Guus Kouwenhoven (1942-2026) | Wapenhandelaar Wapenhandelaar Guus Kouwenhoven was dikke vrienden met de Liberiaanse president Charles Taylor, aan de macht tijdens de gewelddadige burgeroorlog in het land. Maar hoeveel bloed Kouwenhoven ook aan zijn handen had, hij zat er geen minuut voor in de cel.
Guus van Kouwenhoven in Zuid-Afrika in 2018.
Guus Kouwenhoven had nog negentien jaar gevangenisstraf in Nederland uitstaan, maar overleed volgens de Liberiaanse krant The Daily Observer „rustig, in het bijzijn van zijn familie” in Zuid-Afrika op zondag 6 september. Hij werd 84 jaar en heeft geen dag van die straf uitgezeten.
De straf kreeg hij, in 2018 onherroepelijk, omdat hij wapens importeerde voor het moorddadige regime van de Liberiaanse president Charles Taylor, die tussen 1997 en 2003 aan de macht was in het door burgeroorlogen geteisterde land. Door opslag, chauffeurs en vrachtwagens te regelen was Kouwenhoven volgens het gerechtshof ook medeschuldig aan de oorlogsmisdrijven die in die periode in Liberia en buurland Guinee zijn gepleegd. Zoals het martelen, vermoorden en verkrachten van burgers. Op grote schaal werden kindsoldaten ingezet, die drugs kregen. Baby’s werden in de ongekend wrede oorlog onthoofd of levend in een put gegooid.
Na zijn veroordeling hield Kouwenhoven zich schuil in Zuid-Afrika dat hem nooit uitleverde. Wel moest hij zich met enige regelmaat melden bij de politie. Hij leidde er een luxeleven in broze gezondheid, zag journalist Bram Vermeulen die hem geregeld ontmoette. Kouwenhoven was onder meer besmet met hiv.
NRC heeft van meerdere bronnen vernomen dat Kouwenhoven is overleden maar heeft geen direct contact gehad met de familie.
De in Den Bosch geboren Kouwenhoven was aanvankelijk autohandelaar, beschreven Arnold Karskens en Henk Willem Smits in hun boek: Operatie Laat niets in leven: het bizarre leven van oorlogsmisdadiger Guus Kouwenhoven. Maar bij auto’s bleef het niet. In 1976 werd hij gearresteerd in de Verenigde Staten wegens heling van acht gestolen schilderijen, waaronder een Rembrandt. Na zijn straf te hebben uitgezeten, vertrok hij naar West-Afrika. „Ik wil het niet over mijn verleden hebben”, zei hij tegen Vermeulen tijdens interviews. „Dan lijk ik een avonturier.” Kouwenhoven had zeven kinderen uit vier huwelijken. In Kaapstad woonde hij met een dertig jaar jongere partner, met wie hij een tweeling had.
In Liberia had Kouwenhoven meerdere bedrijven, waaronder in houtkap. Maar het was de aanschaf van het roemruchte Hotel Africa bij hoofdstad Monrovia, begin jaren tachtig, waarmee hij toegang kreeg tot de machthebbers. Het hotel met 300 kamers, 52 villa’s en een nachtclub bood uitzicht over zee en gaf onderdak aan iedereen met invloed.
Een van de ‘bewoners’ van Hotel Africa was de latere president Charles Taylor, met wie Kouwenhoven bevriend raakte.
Kouwenhoven leidde in Zuid-Afrika een luxeleven in broze gezondheid.
In de gesprekken met Vermeulen in Kaapstad zuchtte Kouwenhoven diep of keek hij weg bij moeilijke vragen over zijn connecties met het regime. Toen hem werd gevraagd naar de tientallen getuigen die hem beschuldigden van wapenhandel via de havens waarin hout werd verscheept, zei hij simpelweg: „Allemaal leugens”.
Over zijn band met Charles Taylor was ‘Mr. Gus’ zoals hij werd genoemd, open. Zo vertelde hij dat Taylor hem vroeg alvast vijf miljoen dollar „belasting” te betalen nadat hij van hem de belangrijkste concessie had gekregen voor houtkap in Liberia. „Geld was schaars in Liberia. Toen zijn we ook over veiligheid gaan praten. Hij vroeg of ik die jongens in dienst wilde nemen die in Liberia hadden gevochten.” Dat de regering-Taylor toen verantwoordelijk werd voor Kouwenhovens beveiliging, tekent de verwevenheid. Taylor zelf zit een vijftigjarige celstraf uit in een Britse gevangenis vanwege veroordelingen voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
De officier en advocaat-generaal die in Nederland betrokken was bij de vervolging van Guus Kouwenhoven noemde „winstbejag” tegenover Vermeulen zijn belangrijkste drijfveer. Hij was geen primaire wapenhandelaar, maar ‘een zakenman die het moeras van een oorlog was ingetrokken’, zo schreef Vermeulen eerder in een stuk voor NRC.
Bram Vermeulen appte Kouwenhoven zondag de zesde september nog, zo vertelt hij telefonisch, maar zag dat zijn berichten niet meer werden gelezen. Hij heeft zich altijd afgevraagd waarom Nederland niet méér heeft gedaan om Kouwenhoven uitgeleverd te krijgen. Zeker omdat zijn ‘methode’ inmiddels navolging heeft gekregen. „Net als Kouwenhoven wist de Nederlander Bolle Jos zijn positie in Sierra Leone te verzekeren door nauwe relaties aan te gaan met de zittende macht.”