitkomsten toch wel vrij zorgelijk", zegt PBL-directeur Marko Hekkert. "Er zit een heel groot gat tussen de ambities en wat het kabinet daadwerkelijk gaat realiseren."
Voorlopig komt daar waarschijnlijk geen verandering in: het kabinet wil pas in het voorjaar met nieuwe klimaatplannen komen. Volgens de uitgelekte prinsjesdagplannen komt er dit jaar alleen nog een extra investering van 1,3 miljard euro in het afvangen en opslaan van industriële CO2-uitstoot.
Klimaatminister Stientje van Veldhoven zegt de zorgen van het PBL te delen. "We liggen niet op koers. Dit kabinet wil de versnelling weer inzetten."
Van Veldhoven erkent dat het doel voor 2030 waarschijnlijk niet meer wordt gehaald, al wil ze wel een poging doen om zo dichtbij mogelijk te komen. Maar de blik van het kabinet gaat de komende maanden vooral naar de plannen voor de langere termijn. "Het klimaatbeleid is niet iets waarmee je haakse bochten neemt."
Het halen van het klimaatdoel voor 2030 is zo goed als onmogelijk geworden, stelt het PBL. Investeringen die nu bijvoorbeeld in extra duurzame energie worden gedaan, zouden pas in het volgende decennium tot verbetering leiden.
Het is nog wel mogelijk om voor 2030 bijvoorbeeld de energiebelasting of de accijns op brandstoffen te verhogen. "Die maatregelen kan je op relatief korte termijn nog nemen, maar doen echt pijn", zegt PBL-onderzoeker Martijn van Sebille. "Dat is een gevolg van de politieke keuzes van de afgelopen jaren."
Volgens de Europese en Nederlandse klimaatwetten moeten we in 2050 klimaatneutraal zijn: er mag dan netto geen gram CO2 meer de lucht in. "Een enorme opgave", constateert het PBL. "Onze oproep aan het kabinet is om bij de voorjaarsnota een heel groot klimaatpakket neer te leggen. Anders gaat de transitie naar klimaatneutraal in 2050 echt niet gebeuren", zegt Hekkert.
Op een aantal vlakken komt de transitie wél goed op stoom. Door de opkomst van de elektrische auto en de verplichting om meer biobrandstoffen te gebruiken, gaat de uitstoot van het wegverkeer de komende jaren flink omlaag.
Ook de plannen van het kabinet-Jetten om de belangrijkste verduurzamingssubsidie de komende jaren te verlengen en om geld uit te trekken voor windparken op zee zetten zoden aan de dijk, al zijn de effecten pas na 2030 zichtbaar.
Verdere vertraging bij de bouw van de benodigde infrastructuur vormt wel een mogelijk struikelblok, stelt het PBL. Veel bedrijven willen verduurzamen, maar wachten op een aansluiting op het stroomnet. Daarbij komt de opkomst van datacenters die meer druk zetten op dat net. Daarnaast verloopt de aanleg van warmtenetten en een nationaal waterstofnetwerk moeizaam.
Mede door die onzekerheid is er veel twijfel over de toekomst van de industrie in Nederland. Daarmee kan het nog alle kanten op, ziet het PBL. Voor veel bedrijven is het de vraag of ze hier verduurzamen of vertrekken, óf dat bedrijven toch langer mogen blijven uitstoten binnen Europa omdat klimaatmaatregelen worden afgezwakt.
In de veeteelt en akkerbouw ontbreekt het nog altijd vrijwel volledig aan klimaatbeleid, constateert het PBL opnieuw. Naar verwachting zal het stikstofpakket van het kabinet-Jetten wel leiden tot krimp van de veestapel en daarmee minder uitstoot van broeikasgassen. Dat is door het planbureau nog niet meegerekend omdat die maatregelen te kort geleden werden aangekondigd. Bovendien is politieke steun voor het pakket nog onzeker.
Door te verduurzamen kan Nederland in de toekomst minder afhankelijk worden van fossiele energie uit het buitenland. Maar dat is een langzaam proces, ziet het PBL. We halen nu 77 procent van onze energie uit het buitenland en met de huidige plannen zal dat in 2040 zijn gedaald tot tussen de 45 en 60 procent.
Al met al zal het kabinet aan de slag moeten. Want hoe langer wordt gewacht, hoe lastiger het wordt om in 2050 niets meer uit te stoten.
Source: Nu.nl economisch